Phản biện

Trong các kỳ trước, chúng ta đã tham khảo góc nhìn của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) về khung chính sách hiện hành đối với lưu trữ năng lượng (BESS). Để tạm kết chuyên đề này, Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam nêu một số quan điểm về cơ chế pháp lý đối với BESS ở nước ta để bạn đọc tham khảo.

Thực hiện Quy chế làm việc của Chính phủ ban hành kèm theo Nghị định 39/2022/NĐ-CP, Văn phòng Chính phủ vừa chuyển Báo cáo kiến nghị của Ban tổ chức Diễn đàn “Hoàn thiện quy định phát triển các chuỗi dự án khí - điện và hệ thống lưu trữ năng lượng của Việt Nam giai đoạn 2026-2030” [*] đến Bộ Công Thương để nghiên cứu, xử lý theo thẩm quyền, đảm bảo đúng quy định. Được biết, hiện cơ quan chuyên môn của Bộ Công Thương đang nghiên cứu, tổng hợp các nội dung liên quan để báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Góc nhìn của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) về khung chính sách hiện hành đối với lưu trữ năng lượng (BESS) cho thấy những định hướng hiện nay đối với BESS được xác định là một trụ cột trong chiến lược đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, thực tiễn phát triển thị trường lại cho thấy khoảng cách đáng kể giữa mục tiêu và hiện trạng... Tổng hợp của Tạp chí Năng lượng Việt Nam từ các báo cáo của Petrovietnam.

Dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực do Bộ Công Thương đề xuất đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận khi lần đầu tiên đặt vấn đề cho phép phân bổ các khoản chi phí hợp lý, hợp lệ chưa được tính đủ vào giá bán lẻ điện bình quân ở các kỳ điều chỉnh tiếp theo. Đề xuất này xuất phát từ thực tế là EVN bị lỗ lớn trong giai đoạn 2022-2023 do giá nhiên liệu đầu vào tăng đột biến, nhưng giá điện không thể điều chỉnh kịp thời để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội. Tuy nhiên, làm thế nào để vừa bảo đảm tài chính bên vững cho ngành điện, vừa không tạo áp lực quá lớn lên người dân và doanh nghiệp đang là bài toán chính sách rất phức tạp… Phân tích, nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Hệ thống điện Việt Nam đang đối mặt với một chu kỳ chuyển đổi mang tính bước ngoặt, được thúc đẩy bởi áp lực kép từ nhu cầu duy trì an ninh năng lượng trong bối cảnh nền kinh tế tăng trưởng cao và từ các cam kết quốc tế về việc đạt mức phát thải ròng bằng “0” (Net Zero). Trong bối cảnh hiện nay, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS - Battery Energy Storage System) đã bứt phá khỏi vị thế của một công nghệ thử nghiệm đắt đỏ để trở thành một trụ cột hạ tầng không thể thiếu của hệ thống điện quốc gia… Tổng hợp của Tạp chí Năng lượng Việt Nam từ các báo cáo của EVN.

Kết thúc Diễn đàn “Hoàn thiện quy định phát triển các dự án điện khí và hệ thống lưu trữ năng lượng của Việt Nam giai đoạn 2026-2030” do Hiệp hội Năng lượng Việt Nam phối hợp với Cục Điện lực (Bộ Công Thương) chủ trì, Tạp chí Năng lượng Việt Nam tổ chức - trên cơ sở tổng hợp ý kiến tại Diễn đàn, kết hợp với nghiên cứu thực tiễn triển khai Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, Ban tổ chức sự kiện vừa có Báo cáo kiến nghị Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng một số nội dung trọng tâm. Dưới đây là một số nội dung chính của Báo cáo.

Việc Bộ Công Thương ban hành Thông tư 20/2026/TT-BCT ngày 17/4/2026 (Thông tư 20) sửa đổi cơ chế giá điện cho các dự án năng lượng tái tạo nhỏ được xem là bước điều chỉnh cần thiết trong bối cảnh nhiều vướng mắc kéo dài chưa được xử lý dứt điểm. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là: Liệu những thay đổi này đã đủ để khơi thông dòng đầu tư và tạo động lực phát triển cho các nguồn điện phân tán, hay mới chỉ dừng lại ở mức “gỡ kỹ thuật” mà chưa chạm đến những điểm nghẽn cốt lõi của thị trường điện? Phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Trong bối cảnh việc thực hiện Quy hoạch điện VIII và bản Điều chỉnh gần như chắc chắn không đạt mục tiêu đặt ra cho năm 2030 về cơ cấu nguồn điện, do đó, việc điều chỉnh mục tiêu lớn nhất là đạt phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050 cần được xem xét nghiêm túc. Các khía cạnh của cam kết của Việt Nam tại COP26 cần được cân nhắc lại... Phân tích, đề xuất của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Trong các kỳ trước, chúng ta đã tham khảo góc nhìn của Tập đoàn T&T, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam. Để tạm kết chuyên đề này, chúng tôi xin dẫn lại quan điểm của Cục Điện lực (Bộ Công Thương) dưới đây để bạn đọc cùng tham khảo, thảo luận.

Quyết định 963/QĐ-BCT, ngày 22/4/2026, quy định khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường của hệ thống điện quốc gia không chỉ là một thay đổi mang tính kỹ thuật. Đây là bước chuyển quan trọng trong cách điều tiết tiêu dùng điện theo tín hiệu thị trường, trong bối cảnh phụ tải biến động mạnh, năng lượng tái tạo gia tăng và áp lực chi phí hệ thống ngày càng lớn. Với người sử dụng điện, “giờ điện” giờ đây không còn là khái niệm hành chính, mà trở thành một biến số tài chính cần được tính toán mỗi ngày. Phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Đối với Việt Nam, những xu hướng toàn cầu về năng lượng hạt nhân có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng nhanh, cơ cấu nguồn điện đang chuyển dịch mạnh sang các nguồn phát thải thấp; đồng thời yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và ổn định hệ thống điện ngày càng trở nên cấp thiết. Việc theo dõi sát sao sự phát triển của năng lượng hạt nhân trên thế giới không nhằm đưa ra quyết định triển khai ngay, mà trước hết giúp Việt Nam duy trì và củng cố cơ sở phân tích khoa học, giữ quyền lựa chọn chiến lược trong quy hoạch năng lượng dài hạn.

Theo nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam: Phát triển các chuỗi dự án khí - điện ở nước ta không còn nằm ở tiềm năng, hay nhu cầu, mà nằm ở khả năng thiết kế một cơ chế đủ tin cậy để thu hút vốn và phân bổ rủi ro. Điện khí, vì vậy đang trở thành phép thử trực tiếp đối với năng lực hoạch định và thực thi chính sách năng lượng của Việt Nam trong giai đoạn 2026-2030.

Tại Hà Nội, dưới sự chủ trì của Cục Điện lực (Bộ Công Thương) và Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA), Tạp chí Năng lượng Việt Nam đã tổ chức thành công Diễn đàn “Hoàn thiện quy định phát triển các dự án điện khí - điện và hệ thống lưu trữ năng lượng của Việt Nam giai đoạn 2026-2030”. Đến dự Diễn đàn có hơn 270 đại biểu từ cơ quan trung ương, địa phương, doanh nghiệp trong và ngoài nước, các chuyên gia trong ngành năng lượng.

Trong bối cảnh Việt Nam đang tiếp tục hoàn thiện chính sách năng lượng và nghiên cứu các lựa chọn dài hạn, trong đó có điện hạt nhân, các lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) đang được quan tâm như một hướng công nghệ tiềm năng. Cùng với xu thế phát triển và triển khai SMR trên phạm vi toàn cầu, yêu cầu về hài hòa và tiêu chuẩn hóa pháp quy ngày càng trở nên cấp thiết nhằm bảo đảm an toàn và nâng cao hiệu quả cấp phép. Bài viết phân tích sáng kiến của IAEA trong lĩnh vực này, làm rõ vai trò của cơ chế chia sẻ thông tin trong hợp tác pháp quy; đồng thời đề xuất một số khuyến nghị bước đầu cho Việt Nam trong quá trình chuẩn bị và hội nhập.

Ở Phần 1, bài viết đã phân tích lịch sử, hiện trạng thị trường điện Việt Nam, các động lực, thách thức, cũng như thuận lợi cho công cuộc đổi mới các cơ chế thị trường cho phát triển kinh tế và chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên mới. Tiếp theo, Phần 2 bài viết đúc kết kinh nghiệm quốc tế về thay đổi thiết kế thị trường điện để thúc đẩy chuyển đổi năng lượng bền vững, hàm ý chiến lược và đề xuất các giải pháp thiết kế thị trường, nâng cao năng lực thực hiện, các cơ chế hỗ trợ khác trong ngắn hạn (trước 2030) và định hướng dài hạn (sau 2030, hoặc sớm hơn) cho ngành điện Việt Nam.