Nhận định, Phản biện

Ngành điện Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mang tính bước ngoặt, đòi hỏi phải tiến hành cải cách nhanh chóng và toàn diện thị trường điện. Quá trình này diễn ra trong bối cảnh chúng ta phải đáp ứng đồng thời hai yêu cầu khắt khe: Bứt phá các mục tiêu tăng trưởng kinh tế nhanh chóng và thực thi những cam kết bền vững môi trường (Net Zero) đầy thách thức cho kỷ nguyên vươn mình của đất nước. Để có thêm góc nhìn chuyên sâu, mang tính hệ thống và các giải pháp chiến lược đóng góp vào tiến trình này, Tạp chí Năng lượng Việt Nam xin trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả toàn văn bài nghiên cứu: “Đổi mới thị trường điện Việt Nam: Động lực và giải pháp” của TS. Thái Doãn Hoàng Cầu và TS. Trần Huỳnh Ngọc dưới đây. Rất mong nhận được sự quan tâm theo dõi, chia sẻ và phản hồi thảo luận từ các chuyên gia, nhà quản lý và đông đảo bạn đọc!

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số” và duy trì ổn định vĩ mô trong giai đoạn 2026-2030, hạ tầng năng lượng nổi lên như một trụ cột quyết định. Thông điệp của Chính phủ (nhiệm kỳ 2026-2031) về yêu cầu “không để thiếu điện trong bất cứ tình huống nào” không chỉ là cam kết đầu tư và vận hành hệ thống điện, mà phản ánh một chuyển dịch tư duy sâu sắc - từ bảo đảm đủ điện, sang bảo đảm an ninh năng lượng toàn diện. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, hệ thống năng lượng quốc gia cần vượt qua nhiều điểm nghẽn về thể chế, đầu tư và công nghệ… Bài viết sau đây của Hội đồng khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam phân tích bối cảnh chính sách, nhận diện các thách thức cốt lõi và gợi ý một số giải pháp ban đầu với Chính phủ mới nhằm hoàn thiện hạ tầng năng lượng, phục vụ mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững.

Trong bối cảnh những bất ổn ngày càng gia tăng trên thị trường năng lượng toàn cầu và biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, câu chuyện tiết kiệm năng lượng không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu cấp bách. Với Việt Nam - một nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh, nhưng phụ thuộc ngày càng lớn vào nhập khẩu năng lượng, bài toán này không chỉ liên quan đến chi phí, mà còn gắn trực tiếp với an ninh năng lượng và ổn định kinh tế vĩ mô. Vấn đề đặt ra không phải là “có nên tiết kiệm hay không”, mà là “làm thế nào để tiết kiệm một cách hiệu quả”? Phân tích, nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Tại hội thảo nâng cao năng lực APEC về chính sách năng lượng mới, tái tạo diễn ra tại Bangkok ngày 30/3/2026, đại biểu các nước thành viên đã thảo luận những điều kiện cần thiết để hiện thực hoá mục tiêu chính sách về điện mặt trời mái nhà. Trong đó, phần chia sẻ của Thái Lan có giá trị tham khảo đặc biệt với những khoảng trống trong cơ chế khuyến khích hiện nay của Việt Nam. Phân tích làm rõ thêm nội dung này, Tạp chí Năng lượng Việt Nam giới thiệu bài viết của TS. Ananth Chikkatur là đồng sáng lập, kiêm Giám đốc điều hành XanhTerra - công ty tư vấn năng lượng tại khu vực Đông Nam Á [*] dưới đây để bạn đọc cùng tham khảo.

Mặc dù các chương trình đầu tư trực tiếp để phát triển lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ (SMR) trong vòng mấy thập kỷ đã thúc đẩy các lò phản ứng tiên tiến, nhưng nền tảng cho những công nghệ này đã được Hoa Kỳ chuẩn bị từ lâu hơn thế.

Mức dự trữ xăng dầu của Việt Nam, theo ước tính, hiện chỉ tương đương 20-30 ngày nhập ròng, thấp hơn đáng kể so với chuẩn an toàn quốc tế. Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động, việc nâng cao năng lực dự trữ không chỉ là yêu cầu cấp thiết, mà còn là bài toán lớn về vốn, hạ tầng và cơ chế phối hợp giữa Nhà nước và doanh nghiệp.

Đằng sau mỗi bước tiến công nghệ hạt nhân luôn là một nền tảng chính sách vững chắc được chính phủ xây dựng và hậu thuẫn trên nhiều phương diện. Hoa Kỳ - quốc gia dẫn đầu thế giới về số lượng công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) được thiết kế và phát triển, cũng không phải ngoại lệ. Câu hỏi đặt ra là: Nhờ đâu Hoa Kỳ luôn giữ được vị thế trong một thế giới công nghệ luôn chuyển động? Liệu quốc gia này chỉ thuần túy dựa vào những kinh nghiệm công nghệ tích lũy trong 7 thập niên phát triển công nghệ hạt nhân? Có phải quá trình phát triển đầy cạnh tranh với những quốc gia có nền tảng hạt nhân vững vàng như Nga, hay những quốc gia đầy tham vọng vươn lên như Trung Quốc cũng là yếu tố quan trọng thúc đẩy công nghệ hạt nhân Hoa Kỳ tiến tới mốc xa hơn?

Xung đột giữa liên minh Hoa Kỳ - Israel và Iran đã tạo ra “cú sốc năng lượng” mới, đặc biệt khi eo biển Hormuz bị phong tỏa. Nhân sự kiện này trang tin trực tuyến Úc - Rogermontgomery (RMC) đã cập nhật hai kịch bản cốt lõi liên quan đến thị trường năng lượng toàn cầu trong ngắn hạn và tương lai tới.