Phản biện

Sự bùng nổ của năng lượng tái tạo đang buộc hệ thống điện phải thay đổi từ gốc rễ, không chỉ về công nghệ, mà còn cách vận hành và thiết kế thị trường. Trong bối cảnh đó, pin lưu trữ điện năng nổi lên như một hạ tầng chiến lược, giúp dịch chuyển dòng chảy điện năng theo thời gian. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi không nằm ở công nghệ, mà ở câu hỏi: Ai sẽ trả tiền cho lưu trữ điện năng, thị trường điện phải được thiết kế lại như thế nào và vai trò của EVN sẽ thay đổi ra sao trong một hệ thống điện không còn vận hành theo logic truyền thống? Phân tích, nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh do xung đột địa chính trị, Kết luận số 14 ngày 20/3/2026 của Bộ Chính trị đã phát đi một thông điệp chính sách rõ ràng: Ưu tiên bảo đảm nguồn cung và ổn định giá nhiên liệu nhằm giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, đằng sau các giải pháp tình thế đó là những vấn đề mang tính cấu trúc của ngành năng lượng đang được đặt ra, đòi hỏi cách tiếp cận dài hạn và đồng bộ hơn. Tổng hợp và nhận xét của Hội đồng khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, thành công của một chương trình điện hạt nhân không chỉ phụ thuộc vào công nghệ lò phản ứng, hay nguồn vốn đầu tư, mà còn phụ thuộc quyết định vào khả năng phát triển và nội địa hóa chuỗi cung ứng. Đây chính là nền tảng để một quốc gia từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực công nghiệp và giảm thiểu phụ thuộc bên ngoài trong dài hạn... Phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Năm 2026 nguy cơ thiếu điện vào giờ cao điểm buổi tối đang ngày càng hiện hữu trong bối cảnh phụ tải tăng nhanh và điều kiện thủy văn kém thuận lợi. Theo định hướng điều hành tại Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, điện mặt trời mái nhà kết hợp pin lưu trữ được xác định là một công cụ quan trọng để giảm phụ tải đỉnh và tăng tính tự chủ năng lượng. Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình này không mang tính phổ quát. Thực tế cho thấy, với hộ gia đình có ngưỡng tiêu thụ điện năng khoảng 600 kWh/tháng là điều kiện cần để bảo đảm hiệu quả kinh tế. Tiếp sau bài viết “Điện mặt trời mái nhà kết hợp pin lưu trữ - Giải pháp giảm phụ tải đỉnh hệ thống điện Việt Nam” và Chỉ thị số 10/CT-TTg, chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam có một số khuyến nghị ban đầu dưới đây để bạn đọc tham khảo.

An ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh xung đột quốc tế không còn là một khái niệm tĩnh, mà là một quá trình thích ứng năng động và quyết liệt. Những biến động tại Trung Đông trong năm 2026 đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về tính dễ tổn thương của một nền kinh tế phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu, nhưng đồng thời cũng là “chất xúc tác” mạnh mẽ để Việt Nam đẩy nhanh tiến trình chuyển dịch năng lượng... Tổng hợp, nhận định của Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Quyết định số 458/QĐ-TTg ngày 20/3/2026 phê duyệt Đề án cập nhật triển khai Tuyên bố chính trị về chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) được ban hành trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh do xung đột địa chính trị và giá dầu, khí tăng cao. Quyết định này không chỉ cụ thể hóa cam kết giảm phát thải, mà quan trọng hơn là thể hiện sự điều chỉnh tư duy chiến lược của Việt Nam: Từ “chuyển đổi vì khí hậu”, sang “chuyển đổi gắn với bảo đảm an ninh năng lượng và năng lực chống chịu của nền kinh tế”... Tổng hợp và một số nhận định bước đầu của Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Trong Phần 1, chúng ta đã tham khảo về xây dựng năng lực đánh giá an toàn pháp quy: Các nền tảng kỹ thuật cốt lõi; trong phần Phần 2 dưới đây sẽ đề cập đến nội dung xây dựng năng lực đánh giá an toàn pháp quy: Hệ thống, con người, năng lực ra quyết định và kết luận chuyên đề “Phân tích nhu cầu nhân lực đánh giá an toàn nhà máy điện hạt nhân Việt Nam”.

Thực hiện Quy chế làm việc của Chính phủ ban hành kèm theo Nghị định 39/2022/NĐ-CP, Văn phòng Chính phủ vừa chuyển Báo cáo kiến nghị của Ban tổ chức Diễn đàn “Hiện thực hóa các mục tiêu tại Nghị quyết số 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia” [*] đến Bộ Công Thương để nghiên cứu, xử lý theo thẩm quyền, đảm bảo đúng quy định. Được biết, hiện cơ quan chuyên môn của Bộ Công Thương đang nghiên cứu, tổng hợp các nội dung liên quan để báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Trong bối cảnh các xung đột địa chính trị ngày càng phức tạp, từ Đông Âu đến Trung Đông, thị trường năng lượng toàn cầu liên tục biến động mạnh, kéo theo rủi ro về giá cả và nguồn cung. Thực tiễn cho thấy, những quốc gia phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu dễ rơi vào trạng thái bị động trước các cú sốc từ bên ngoài, trong khi các quốc gia chủ động phát triển năng lượng trong nước, đặc biệt là năng lượng tái tạo kết hợp với hệ thống lưu trữ điện năng, có khả năng duy trì ổn định tốt hơn. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam: Phải tái cấu trúc hệ thống năng lượng theo hướng tự chủ, linh hoạt và có khả năng chống chịu cao. (Phân tích, nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam).

Tiếp theo “Mười lĩnh vực an toàn quy định đối với nhà máy điện hạt nhân hiện đại - Khuyến nghị cho Việt Nam”, Tạp chí Năng lượng Việt Nam thực hiện chuyên đề “Phân tích nhu cầu nhân lực đánh giá an toàn nhà máy điện hạt nhân Việt Nam”. Phần 1 - Xây dựng năng lực đánh giá an toàn pháp quy: Các nền tảng kỹ thuật cốt lõi; Phần 2 - Xây dựng năng lực đánh giá an toàn pháp quy: Hệ thống, con người và năng lực ra quyết định.

Nếu Phần 1 tập trung vào các yêu cầu nền tảng nhằm thiết lập và duy trì mức độ an toàn cốt lõi của nhà máy điện hạt nhân, thì Phần 2 đi sâu vào các cơ chế kiểm chứng, củng cố và duy trì hiệu quả thực tế của hệ thống an toàn đó trong điều kiện vận hành dài hạn. Các nội dung được trình bày trong Phần 2, bao gồm diễn tập ứng phó khẩn cấp, đánh giá ngang hàng quốc tế, bảo đảm an ninh nhà máy, quản lý lão hóa và an toàn - sức khỏe nghề nghiệp phi hạt nhân, phản ánh cách tiếp cận “an toàn toàn diện” (holistic safety approach) đang được áp dụng rộng rãi trên thế giới. Đây là những lĩnh vực giúp chuyển các yêu cầu kỹ thuật và pháp quy thành năng lực vận hành thực chất; đồng thời góp phần xây dựng, duy trì văn hóa an toàn mạnh trong toàn bộ tổ chức.

Trong bối cảnh Việt Nam từng bước xem xét khởi động lại chương trình điện hạt nhân nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng dài hạn, bảo đảm an ninh năng lượng, thực hiện các cam kết giảm phát thải carbon, vấn đề an toàn hạt nhân tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm của mọi thảo luận chính sách và kỹ thuật. Để góp phần gợi mở những định hướng thực tiễn cho việc xây dựng, phát triển năng lực đánh giá an toàn hạt nhân ở nước ta trong giai đoạn tới, Tạp chí Năng lượng Việt Nam thực hiện chuyên đề “Mười lĩnh vực an toàn quy định đối với nhà máy điện hạt nhân hiện đại - Khuyến nghị cho Việt Nam” và “Phân tích nhu cầu nhân lực đánh giá an toàn nhà máy điện hạt nhân Việt Nam”. Phần 1 dưới đây tập trung trả lời câu hỏi cốt lõi: Nhà máy điện hạt nhân có an toàn về mặt thiết kế và điều kiện tự nhiên hay không?

Diễn đàn “Hiện thực hóa các mục tiêu tại Nghị quyết số 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia” do Cục Điện lực - Bộ Công Thương, Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (chủ trì); Tạp chí Năng lượng Việt Nam (tổ chức) đã thực hiện thành công ngày 21/1/2026 tại Hà Nội. Sau sự kiện này, Ban tổ chức Diễn đàn đã có Báo cáo nội dung chính, tóm tắt các đề xuất giải pháp đã được thảo luận, phân tích nhằm hiện thực hóa mục tiêu của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia gửi Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính.

Theo dự báo của Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia: 2026 có thể tiếp tục là một năm thời tiết diễn biến phức tạp, với nguy cơ xuất hiện nhiều đợt nắng nóng kéo dài và lượng mưa thiếu hụt tại một số khu vực. Trong khi đó, nhu cầu điện của nền kinh tế Việt Nam vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng cao, còn thị trường năng lượng thế giới lại tiềm ẩn nhiều biến động do căng thẳng địa chính trị, đặc biệt là các xung đột tại Trung Đông có thể làm gia tăng giá dầu và khí. Trong bối cảnh đó, những biến động đồng thời của thời tiết, phụ tải điện và chi phí nhiên liệu đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác vận hành hệ thống điện. Việc nhận diện sớm các xu thế khí hậu và xây dựng các kịch bản vận hành phù hợp sẽ là yếu tố quan trọng giúp bảo đảm an ninh cung cấp điện cho Việt Nam trong năm 2026 và những năm tiếp theo. (Phân tích, nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam).

Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA) - bà Nguyễn Thị Thanh Bình được vinh dự giới thiệu ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI tại tỉnh Hưng Yên (Đơn vị bầu cử số 01, gồm các phường: Mỹ Hào, Thượng Hồng, Đường Hào và các xã: Đại Đồng, Lạc Đạo, Như Quỳnh, Nghĩa Trụ, Phụng Công, Văn Giang và Phạm Ngũ Lão).