Nhận định, Phản biện

Theo nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam: Phát triển các chuỗi dự án khí - điện ở nước ta không còn nằm ở tiềm năng, hay nhu cầu, mà nằm ở khả năng thiết kế một cơ chế đủ tin cậy để thu hút vốn và phân bổ rủi ro. Điện khí, vì vậy đang trở thành phép thử trực tiếp đối với năng lực hoạch định và thực thi chính sách năng lượng của Việt Nam trong giai đoạn 2026-2030.

Mùa khô năm 2026 được dự báo diễn biến bất thường dưới tác động của El Nino, với nắng nóng kéo dài, lượng nước về các hồ thủy điện suy giảm và nhu cầu điện tăng cao ngay từ đầu mùa. Trong bối cảnh đó, bảo đảm cung ứng điện không chỉ là yêu cầu vận hành, mà trở thành bài toán tổng hợp về quản trị hệ thống. Trên cơ sở chỉ đạo của Bộ Công Thương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, phối hợp chặt chẽ với Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) nhằm giữ vững an ninh cung cấp điện trong các tháng cao điểm năm 2026. Tổng hợp, nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng và thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh, Amperes (Công ty TNHH Liên danh Tài nguyên môi trường quốc tế và Hệ thống năng lượng Australia-Mekong) - đơn vị tư vấn thuộc Alluvium Group, chuyên hỗ trợ chính phủ, doanh nghiệp, cộng đồng trong chuyển dịch năng lượng công bằng và bền vững, công bố bài phân tích các tác động đến hệ thống điện Việt Nam. Trên cơ sở đó, bài viết đưa ra bốn nhóm khuyến nghị chính sách trọng tâm: Thúc đẩy đấu thầu cạnh tranh năng lượng tái tạo, phát triển điện mặt trời mái nhà, xây dựng cơ chế chi trả công suất cho nguồn linh hoạt và tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng năng lượng.

Dự báo của Cơ quan Khí tượng và Hải dương Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA) công bố đầu tháng 4/2026 cho biết: Năm 2026 có thể xuất hiện ​​một siêu El Nino (Super El Nino). Siêu El Nino + biến đổi khí hậu và chiến sự Iran tác động lớn đến mọi lĩnh vực kinh tế, trong đó có năng lượng.

Tại Hà Nội, dưới sự chủ trì của Cục Điện lực (Bộ Công Thương) và Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA), Tạp chí Năng lượng Việt Nam đã tổ chức thành công Diễn đàn “Hoàn thiện quy định phát triển các dự án điện khí - điện và hệ thống lưu trữ năng lượng của Việt Nam giai đoạn 2026-2030”. Đến dự Diễn đàn có hơn 270 đại biểu từ cơ quan trung ương, địa phương, doanh nghiệp trong và ngoài nước, các chuyên gia trong ngành năng lượng.

Trong bối cảnh Việt Nam đang tiếp tục hoàn thiện chính sách năng lượng và nghiên cứu các lựa chọn dài hạn, trong đó có điện hạt nhân, các lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) đang được quan tâm như một hướng công nghệ tiềm năng. Cùng với xu thế phát triển và triển khai SMR trên phạm vi toàn cầu, yêu cầu về hài hòa và tiêu chuẩn hóa pháp quy ngày càng trở nên cấp thiết nhằm bảo đảm an toàn và nâng cao hiệu quả cấp phép. Bài viết phân tích sáng kiến của IAEA trong lĩnh vực này, làm rõ vai trò của cơ chế chia sẻ thông tin trong hợp tác pháp quy; đồng thời đề xuất một số khuyến nghị bước đầu cho Việt Nam trong quá trình chuẩn bị và hội nhập.

Ở Phần 1, bài viết đã phân tích lịch sử, hiện trạng thị trường điện Việt Nam, các động lực, thách thức, cũng như thuận lợi cho công cuộc đổi mới các cơ chế thị trường cho phát triển kinh tế và chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên mới. Tiếp theo, Phần 2 bài viết đúc kết kinh nghiệm quốc tế về thay đổi thiết kế thị trường điện để thúc đẩy chuyển đổi năng lượng bền vững, hàm ý chiến lược và đề xuất các giải pháp thiết kế thị trường, nâng cao năng lực thực hiện, các cơ chế hỗ trợ khác trong ngắn hạn (trước 2030) và định hướng dài hạn (sau 2030, hoặc sớm hơn) cho ngành điện Việt Nam.

Theo Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam): Với các quy định hiện hành của Chính phủ, cơ hội để phát triển các dự án điện khí là rất lớn. Tuy nhiên, quá trình thực hiện đã phát sinh một số khó khăn, vướng mắc, ảnh hưởng lớn đến tiến độ của các dự án điện theo quy hoạch; đồng thời cũng ảnh hưởng đến công tác vận hành các nhà máy điện hiện hữu...

Vào đầu tháng 4/2026, hệ thống điện quốc gia đã xác lập các mốc mới về công suất và sản lượng điện tiêu thụ trong ngày. Diễn biến này không còn là phản ánh theo mùa, mà có thể phản ánh một số thay đổi mang tính cấu trúc dưới tác động của biến đổi khí hậu. Nếu không có các giải pháp điều hành và chính sách kịp thời, nguy cơ phụ tải đỉnh vượt ngưỡng an toàn cung cấp điện trong các tháng cao điểm là hoàn toàn hiện hữu… Phân tích, nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Từ góc nhìn của Tập đoàn T&T, việc tháo gỡ vướng mắc cho dự án Nhà máy điện LNG Hải Lăng (giai đoạn 1) không thể chỉ dừng ở việc “tiếp tục đàm phán”, mà cần sửa cụ thể Nghị quyết, Nghị định 100, Nghị định 56, Thông tư 12 và dự thảo hợp đồng mua bán điện (PPA)... Tổng hợp của Tạp chí Năng lượng Việt Nam từ các báo cáo của T&T Energy.

Ngành điện Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mang tính bước ngoặt, đòi hỏi phải tiến hành cải cách nhanh chóng và toàn diện thị trường điện. Quá trình này diễn ra trong bối cảnh chúng ta phải đáp ứng đồng thời hai yêu cầu khắt khe: Bứt phá các mục tiêu tăng trưởng kinh tế nhanh chóng và thực thi những cam kết bền vững môi trường (Net Zero) đầy thách thức cho kỷ nguyên vươn mình của đất nước. Để có thêm góc nhìn chuyên sâu, mang tính hệ thống và các giải pháp chiến lược đóng góp vào tiến trình này, Tạp chí Năng lượng Việt Nam xin trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả toàn văn bài nghiên cứu: “Đổi mới thị trường điện Việt Nam: Động lực và giải pháp” của TS. Thái Doãn Hoàng Cầu và TS. Trần Huỳnh Ngọc dưới đây. Rất mong nhận được sự quan tâm theo dõi, chia sẻ và phản hồi thảo luận từ các chuyên gia, nhà quản lý và đông đảo bạn đọc!

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số” và duy trì ổn định vĩ mô trong giai đoạn 2026-2030, hạ tầng năng lượng nổi lên như một trụ cột quyết định. Thông điệp của Chính phủ (nhiệm kỳ 2026-2031) về yêu cầu “không để thiếu điện trong bất cứ tình huống nào” không chỉ là cam kết đầu tư và vận hành hệ thống điện, mà phản ánh một chuyển dịch tư duy sâu sắc - từ bảo đảm đủ điện, sang bảo đảm an ninh năng lượng toàn diện. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, hệ thống năng lượng quốc gia cần vượt qua nhiều điểm nghẽn về thể chế, đầu tư và công nghệ… Bài viết sau đây của Hội đồng khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam phân tích bối cảnh chính sách, nhận diện các thách thức cốt lõi và gợi ý một số giải pháp ban đầu với Chính phủ mới nhằm hoàn thiện hạ tầng năng lượng, phục vụ mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững.

Trong bối cảnh những bất ổn ngày càng gia tăng trên thị trường năng lượng toàn cầu và biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, câu chuyện tiết kiệm năng lượng không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu cấp bách. Với Việt Nam - một nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh, nhưng phụ thuộc ngày càng lớn vào nhập khẩu năng lượng, bài toán này không chỉ liên quan đến chi phí, mà còn gắn trực tiếp với an ninh năng lượng và ổn định kinh tế vĩ mô. Vấn đề đặt ra không phải là “có nên tiết kiệm hay không”, mà là “làm thế nào để tiết kiệm một cách hiệu quả”? Phân tích, nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Tại hội thảo nâng cao năng lực APEC về chính sách năng lượng mới, tái tạo diễn ra tại Bangkok ngày 30/3/2026, đại biểu các nước thành viên đã thảo luận những điều kiện cần thiết để hiện thực hoá mục tiêu chính sách về điện mặt trời mái nhà. Trong đó, phần chia sẻ của Thái Lan có giá trị tham khảo đặc biệt với những khoảng trống trong cơ chế khuyến khích hiện nay của Việt Nam. Phân tích làm rõ thêm nội dung này, Tạp chí Năng lượng Việt Nam giới thiệu bài viết của TS. Ananth Chikkatur là đồng sáng lập, kiêm Giám đốc điều hành XanhTerra - công ty tư vấn năng lượng tại khu vực Đông Nam Á [*] dưới đây để bạn đọc cùng tham khảo.

Mặc dù các chương trình đầu tư trực tiếp để phát triển lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ (SMR) trong vòng mấy thập kỷ đã thúc đẩy các lò phản ứng tiên tiến, nhưng nền tảng cho những công nghệ này đã được Hoa Kỳ chuẩn bị từ lâu hơn thế.