Nhận định - Dự báo

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu đang trở thành thách thức cấp bách, việc tìm kiếm các giải pháp nhiên liệu thay thế không phát thải CO2 trong ngành nhiệt điện là một ưu tiên chiến lược của một số quốc gia, trong đó có Việt Nam. Theo quy hoạch điện VIII điều chỉnh, định hướng đến năm 2050 không còn sử dụng điện than để phát điện, chuyển hoàn toàn sang sử dụng sinh khối/amoniac với tổng công suất 25.798 MW. Bài báo này trình bày chi tiết về dự án thử nghiệm trình diễn đốt kèm 20% amoniac quy mô lớn tại tổ máy số 4 (công suất 1.000 MW) thuộc Nhà máy Nhiệt điện Hekinan (Nhật Bản), do Tập đoàn IHI và JERA phối hợp thực hiện. Kết quả thực nghiệm đã khẳng định rằng: Công nghệ này không chỉ giúp giảm trực tiếp 20% lượng phát thải CO2, mà còn duy trì nồng độ NOx và các hợp chất gây ô nhiễm khác ở mức tương đương, hoặc thấp hơn so với sử dụng than truyền thống. Đây là bước đi tiên phong, đặt nền móng vững chắc cho việc thương mại hóa công nghệ amoniac trong lộ trình trung hòa carbon vào năm 2050.

Trong nhiều năm, hạ tầng năng lượng, đặc biệt là truyền tải và kết nối hệ thống, thường được xem là lĩnh vực nhà nước giữ vai trò trung tâm. Cách tiếp cận này phù hợp với đặc thù an ninh năng lượng và yêu cầu điều độ hệ thống. Tuy nhiên, khi nhu cầu điện gia tăng nhanh và không gian phát triển được mở rộng ra khu vực, mô hình truyền thống bắt đầu bộc lộ những giới hạn nhất định. Việc dự án Savan 1 do T&T Group đầu tư tại Lào chính thức vận hành thương mại (COD) mới đây mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một nhà máy điện đơn thuần. Đây là trường hợp cụ thể cho thấy: Doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đang tham gia ngày càng sâu vào bài toán hạ tầng năng lượng xuyên biên giới - lĩnh vực vốn được coi là “sân chơi khó” và nhiều ràng buộc.

Năm 2025 khép lại, đánh dấu một “điểm rơi” quan trọng trong lịch sử phát triển năng lượng Việt Nam. Không còn là những bản quy hoạch nằm trên giấy, hay những tranh luận về cơ chế, 2025 là năm của hành động thực tiễn. Từ việc dòng khí LNG đầu tiên chính thức phát ra điện, đến việc định hình lại cơ cấu giá thị trường, ngành năng lượng đã thực sự bước qua giai đoạn “tăng trưởng nóng” để tiến vào kỷ nguyên “tối ưu hóa chiều sâu”. Dưới đây là 10 sự kiện tiêu biểu nhất, khắc họa bức tranh toàn cảnh đầy sống động của ngành năng lượng quốc gia trong năm qua do Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam bình chọn.

Năng lượng và tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục là những chủ đề quan trọng trong chương trình nghị sự toàn cầu và của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF). Kết thúc 2025, WEF cập nhật những câu chuyện năng lượng nổi bật diễn ra trong năm.

Sau hơn một thập kỷ vận hành, thị trường điện Việt Nam đang hướng tới giai đoạn tiếp theo, bán buôn điện cạnh tranh nhằm nâng cao minh bạch, hiệu quả, thu hút đầu tư tư nhân vào năng lượng và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Dưới đây, một vài mô hình thị trường điện cạnh tranh tiêu biểu trên thế giới và bước đi của Việt Nam trong tương lai gần.

Một trong những hướng đi khả thi về năng lượng và môi trường là theo cách làm của Công ty Năng lượng Đan Mạch - Aalborg CSP. Hãng này đã phát triển công nghệ chuyển đổi các nhà máy điện than đã ngừng hoạt động thành các cơ sở lưu trữ nhiệt từ năng lượng tái tạo. Từ kinh nghiệm của Aalborg CSP, Việt Nam cũng nên nghiên cứu để có thể áp dụng cho các nhà máy điện than sẽ ngừng hoạt động theo lộ trình trong thời gian sắp tới.

Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), nguyên liệu được thế giới quan tâm nhất hiện nay là đất hiếm. Trong chính trị, nguyên liệu này được xem là ‘quyền lực mềm’, còn trong năng lượng là ‘chìa khóa vàng’, trong đó có đất hiếm nhẹ.

Trong bối cảnh toàn cầu đang đối mặt với những thách thức về an ninh năng lượng, biến đổi khí hậu, việc tìm kiếm các nguồn năng lượng tái tạo, ổn định và sạch, trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Trong nỗ lực đa dạng hóa danh mục năng lượng sạch, “nhiệt năng đại dương” nổi lên như một giải pháp tiềm năng, khai thác sự khác biệt nhiệt độ tự nhiên giữa nước biển bề mặt ấm và nước biển sâu lạnh để tạo ra điện năng một cách liên tục, ổn định.

Tập đoàn Deloitte của Anh đã bình chọn, công bố các dự báo liên quan đến năng lượng. Dưới đây là 5 dự báo đáng chú ý cho ngành điện Hoa Kỳ vào năm 2026.

Chuẩn bị tâm thế, tiềm lực và chiến lược từ sớm, từ xa, nên khi bước vào lĩnh vực năng lượng tái tạo, T&T Group nhanh chóng nổi lên như một “ông lớn” với các dự án tầm quốc gia, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, góp sức cùng Chính phủ thực hiện thành công cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Với riêng Nhà Sáng lập, Chủ tịch Điều hành Đỗ Quang Hiển, làm năng lượng sạch không phải xin dự án chỉ để kiếm lợi nhuận, mà lớn hơn, đó còn là khát vọng làm ra những giá trị bền vững cho xã hội, cộng đồng, đất nước.

Nhiều mỏ dầu cũ ở Biển Bắc hiện đang trở thành “ngân hàng” lưu giữ CO2 ngầm dưới đáy đại dương. Giải pháp “mũi tên trúng nhiều đích” nhằm trung hòa khí carbonic trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan.

Dựa trên thỏa thuận thuế quan, Nhật Bản và Hoa Kỳ đã thiết lập khung đầu tư với tổng quy mô 550 tỷ USD (khoảng 84 nghìn tỷ yên), trong đó tối đa 200 tỷ USD dự kiến sẽ đầu tư vào lĩnh vực hạt nhân.

Bài viết này phân tích toàn diện về cơ sở hạ tầng, chính sách phát triển thị trường hydrogen, với trọng tâm đặc biệt vào mô hình trung tâm hydrogen và cơ chế thương mại quốc tế. Thông qua phương pháp tiếp cận hệ thống, nghiên cứu đánh giá hiện trạng, xác định các thách thức then chốt và đề xuất khung giải pháp tổng thể để thúc đẩy phát triển bền vững ngành công nghiệp hydrogen.

Sự ra đời của Hội đồng Năng lượng Mặt trời Toàn cầu (Global Solar Council - GSC) bên lề COP21 không chỉ mang tính biểu tượng, mà còn phản ánh nhu cầu cấp thiết về một tiếng nói thống nhất của ngành điện mặt trời trong tiến trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu. Sau một thập kỷ hình thành và khẳng định vai trò, GSC hiện đang bước sang một giai đoạn quan trọng mới: Mở rộng phạm vi từ đại diện kỹ thuật - công nghệ sang chủ thể dẫn dắt truyền thông chính sách và điều phối vận động toàn cầu, đặc biệt khi năng lượng mặt trời đang trở thành nguồn điện có tốc độ phát triển nhanh nhất thế giới.

Trong bối cảnh ngành điện (sản xuất và phân phối điện) đang chuyển mình nhanh chóng nhằm thích ứng với các hệ thống năng lượng bền vững và có sức chống chịu, các nhà máy điện ảo (Virtual Power Plant - VPP) đang nổi lên khẳng định vai trò của một công nghệ trọng yếu. Các VPP cung cấp một cách tiếp cận mang tính cách mạng bằng cách tích hợp các nguồn năng lượng phi tập trung vào một tổ máy điện đủ lớn để tăng cường sự ổn định của lưới điện thông qua quản lý phụ tải linh hoạt. Bài viết dưới đây đi sâu vào cơ chế của các VPP, lợi ích của chúng đối với các công ty điện lực, những thách thức khi triển khai và triển vọng tương lai do những tiến bộ công nghệ thúc đẩy.