Nhận định - Dự báo

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đang chuẩn bị phát hành một số ấn phẩm có tầm ảnh hưởng trong năm 2026. Các chủ đề bao gồm từ việc hỗ trợ các quốc gia xây dựng chương trình điện hạt nhân đầu tiên và tăng cường an toàn hạt nhân, cho đến việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong môi trường lâm sàng. Các chuyên gia Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam giới thiệu bốn trong số những ấn phẩm được mong đợi nhất ​​phát hành vào đầu năm 2026, cần thiết cho phát triển điện hạt nhân ở Việt Nam.

Bán điện theo giờ trong ngày, hay biểu giá điện theo giờ (TOU - Time-of-Use) là dự thảo mới do Bộ Công Thương đề xuất áp dụng với nhóm khách hàng sinh hoạt gia dụng trong tương lai. Phương pháp bán điện theo giờ ra đời trong bối cảnh nhu cầu điện tăng cao, nguồn cung gặp nhiều khó khăn, hình thái khí hậu cực đoan và hướng đến việc điều chỉnh thời gian sử dụng điện nhằm giảm áp lực đầu tư nguồn cung, cũng như sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả hơn cho chính hộ tiêu dùng.

Dự báo đến năm 2030, các trung tâm dữ liệu AI sẽ tiêu thụ lượng điện và nước khổng lồ. Mức này tương đương khoảng 3% tổng lượng điện toàn cầu và nhu cầu uống hàng năm của toàn bộ nhân loại gộp lại. Đây là dự báo của Viện Nước, Môi trường và Sức khỏe (INWEH) thuộc Đại học Liên hợp quốc (UNU) công bố.

Thập kỷ vừa qua, Việt Nam đã nhanh chóng mở rộng công suất năng lượng tái tạo, đặc biệt trong mảng điện mặt trời và điện gió. Sự mở rộng này đã góp phần tái định hình cơ cấu năng lượng của đất nước và đưa Việt Nam trở thành một điểm sáng về phát triển năng lượng sạch trong khu vực.

Như chúng ta đều biết, một dự án nguồn điện vài trăm MW đòi hỏi vốn đầu tư lên tới hàng trăm triệu USD và việc đóng tài chính sẽ gặp khó khăn lớn, nếu chưa giải quyết được hai bài toán: Vốn chủ sở hữu và cấu trúc nợ phù hợp. Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi tập trung phân tích khía cạnh huy động vốn với tư cách là điều kiện tiên quyết để khởi động dự án.

Với chủ đề “Hàn Quốc - đối tác tin cậy trong việc xem xét hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại Việt Nam”, bài viết dưới đây phân tích những lợi thế vượt trội về công nghệ, sự tương đồng trong triết lý phát triển giữa hai quốc gia, hướng tới một thông điệp nhất quán: Hợp tác quốc tế để tự chủ; phát triển điện hạt nhân vì một Việt Nam xanh, bền vững và hùng mạnh.

Ủy ban Pháp quy Hạt nhân Nhật Bản (NRA), ngày 28/4/206, đã kết luận rằng: Không cần thiết phải sửa đổi các tiêu chuẩn quy định hiện hành đối với lò phản ứng nước nhẹ cải tiến SRZ-1200 do Tập đoàn Công nghiệp nặng Mitsubishi và các đối tác phát triển. Vì thiết kế này là sự mở rộng từ công nghệ lò phản ứng nước áp lực hiện có và có thể được thẩm định theo các tiêu chuẩn quy định hiện hành.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, cam kết lịch sử đưa mức phát thải ròng về “0” (Net Zero) vào năm 2050, quá trình chuyển đổi năng lượng xanh và số hóa nền kinh tế không còn là sự lựa chọn, mà là xu hướng sống còn của nhân loại. Tại trung tâm của cuộc cách mạng “kép” này - đất hiếm (Rare Earth Elements - REE) nổi lên như một nhóm vật liệu chiến lược mang tính quyết định, không thể thay thế. Sở hữu tiềm năng đất hiếm được đánh giá đứng thứ 6 thế giới, Việt Nam đang đứng trước “thời điểm vàng” để tham gia sâu vào chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu. Tuy nhiên, trong một thị trường mà nguồn cung và công nghệ đang trở thành tâm điểm chú ý của thế giới, chìa khóa để bảo vệ lợi ích quốc gia không nằm ở việc đào quặng thô đem bán, mà nằm ở năng lực tự chủ công nghệ chế biến sâu, tinh chế làm chủ chuỗi giá trị.

Để tạm kết chuyên đề “Công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) - Nhìn từ sự kiện TerraPower của Hoa Kỳ” chuyên gia pháp quy hạt nhân: TS. Lê Chí Dũng - nguyên Cục phó Cục An toàn và Bức xạ Hạt nhân (VARANS) đánh giá toàn cảnh về quy trình thẩm định, cấp phép cho SMR. Những điểm mới trong quy trình đánh giá, thẩm định, cấp phép SMR của Hoa Kỳ cho chúng ta thấy những bài học đối với các quốc gia đang phát triển, cũng như dự kiến sẽ đón nhận chuyển giao công nghệ này trong tương lai tới.

Theo định hướng, mục tiêu đặt ra là mỗi năm có khoảng 10% mái nhà hộ dân và doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời mái nhà, tiến tới khoảng 50% trong giai đoạn 2026-2030. Tuy nhiên, trong thực tế, mô hình điện mặt trời mái nhà, nếu không đi kèm hệ thống lưu trữ (BESS) lại không mang lại hiệu quả kinh tế rõ ràng cho phần lớn hộ gia đình. Ngược lại, khi bổ sung BESS, chi phí đầu tư tăng cao dẫn đến thời gian thu hồi vốn kéo dài. Bài toán vì vậy không còn là công nghệ, mà là thiết kế chính sách: Làm thế nào để hài hòa lợi ích giữa người dân và ngành điện, biến kỳ vọng thành khả thi? Phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Thông báo của Ủy ban Cải cách và Phát triển Thành phố Thượng Hải ngày 24/4/2026 về điều chỉnh giá mua điện khí cho thấy tác động của cuộc chiến vùng Vịnh đến giá điện khí Trung Quốc. Chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam dẫn lại nội dung chính của bảng điều chỉnh giá điện bán lên lưới từ các tổ máy phát điện khí tự nhiên ở Thành phố này và liên hệ với Việt Nam.

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu và cam kết mạnh mẽ của Chính phủ Việt Nam về mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050, việc phát triển các nguồn năng lượng mới (như hydrogen và amoniac xanh) đã trở thành một yêu cầu cấp thiết đối với các tập đoàn công nghiệp nặng.

Sự phục hưng điện hạt nhân ở Hoa Kỳ đang mở ra cơ hội chưa từng có cho các doanh nghiệp gia nhập đường đua phát triển công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR). Bối cảnh ấy có đem lại sự phát triển bền vững cho SMR?

Ngay từ đầu tháng 4/2026, hệ thống điện Việt Nam đã lập kỷ lục mới về công suất cực đại, phản ánh rõ tác động của nắng nóng đến sớm dưới ảnh hưởng của El Nino. Trong khi đó, cơ cấu nguồn điện cho thấy việc huy động công suất từ thủy điện giảm mạnh, nhiệt điện than phải “gánh” vai trò chủ lực trong bối cảnh chi phí nhiên liệu tiếp tục chịu áp lực từ biến động địa - chính trị. Những tín hiệu này không chỉ là hiện tượng nhất thời, mà là cảnh báo sớm cho một mùa khô có thể vận hành trong trạng thái “không bình thường” - nơi vai trò của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và sự phối hợp với Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) trở thành yếu tố quyết định bảo đảm an ninh cung cấp điện. Phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Biến động địa - chính trị toàn cầu khiến giá nhiên liệu đầu vào tăng mạnh, trong khi tác động của El Nino năm 2026 làm gia tăng nắng nóng, suy giảm nguồn nước và đẩy phụ tải điện lên cao ngay từ đầu mùa khô. Hai áp lực này đồng thời đặt hệ thống điện Việt Nam vào một trạng thái chưa từng có tiền lệ: Chi phí sản xuất điện tăng cao trong khi yêu cầu bảo đảm cung ứng điện ngày càng khắt khe. Trong bối cảnh đó, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp - từ bảo đảm nhiên liệu, tối ưu vận hành, đến quản trị phụ tải và nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống, nhằm giữ vững an ninh cung cấp điện cho nền kinh tế… Phân tích và nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.