Những rủi ro lớn đang che mờ cơ hội đầu tư dầu mỏ tại Venezuela

Báo cáo phân tích Hệ số đàn hồi điện/GDP của Việt Nam năm 2025 và dự báo trong tương lai tới Như chúng ta đều biết, sau khi EVN công bố số liệu về tổng sản lượng điện thương phẩm năm 2025 chỉ tăng 4,9% so với năm 2024, trong khi tăng trưởng GDP của nền kinh tế đạt 8,02%. Sự chênh lệch này khiến không ít ý kiến băn khoăn, thậm chí đặt câu hỏi liệu có sự “bất thường” giữa tăng tăng trưởng kinh tế và tăng trưởng tiêu thụ điện, vốn lâu nay vẫn được xem là hai chỉ tiêu có quan hệ song hành. Trước những băn khoăn của dự luận, chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam có Báo cáo phân tích Hệ số đàn hồi (Elasticity) trên GDP của Việt Nam trong các năm gần đây, nhằm làm rõ xu thế tăng nhu cầu điện các giai đoạn trước đây và hiện nay, đánh giá một số yếu tố tác động đến mối tương quan này; đồng thời làm rõ hơn dự báo hệ số đàn hồi trong giai đoạn đến năm 2050 của Quy hoạch điện VIII.

Cuộc tấn công và bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro ngày 3/1/2026 của lực lượng quân sự Hoa Kỳ đưa về xét xử đã làm chấn động cả thế giới. Tuy nhiên, về góc độ kinh tế, sự kiện đã thu hút sự chú ý lớn của các nhà đầu tư trên thế giới vào Venezuela - một nền kinh tế đang bị cấm vận, phong tỏa chuẩn bị mở cửa trở lại thu hút những nguồn vốn đầu tư lên tới chục tỷ USD/năm cùng với thay đổi về chính trị, phát triển kinh tế và nhu cầu tái thiết lại ngành sản xuất, xuất khẩu dầu mỏ. Venezuela đang sở hữu trữ lượng dầu đã được chứng minh lớn nhất thế giới (ước tính hơn 300 tỷ thùng), cùng với các mỏ vàng, quặng sắt, bô-xít và khoáng sản chiến lược khác. Sự thay đổi này đã bắt đầu ảnh hưởng đến chiến lược đầu tư của các doanh nghiệp dầu mỏ lớn và quốc gia trên thế giới.

Ngày 6/1/2026, Hoa Kỳ và Venezuela đã đạt được thỏa thuận xuất khẩu tới 2 tỷ USD dầu thô của Venezuela sang Hoa Kỳ, tương đương 30 triệu - 50 triệu thùng dầu. Thỏa thuận này cho thấy có sự thay đổi của Chính phủ Venezuela trong mối quan hệ với Hoa Kỳ. Hoặc là mở cửa cho các công ty dầu Hoa Kỳ đầu tư với trọng tâm là dầu mỏ, hoặc phải đối mặt với nguy cơ bị can thiệp quân sự nhiều hơn, nếu không hợp tác với các yêu cầu của Hoa Kỳ­­­ [1].

Hiện nay, Hoa Kỳ vẫn duy trì số lượng lớn các lực lượng hải quân, không quân, bộ binh tại các căn cứ xung quanh biên giới của Venezuela nhằm gây áp lực với Chính phủ Venezuela dưới danh nghĩa ngăn chặn nạn buôn bán chất gây nghiện bất hợp pháp. Việc phong tỏa xuất khẩu dầu và thực hiện lệnh bắt một số tầu chở dầu ra, vào cảng của Venezuela được Hoa Kỳ thực hiện mạnh mẽ từ tháng 12/2025 dẫn tới việc xuất khẩu dầu của Venezuela bị tê liệt. Vì vậy, theo các nhà phân tích, có nhiều yếu tố rủi ro rất lớn đang che mờ cơ hội đầu tư mà các nhà đầu tư cần chú ý và tính toán cẩn trọng như sau:

Thứ nhất: Rủi ro về chính trị của Chính phủ Venezuela, hệ thống pháp luật cần được bảo đảm, không một nhà đầu tư nào dám đầu tư trong khi chưa xác định được tình hình chính trị của Venezuela có thực sự ổn định và quan hệ với Hoa Kỳ được bình thường hóa. Với giai đoạn hiện nay, hầu như chỉ có công ty của Hoa Kỳ mới có thể vào đầu tư, tham gia hoạt động sản xuất, xuất khẩu, vận chuyển dầu đi và đến Venezuela trong sự kiểm soát chặt chẽ trên biển, trên không của các lực lượng quân sự Hoa Kỳ. Tổng thống Hoa Kỳ muốn Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez trao cho Hoa Kỳ và các công ty dầu mỏ Hoa Kỳ “quyền tiếp cận toàn diện” ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela. Kể cả số tiền xuất khẩu 2 tỷ USD của Venezuela trong thỏa thuận bán dầu cho Hoa Kỳ sẽ được chuyển vào Quỹ tín thác do Hoa Kỳ kiểm soát để thanh toán cho việc cung cấp hàng hóa của Hoa Kỳ cho Venezuela.

Thứ hai: Các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ đối với Venezuela chưa được dỡ bỏ, nới lỏng. Việc gia tăng đầu tư vào ngành dầu mỏ của Venezuela sẽ phụ thuộc rất lớn vào nới lỏng và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, cấm vận của Hoa Kỳ. Cuối năm 2025, các lệnh trừng phạt và hạn chế vận chuyển của Hoa Kỳ đã làm gián đoạn nghiêm trọng xuất khẩu dầu của Venezuela. Các hoạt động tàu vận chuyển dầu gần như dừng lại sau các vụ bắt chặn của Hoa Kỳ. Hệ thống thanh toán quốc tế không hoạt động vì lệnh cấm vận.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA): Năm 2023, Trung Quốc là khách hàng lớn nhất của Venezuela, gần 2/3 lượng dầu thô xuất khẩu của Venezuela đã bán cho Trung Quốc và khoảng 23%-25% được Chevron Corp xuất khẩu đến Hoa Kỳ theo những giấy phép đặc biệt [2].

Từ khi Tổng thống Hoa Kỳ tuyên bố phong tỏa hoàn toàn tàu chở dầu của Venezuela, thì Chevron Corp - công ty dầu duy nhất của Hoa Kỳ vẫn hoạt động tại đây và là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Venezuela có thể xuất khẩu dầu thô từ Venezuela tới Hoa Kỳ. Còn việc xuất khẩu dầu thô cho Trung Quốc là các khoản hoán đổi nợ lấy các khoản vay, nhưng các tàu dầu cũng không thể vận chuyển ra khỏi cảng của Venezuela, do Hoa Kỳ ngăn chặn trao đổi dầu giữa Venezuela, Iran, Nga, Trung Quốc. Hoa Kỳ đang sử dụng các lệnh cấm vận và kiểm soát chặt chẽ vận chuyển xuất khẩu dầu của Venezuela như là “đòn bẩy lớn” để buộc Chính phủ Venezuela hợp tác với Hoa Kỳ. Ngày 7/1/2026, lực lượng thực thi pháp luật Hoa Kỳ tiếp tục tịch thu hai tàu chở dầu liên quan đến Venezuela ở Đại Tây Dương do lệnh cấm vận dầu đối với Venezuela vẫn có hiệu lực [3]. Điều này cho thấy, chừng nào các lệnh cấm vận, trừng phạt của Hoa Kỳ chưa được dần dỡ bỏ, hoặc nới lỏng, thì việc đầu tư vào Venezuela vẫn còn tính rủi ro rất cao và không thể thực hiện được [4].

Thứ ba: Cơ sở hạ tầng phục vụ ngành dầu khí của Venezuela rất lạc hậu, xuống cấp và bị tàn phá nghiêm trọng do quản lý yếu kém. Qua nhiều năm cấm vận thiếu đầu tư, tham nhũng tràn lan, công việc sửa chữa cơ sở hạ tầng ít được thực hiện. Bảy năm trước, tại các cảng dầu của Venezuela, việc bơm đầy tàu dầu cỡ lớn xuất khẩu sang Trung Quốc chỉ mất 1 ngày, bây giờ phải mất 5 ngày, do thiết bị, máy móc xuống cấp, luôn bị hỏng hóc, thiếu phụ tùng thay thế. Ở lưu vực Orinoco là khu vực có ước tính chứa gần nửa nghìn tỷ thùng dầu có thể khai thác với các giàn khoan bị bỏ hoang, các sự cố tràn dầu không được xử lý gây ô nhiễm môi trường. Các giàn khoan bị hỏng và thất thoát phụ tùng, nên không thể sử dụng. Mạng lưới đường ống dẫn dầu, khí bị hỏng, rò rỉ. Tổ hợp lọc dầu Paraguana ở bờ biển phía Tây Bắc thủ đô Caracas hoạt động gián đoạn và với công suất thấp do bị hỏng thiếu thiết bị thay thế. Một trong bốn nhà máy nâng cấp dầu, trước đây từng là cơ sở hiện đại để xử lý dầu thô của Venezuela thành nguyên liệu cho nhà máy lọc dầu, thì nay đã đóng cửa [5]. Năm 2025, Chevron Corp của Hoa Kỳ xuất khẩu gần 25% lượng dầu xuất khẩu của Venezuela, nhưng Công ty dầu khí quốc doanh của Venezuela (PDVSA) không nhận được doanh thu nào từ hoạt động xuất khẩu dầu của Chevron Corp do quy định của Hoa Kỳ dẫn tới thiếu trầm trọng ngân sách để bảo trì, bảo dưỡng thiết bị máy móc, cơ sở hạ tầng dầu khí của Venezuela. Chính vì vậy, theo ước tính, kế hoạch của Hoa Kỳ đầu tư phục hồi ngành dầu mỏ đang suy yếu của Venezuela chắc chắn kéo dài hàng chục năm và chi phí lên tới hơn 100 tỷ USD.

Thứ tư: Theo khảo sát và phân tích của các nhà kinh tế vào tháng 12 năm 2025 đã đưa ra dự báo giá dầu Brent năm 2026 trung bình ở mức 61,27 USD/thùng, giảm so với dự báo tháng 11 là 62,23 USD/thùng. Giá dầu thô WTI được dự báo trung bình ở mức 58,15 USD/thùng, thấp hơn ước tính tháng 11 là 59,00 USD/thùng cùng với dự báo thị trường năm 2026 sẽ dư cung khoảng 0,5-3,5 triệu thùng/ngày. Kết quả cuộc khảo sát này được đưa ra trước khi Hoa Kỳ tiến hành chiến dịch quân sự tấn công Venezuela.

Năm 2025, giá dầu Brent và WTI đã giảm khoảng 19% và 20% - mức giảm mạnh nhất kể từ năm 2020 do sản lượng tăng từ các quốc gia OPEC+, Hoa Kỳ và các nhà sản xuất khác.

Một dự báo khác đưa ra giá dầu Brent trung bình cao nhất đạt khoảng 68 USD/thùng trong trường hợp OPEC+ tạm dừng tăng sản lượng và một lệnh trừng phạt mới đối với xuất khẩu dầu của Nga [6].

Hoa Kỳ đang siết chặt trừng phạt đối với xuất khẩu dầu của Nga, nhắm vào tàu chở dầu và tuyến cung ứng vận chuyển để hạn chế doanh thu. Tuy nhiên, theo các nhà phân tích dự báo lệnh trừng phạt đối với dầu của Nga sẽ tồn tại ngắn hạn, do cuộc chiến Nga - Ukraina dự kiến chấm dứt trong năm 2026 và Venezuela có khả năng tăng cung dầu ra thị trường thế giới để phục hồi nền kinh tế sau khi Hoa Kỳ thúc đẩy sự tham gia của các công ty vào sản xuất và xuất khẩu dầu từ Venezuela như Nhà máy Lọc dầu Valero Energy - từng là khách hàng lớn của PDVSA trước khi có lệnh trừng phạt. Hoa Kỳ và Venezuela đã thảo luận về cơ chế bán hàng, đấu giá để cho phép công ty Hoa Kỳ đấu thầu các lô dầu và cấp giấy phép cho các đối tác kinh doanh của PDVSA để mua dầu bao gồm Chevron, Reliance của Ấn Độ, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC) và các công ty của châu Âu như Eni và Repsol. Trong thời gian tới đây, Venezuela sẽ là nhà cung cấp dầu tăng dần sản lượng ra thị trường thế giới, nhưng giá dầu không thuận lợi cho nhà khai thác nhỏ.

Như vậy, việc đầu tư vào dầu mỏ tại Venezuela vào thời điểm hiện tại đang tiềm ẩn nhiều rủi ro có thể nhìn thấy. Những rủi ro này lớn tới mức che mờ các cơ hội đầu tư của các công ty, hoặc quốc gia có sức ảnh hưởng nhỏ. Ngay cả những quốc gia lớn như Nga, Trung Quốc cũng chỉ dừng ở mức phản đối ngoại giao, chứ chưa dám đầu tư khai thác dầu quy mô lớn ở Venezuela. Venezuela cần một khoảng thời gian nữa để có sự thay đổi. Chẳng hạn những thỏa thuận giữa Hoa Kỳ và Venezuela dựa trên bầu cử tự do, công bằng là cơ sở cho việc dỡ bỏ trừng phạt toàn diện, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch. Khi đó làn sóng thu hút đầu tư nước ngoài sẽ quay trở lại với cơ hội được mở ra cho các công ty dầu khí nhỏ từ các quốc gia khác./.

NGUYỄN ANH TUẤN - BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN CỦA PVEP

Nguồn tài liệu tham khảo:

1. Venezuela to export $2 billion worth of oil to US in deal with Washington | Reuters

2. Why US giant Chevron, not China, may save oil-rich Venezuela – DW – 12/17/2025

3. Exclusive: Chevron in talks with US for expanded Venezuela oil license, sources say | Reuters

4. Why Sanctions, Not Reserves, Will Decide Venezuela’s Oil Future

5. Trump’s Venezuela Oil Revival Plan Is a $100 Billion Gamble - Bloomberg

6. Oil prices forecast to ease in 2026 under pressure from ample supply | Reuters