Nhận định - Dự báo

Jua.ai AG (JAG) của Thụy Sĩ - cơ quan chuyên dự báo về năng lượng và giao dịch năng lượng mới đây cập nhật 3 áp lực về năng lượng thế giới nửa cuối năm 2026 và đầu 2027 cần theo dõi.

Bài viết trình bày về xu hướng tất yếu của việc áp dụng công nghệ tạo lưới (Grid-Forming - GFM) cho các hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) trong hệ thống điện. Trong bối cảnh gia tăng mạnh mẽ các nguồn năng lượng tái tạo sử dụng biến tần như điện mặt trời, điện gió, việc ứng dụng BESS kết hợp GFM là giải pháp then chốt để khắc phục các rào cản về tính ổn định, bù đắp sự suy giảm quán tính cơ học và đảm bảo an ninh năng lượng cho hệ thống điện hiện đại.

Sau nhiều tháng liên tiếp đối mặt với nguy cơ thiếu nước tại một số lưu vực, số liệu cập nhật đầu tháng 7/2026 cho thấy tình hình thủy văn tại nhiều hồ thủy điện lớn trên cả nước đang có những tín hiệu cải thiện rõ rệt. Các hồ trên hệ thống sông Đà (Hòa Bình, Sơn La, Lai Châu) ghi nhận lưu lượng nước về ở mức khá cao, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tích nước trước mùa lũ chính vụ. Tuy nhiên, phần lớn mực nước tại các hồ chứa vẫn thấp hơn mực nước dâng bình thường và sự trở lại của hiện tượng El Niño được dự báo trong nửa cuối năm 2026 đang đặt ra những thách thức mới đối với công tác vận hành hồ chứa, cũng như bảo đảm an ninh cung ứng điện. Trong bối cảnh đó, vấn đề không chỉ là lượng nước hiện có, mà còn là khả năng tích nước hiệu quả trong mùa lũ để chuẩn bị cho mùa khô năm 2027.

Trong bối cảnh Việt Nam đang tái khởi động chương trình điện hạt nhân, câu hỏi đặt ra không chỉ là lựa chọn công nghệ nào hay xây dựng nhà máy ở đâu, mà còn là: Việt Nam cần bao nhiêu nhân lực và phải bắt đầu chuẩn bị từ khi nào? Trên cơ sở các hướng dẫn của IAEA về phát triển hạ tầng điện hạt nhân và mô hình dự báo nguồn nhân lực NPHR, bài viết phân tích những yêu cầu cốt lõi đối với phát triển nguồn nhân lực hạt nhân và một số hàm ý đối với Việt Nam.

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đang chuẩn bị phát hành một số ấn phẩm có tầm ảnh hưởng trong năm 2026. Các chủ đề bao gồm từ việc hỗ trợ các quốc gia xây dựng chương trình điện hạt nhân đầu tiên và tăng cường an toàn hạt nhân, cho đến việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong môi trường lâm sàng. Các chuyên gia Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam giới thiệu bốn trong số những ấn phẩm được mong đợi nhất ​​phát hành vào đầu năm 2026, cần thiết cho phát triển điện hạt nhân ở Việt Nam.

Bán điện theo giờ trong ngày, hay biểu giá điện theo giờ (TOU - Time-of-Use) là dự thảo mới do Bộ Công Thương đề xuất áp dụng với nhóm khách hàng sinh hoạt gia dụng trong tương lai. Phương pháp bán điện theo giờ ra đời trong bối cảnh nhu cầu điện tăng cao, nguồn cung gặp nhiều khó khăn, hình thái khí hậu cực đoan và hướng đến việc điều chỉnh thời gian sử dụng điện nhằm giảm áp lực đầu tư nguồn cung, cũng như sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả hơn cho chính hộ tiêu dùng.

Dự báo đến năm 2030, các trung tâm dữ liệu AI sẽ tiêu thụ lượng điện và nước khổng lồ. Mức này tương đương khoảng 3% tổng lượng điện toàn cầu và nhu cầu uống hàng năm của toàn bộ nhân loại gộp lại. Đây là dự báo của Viện Nước, Môi trường và Sức khỏe (INWEH) thuộc Đại học Liên hợp quốc (UNU) công bố.

Thập kỷ vừa qua, Việt Nam đã nhanh chóng mở rộng công suất năng lượng tái tạo, đặc biệt trong mảng điện mặt trời và điện gió. Sự mở rộng này đã góp phần tái định hình cơ cấu năng lượng của đất nước và đưa Việt Nam trở thành một điểm sáng về phát triển năng lượng sạch trong khu vực.

Như chúng ta đều biết, một dự án nguồn điện vài trăm MW đòi hỏi vốn đầu tư lên tới hàng trăm triệu USD và việc đóng tài chính sẽ gặp khó khăn lớn, nếu chưa giải quyết được hai bài toán: Vốn chủ sở hữu và cấu trúc nợ phù hợp. Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi tập trung phân tích khía cạnh huy động vốn với tư cách là điều kiện tiên quyết để khởi động dự án.

Với chủ đề “Hàn Quốc - đối tác tin cậy trong việc xem xét hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại Việt Nam”, bài viết dưới đây phân tích những lợi thế vượt trội về công nghệ, sự tương đồng trong triết lý phát triển giữa hai quốc gia, hướng tới một thông điệp nhất quán: Hợp tác quốc tế để tự chủ; phát triển điện hạt nhân vì một Việt Nam xanh, bền vững và hùng mạnh.

Ủy ban Pháp quy Hạt nhân Nhật Bản (NRA), ngày 28/4/206, đã kết luận rằng: Không cần thiết phải sửa đổi các tiêu chuẩn quy định hiện hành đối với lò phản ứng nước nhẹ cải tiến SRZ-1200 do Tập đoàn Công nghiệp nặng Mitsubishi và các đối tác phát triển. Vì thiết kế này là sự mở rộng từ công nghệ lò phản ứng nước áp lực hiện có và có thể được thẩm định theo các tiêu chuẩn quy định hiện hành.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, cam kết lịch sử đưa mức phát thải ròng về “0” (Net Zero) vào năm 2050, quá trình chuyển đổi năng lượng xanh và số hóa nền kinh tế không còn là sự lựa chọn, mà là xu hướng sống còn của nhân loại. Tại trung tâm của cuộc cách mạng “kép” này - đất hiếm (Rare Earth Elements - REE) nổi lên như một nhóm vật liệu chiến lược mang tính quyết định, không thể thay thế. Sở hữu tiềm năng đất hiếm được đánh giá đứng thứ 6 thế giới, Việt Nam đang đứng trước “thời điểm vàng” để tham gia sâu vào chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu. Tuy nhiên, trong một thị trường mà nguồn cung và công nghệ đang trở thành tâm điểm chú ý của thế giới, chìa khóa để bảo vệ lợi ích quốc gia không nằm ở việc đào quặng thô đem bán, mà nằm ở năng lực tự chủ công nghệ chế biến sâu, tinh chế làm chủ chuỗi giá trị.

Để tạm kết chuyên đề “Công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) - Nhìn từ sự kiện TerraPower của Hoa Kỳ” chuyên gia pháp quy hạt nhân: TS. Lê Chí Dũng - nguyên Cục phó Cục An toàn và Bức xạ Hạt nhân (VARANS) đánh giá toàn cảnh về quy trình thẩm định, cấp phép cho SMR. Những điểm mới trong quy trình đánh giá, thẩm định, cấp phép SMR của Hoa Kỳ cho chúng ta thấy những bài học đối với các quốc gia đang phát triển, cũng như dự kiến sẽ đón nhận chuyển giao công nghệ này trong tương lai tới.

Theo định hướng, mục tiêu đặt ra là mỗi năm có khoảng 10% mái nhà hộ dân và doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời mái nhà, tiến tới khoảng 50% trong giai đoạn 2026-2030. Tuy nhiên, trong thực tế, mô hình điện mặt trời mái nhà, nếu không đi kèm hệ thống lưu trữ (BESS) lại không mang lại hiệu quả kinh tế rõ ràng cho phần lớn hộ gia đình. Ngược lại, khi bổ sung BESS, chi phí đầu tư tăng cao dẫn đến thời gian thu hồi vốn kéo dài. Bài toán vì vậy không còn là công nghệ, mà là thiết kế chính sách: Làm thế nào để hài hòa lợi ích giữa người dân và ngành điện, biến kỳ vọng thành khả thi? Phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Thông báo của Ủy ban Cải cách và Phát triển Thành phố Thượng Hải ngày 24/4/2026 về điều chỉnh giá mua điện khí cho thấy tác động của cuộc chiến vùng Vịnh đến giá điện khí Trung Quốc. Chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam dẫn lại nội dung chính của bảng điều chỉnh giá điện bán lên lưới từ các tổ máy phát điện khí tự nhiên ở Thành phố này và liên hệ với Việt Nam.