Hoạt động dầu khí tại Venezuela - Cơ hội đầu tư đang xuất hiện, nhưng còn nhiều trở ngại

Những rủi ro lớn đang che mờ cơ hội đầu tư dầu mỏ tại Venezuela Việc đầu tư vào dầu mỏ tại Venezuela vào thời điểm hiện tại đang tiềm ẩn nhiều rủi ro có thể nhìn thấy. Những rủi ro này lớn tới mức che mờ các cơ hội đầu tư của những công ty, hoặc quốc gia có sức ảnh hưởng nhỏ.

Tháng 1/2026, xuất khẩu dầu của Venezuela đã tăng mạnh lên khoảng 800.000 thùng/ngày so với tháng 12/2025 là 498.000 thùng/ngày và theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA) dự báo: Xuất khẩu dầu tháng 2/2026 của Venezuela ước sẽ trở lại mức trước khi bị phong tỏa năm 2025 từ 1,1-1,2 triệu thùng/ngày. Điều này có thể dẫn tới giá dầu Brent giao ngay bình quân năm 2026 giảm xuống khoảng 58 USD/thùng, thấp hơn giá bình quân năm 2025 là 69 USD/thùng.

Trước sức ép mạnh mẽ về quân sự - chính trị của Hoa Kỳ và hành động tịch thu 7 tàu chở dầu, ngày 15/1/2026 Tổng thống lâm thời Venezuela đã trình lên Quốc hội đề xuất cải cách Luật Dầu khí. Ngày 29/1/2026, Quốc hội Venezuela đã thông qua cải cách Luật Dầu khí - mở cửa cho các doanh nghiệp tư nhân, tạo ra nhiều cơ hội đầu tư mới trong lĩnh vực dầu mỏ.

Việc cải cách Luật Dầu khí của Venezuela đã được thực hiện và tập trung vào một số yếu tố thay đổi chủ yếu như sau:

1. Phá bỏ độc quyền và quyền chi phối của Nhà nước đối với ngành dầu khí. Đây là thay đổi mạnh mẽ nhất. Theo đó, các công ty tư nhân (cả trong nước và quốc tế) có thể nắm giữ cổ phần chi phối, hoặc 100% quyền điều hành tại các mỏ dầu. Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Venezuela (PDVSA) không còn bắt buộc phải nắm giữ ít nhất 50% cổ phần trong bất kỳ liên doanh nào; các công ty tư nhân có quyền kiểm soát việc sản xuất và bán dầu. Tuy nhiên, quyền sở hữu các mỏ dầu khí - nơi doanh nghiệp tiến hành hoạt động dầu khí vẫn thuộc về Nhà nước.

2. Giảm thuế tài nguyên (Royalty) để thu hút đầu tư của các tập đoàn dầu khí quay trở lại. Quốc hội Venezuela đã điều chỉnh cơ chế thuế mới giảm từ mức trần 30% xuống tùy thuộc vào nhu cầu vốn đầu tư, mức độ cạnh tranh và các yếu tố khác.

3. Các đối tác nước ngoài (như Chevron, Repsol, hoặc các công ty do Hoa Kỳ cấp phép) được phép trực tiếp tiếp thị và bán phần dầu họ khai thác được trên thị trường quốc tế. (Trước đây, chỉ có PDVSA độc quyền bán và xuất khẩu dầu).

4. Công nhận Trọng tài độc lập, cho phép đưa các tranh chấp đầu tư ra giải quyết tại các Trung tâm Trọng tài Quốc tế, thay vì bắt buộc phải thông qua tòa án Venezuela như trước đây [1].

Đây là cơ sở pháp lý quan trọng và cải cách tích cực đáp ứng kỳ vọng thay đổi của nhiều nhà đầu tư nước ngoài khi xem xét các cơ hội đầu tư sẽ làm thay đổi và vực dậy ngành dầu mỏ - một ngành công nghiệp cốt lõi đối với phát triển kinh tế của Venezuela.

Cùng với Luật Dầu khí (sửa đổi), Hoa Kỳ đã thông báo tạm đình chỉ một phần các trừng phạt được áp dụng từ năm 2019 và gỡ bỏ trừng phạt đối với PDVSA. Theo thông báo của Bộ Tài Chính Hoa Kỳ: Các giao dịch của PDVSA được phép thực hiện trở lại; không phận Venezuela được mở lại cho các chuyến bay thương mại.

Tháng 1/2026, Hoa Kỳ ban hành một Giấy phép chung cho phép các doanh nghiệp nước này hợp tác với PDVSA trong việc xuất khẩu, lưu trữ, vận chuyển và chế biến dầu của Venezuela. Đây là biện pháp nhằm tháo gỡ các nút thắt trong xuất khẩu. Trên thực tế, Hoa Kỳ đã cấp Giấy phép cho các nhà giao dịch (Trafigura và Vitol) để xuất khẩu lượng dầu thô tồn kho - khoảng hơn 40 triệu thùng. Một số công ty giao dịch hàng hóa khác (như Mercuria, AD Commodities) đã nộp hồ sơ xin Hoa Kỳ cấp giấy phép để được tham gia vận chuyển và xuất khẩu dầu.

Có thể thấy, việc sản xuất, chế biến và vận chuyển dầu của Venezuela đã bắt đầu tăng tốc và điểm đến chủ yếu của dầu xuất khẩu vẫn là Hoa Kỳ. Tuy nhiên, mọi giao dịch liên quan đến các công ty của Nga, Iran, Triều Tiên, Cuba, hoặc Trung Quốc vẫn bị cấm. Đến nay các công ty có liên quan đến Trung Quốc vẫn chưa được cấp giấy phép của Hoa Kỳ để mua dầu từ PDVSA; đồng thời các công ty Hoa Kỳ cũng bị cấm mua dầu từ Liên doanh thăm dò, khai thác giữa Trung Quốc - Venezuela là PetroSinovensa [2].

Ngày 9/1/2026, Tổng thống Hoa Kỳ đã ký ban hành Sắc lệnh hành pháp EO 14373 nhằm bảo vệ nguồn thu từ dầu mỏ của Venezuela. Hiện Chính phủ Venezuela đang nợ khoảng 150 tỷ USD đối với các chủ nợ Hoa Kỳ và quốc tế. Nếu doanh thu bán dầu chuyển về các tài khoản ngân hàng tại Hoa Kỳ thì có thể bị tòa án Hoa Kỳ thu giữ để thanh toán cho các chủ nợ. Do vậy, doanh thu bán dầu của Venezuela được chuyển vào một tài khoản ngân hàng tại Qatar để chi trả cho lợi ích của các công ty Hoa Kỳ và một phần cho Chính phủ Venezuela.

Ngày 20/1/2026, Venezuela đã nhận được 300 triệu USD để ổn định thị trường ngoại hối từ Thỏa thuận Venezuela cung cấp 50 triệu thùng dầu cho Hoa Kỳ.

Ngày 10/2/2026, Hoa Kỳ ban hành một Giấy phép chung nhằm tạo điều kiện cho hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí tại Venezuela - một điều kiện quan trọng và được các nhà đầu tư chờ đợi có thể giúp tăng sản lượng. Đây là những bước đi nhằm thực hiện mục tiêu dài hạn của Hoa Kỳ là bình thường hóa ngành xuất khẩu dầu của Venezuela. Trong đó, các công ty khoan phải được Hoa Kỳ cho phép để sử dụng thiết bị chuyên dụng tại Venezuela và nhập khẩu giàn khoan. Giấy phép cho phép cung cấp hàng hóa, công nghệ, phần mềm, hoặc dịch vụ của Hoa Kỳ phục vụ thăm dò, phát triển, hoặc sản xuất dầu khí tại Venezuela.

Giấy phép này cũng yêu cầu mọi hợp đồng liên quan đến giao dịch với Chính phủ Venezuela, hoặc PDVSA phải tuân thủ luật pháp Hoa Kỳ, mọi tranh chấp sẽ được giải quyết tại Hoa Kỳ. Giấy phép không cho phép thành lập các liên doanh mới, hoặc các pháp nhân khác tại Venezuela để thăm dò, hoặc sản xuất dầu khí. Riêng các giao dịch nhằm duy trì hoạt động dầu khí (như sửa chữa thiết bị phục vụ thăm dò, hoặc sản xuất) thì được phép.

Như vậy, có thể hiểu rằng, việc đầu tư của các công ty thăm dò khai thác và xuất khẩu dầu mỏ tại Venezuela phải được Hoa Kỳ cấp phép. Những công ty là đối tác và khách hàng của PDVSA (như Chevron, Repsol, ENI, nhà máy lọc dầu Reliance Industries) cũng đều phải nộp đơn xin giấy phép riêng để mở rộng sản lượng, hoặc xuất khẩu dầu mỏ. Đây là trở ngại lớn nhất của các công ty dầu mỏ thế giới khi muốn tham gia vào lĩnh vực tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu mỏ tại Venezuela. Mọi hoạt động đều phải được Hoa Kỳ cấp phép và sử dụng dịch vụ của Hoa Kỳ trong hoạt động dầu khí tại Venezuela.

Dường như, Hoa Kỳ đang muốn trở thành nhà cung cấp dầu nặng lớn nhất trên thế giới - vừa kiểm soát hoạt động xuất khẩu dầu tại Venezuela và chi phối giá dầu thế giới.

Quan hệ ngoại giao giữa Hoa Kỳ và Venezuel đã được tái thiết lập bằng việc ngày 2/2/2026 bà Laura Dogu - trưởng phái đoàn ngoại giao của Hoa Kỳ gặp Tổng thống lâm thời Venezuela tại Caracas, với thông điệp: “Ổn định, phục hồi kinh tế, hòa giải và chuyển tiếp”.

Cùng thời điểm này, Venezuela bổ nhiệm cựu Ngoại trưởng Félix Plasencia làm người đứng đầu phái đoàn ngoại giao Venezuela tại Hoa Kỳ với mục tiêu phải xây dựng một chương trình làm việc có hiệu quả giữa hai bên và kêu gọi dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế của Hoa Kỳ đối với Venezuela.

Việc bình thường hóa quan hệ ngoại giao đã làm ổn định tình hình chính trị giữa hai quốc gia và là cơ sở để phát triển kinh tế của Venezuela nhờ dỡ bỏ các lệnh cấm vận kinh tế và thu hút đầu tư từ Hoa Kỳ.

Hiện nay, nền kinh tế của Venezuela đang lâm vào suy thoái nặng, thất nghiệp gia tăng, lạm phát cao. Với sự cải cách Luật Dầu khí và đẩy mạnh thu hút đầu tư từ các doanh nghiệp dầu khí Hoa Kỳ, việc ổn định chính trị sẽ kỳ vọng tạo sự ổn định và phát triển kinh tế cho Venezuela trong những năm tiếp theo [3]. Tuy nhiên, việc đầu tư vào ngành dầu mỏ của Venezuela đòi hỏi lượng vốn rất lớn. Do đó, nếu chỉ có sự tham gia của các doanh nghiệp Hoa Kỳ thì khó thực hiện được. Điều này sẽ phải thu hút thêm các doanh nghiệp đầu tư của các quốc gia khác.

Hy vọng, trở ngại về Giấy phép sẽ thay đổi nội dung và thành phần các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực dầu mỏ tại Venezuela trong thời gian tới./.

NGUYỄN ANH TUẤN - BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN CỦA PVEP

Nguồn tài liệu tham khảo:

1. Venezuela’s acting president signs oil industry overhaul that eases state control | AP News

2. With U.S. Embargo Lifted, Venezuelan Oil Exports Bounce Back.

3. In Venezuela, change is coming fast. Relief is taking more time. - The Washington Post