Năng lượng Nhật Bản [kỳ 95]: Thẩm định lò nước nhẹ cải tiến SRZ-1200 theo tiêu chuẩn hiện hành

Năng lượng Nhật Bản [kỳ 89]: Bài học về cách tiếp cận điện gió ngoài khơi cho thị trường mới nổi Dưới đây là 5 bài học và kinh nghiệm của ngành năng lượng gió ngoài khơi được Nhật Bản tư vấn cho Chính phủ Brazil. Tài liệu được thu thập từ các chuyên gia Nhật Bản, Brazil, dựa trên 137 cuộc phỏng vấn, bảng câu hỏi định tính và định lượng. Chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam tổng hợp, lược dịch nội dung chính dưới đây để chúng ta có thể tham khảo cho các dự án tương tự trong tương lai.

Năng lượng Nhật Bản [kỳ 90]: Liên minh Mitsubishi rút khỏi các dự án điện gió tại 3 khu vực biển Tập đoàn Mitsubishi và Công ty Điện lực Chubu (Liên minh Mitsubishi) vừa thông báo rút khỏi kế hoạch xây dựng các dự án điện gió ngoài khơi tại 3 khu vực ngoài khơi tỉnh Chiba và Akita. Quyết định này được đưa ra sau khi tái đánh giá kế hoạch kinh doanh trong bối cảnh đồng yên mất giá và chi phí vật liệu tăng cao, khiến việc tiếp tục dự án được coi là không khả thi.

Năng lượng Nhật Bản [kỳ 91]: Bài học về nguyên tắc vận hành an toàn nhà máy điện hạt nhân Bài viết này sẽ phân tích một cách hệ thống các nguyên nhân trực tiếp và sâu xa dẫn đến sự cố tại Nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi (năm 2011), bao gồm: Điều kiện địa điểm và các mối nguy hại bên ngoài, khung pháp quy và cơ chế giám sát, thiết kế và vận hành nhà máy, các biện pháp quản lý sự cố, yếu tố con người và tổ chức. Qua đó, bài viết làm rõ câu hỏi: Vì sao ba nguyên tắc cốt lõi trong an toàn hạt nhân (kiểm soát độ phản ứng, duy trì làm mát nhiên liệu và ngăn chặn phát tán phóng xạ) đã không được bảo đảm tại Nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi? Mục tiêu là rút ra những bài học có giá trị không chỉ cho Nhật Bản, mà còn cho cộng đồng hạt nhân quốc tế, nhằm tăng cường khả năng phòng ngừa, giảm thiểu rủi ro và củng cố niềm tin của công chúng đối với điện hạt nhân trong tương lai.

Năng lượng Nhật Bản [kỳ 92]: Mitsubishi, Toshiba, IHI... đầu tư lớn vào điện hạt nhân ở Hoa Kỳ Dựa trên thỏa thuận thuế quan, Nhật Bản và Hoa Kỳ đã thiết lập khung đầu tư với tổng quy mô 550 tỷ USD (khoảng 84 nghìn tỷ yên), trong đó tối đa 200 tỷ USD dự kiến sẽ đầu tư vào lĩnh vực hạt nhân.

Năng lượng Nhật Bản [kỳ 93]: Chuyển đổi nhiệt năng đại dương (OTEC) thành điện năng Trong bối cảnh toàn cầu đang đối mặt với những thách thức về an ninh năng lượng, biến đổi khí hậu, việc tìm kiếm các nguồn năng lượng tái tạo, ổn định và sạch, trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Trong nỗ lực đa dạng hóa danh mục năng lượng sạch, “nhiệt năng đại dương” nổi lên như một giải pháp tiềm năng, khai thác sự khác biệt nhiệt độ tự nhiên giữa nước biển bề mặt ấm và nước biển sâu lạnh để tạo ra điện năng một cách liên tục, ổn định.

Năng lượng Nhật Bản [kỳ 94]: Kết quả thử nghiệm đốt kèm amoniac + than quy mô lớn Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu đang trở thành thách thức cấp bách, việc tìm kiếm các giải pháp nhiên liệu thay thế không phát thải CO2 trong ngành nhiệt điện là một ưu tiên chiến lược của một số quốc gia, trong đó có Việt Nam. Theo quy hoạch điện VIII điều chỉnh, định hướng đến năm 2050 không còn sử dụng điện than để phát điện, chuyển hoàn toàn sang sử dụng sinh khối/amoniac với tổng công suất 25.798 MW. Bài báo này trình bày chi tiết về dự án thử nghiệm trình diễn đốt kèm 20% amoniac quy mô lớn tại tổ máy số 4 (công suất 1.000 MW) thuộc Nhà máy Nhiệt điện Hekinan (Nhật Bản), do Tập đoàn IHI và JERA phối hợp thực hiện. Kết quả thực nghiệm đã khẳng định rằng: Công nghệ này không chỉ giúp giảm trực tiếp 20% lượng phát thải CO2, mà còn duy trì nồng độ NOx và các hợp chất gây ô nhiễm khác ở mức tương đương, hoặc thấp hơn so với sử dụng than truyền thống. Đây là bước đi tiên phong, đặt nền móng vững chắc cho việc thương mại hóa công nghệ amoniac trong lộ trình trung hòa carbon vào năm 2050.

Với lò phản ứng nước nhẹ cải tiến SRZ-1200, từ năm 2024, NRA đã tổ chức các buổi trao đổi ý kiến với các công ty điện hạt nhân và các bên liên quan nhằm hệ thống hóa các vấn đề còn tồn đọng.

Các tiêu chuẩn quy định hiện hành được xây dựng dành cho các lò phản ứng đang vận hành, nhưng NRA cũng đã đưa ra quan điểm của mình về ba luận điểm do các công ty điện hạt nhân đặt ra, xoay quanh câu hỏi: Liệu các tiêu chuẩn này có thể áp dụng cho lò phản ứng nước nhẹ cải tiến hay không?

Luận điểm 1: Ứng phó sự cố nghiêm trọng dựa trên thiết bị cố định (đối với các lò phản ứng hiện có, thiết bị di động là trung tâm trong ứng phó sự cố nghiêm trọng).

Không giới hạn ở thiết bị di động, nếu được xác nhận là có hiệu quả, việc lắp đặt thiết bị cố định cũng được coi là đáp ứng yêu cầu quy định. Tuy nhiên, đối với chức năng cung cấp nước và điện từ bên ngoài tòa nhà lò phản ứng, không cần bố trí số lượng tương đương với lò phản ứng hiện có, nhưng vẫn yêu cầu lắp đặt thiết bị di động.

Luận điểm 2: Tích hợp chức năng của thiết bị ứng phó sự cố nghiêm trọng đặc biệt (xem chú thích) với thiết bị hiện có (đối với lò phản ứng hiện có, các thiết bị này được lắp đặt độc lập).

Nếu bảo đảm đủ số lượng thiết bị cần thiết cho từng biện pháp ứng phó, thiết bị hiện có có thể được chấp nhận là thiết bị thay thế (cho phép tích hợp chức năng). Tuy nhiên, đối với hệ thống thông gió có bộ lọc (filter vent), yêu cầu phải lắp đặt thiết bị có khả năng chịu va chạm của máy bay rơi.

(Chú thích): Cơ sở dự phòng được trang bị các thiết bị nhằm ngăn chặn sự phát tán bất thường của chất phóng xạ trong trường hợp xảy ra va chạm máy bay lớn, hoặc các hành động khủng bố khác (bao gồm phòng điều khiển, nguồn điện, bơm phun thùng lò, hệ thống thông gió có bộ lọc v.v...).

Luận điểm 3: Áp dụng công nghệ mới (Core Catcher) trong biện pháp ứng phó vùng hoạt bị nóng chảy.

Nếu xác nhận được tính khả thi của biện pháp làm nguội vùng hoạt bị nóng chảy, giải pháp này sẽ được đánh giá là đáp ứng yêu cầu quy định.

Về tài liệu quy định “giải thích tiêu chuẩn”, NRA cũng xác nhận rằng: Ít nhất trong phạm vi các luận điểm quy định đã được hệ thống hóa, cách giải thích hiện hành có thể áp dụng được, do đó không cần thiết phải sửa đổi tại thời điểm này.

Mặt khác, các công ty điện hạt nhân bày tỏ mong muốn được thảo luận chuyên sâu hơn về bẫy vùng hoạt (core catcher) - một công nghệ mới - nhằm tránh phát sinh những bất đồng lớn khi bước vào giai đoạn thẩm định đầu tiên. Vì vậy, đã quyết định sẽ tổ chức trao đổi ý kiến về nghiên cứu an toàn và nghiên cứu phát triển công nghệ liên quan đến vấn đề nóng chảy vùng hoạt.

Ngoài ra, trong tương lai, nếu các công ty điện hạt nhân có các luận điểm liên quan đến quy định trong quá trình thiết kế lò phản ứng xây dựng mới thay thế lò cũ, vấn đề sẽ được đưa ra NRA để thảo luận.

Với kết luận lần này, một trong những vấn đề liên quan đến tính dự đoán được của quá trình đưa lò phản ứng nước nhẹ cải tiến vào vận hành đã được làm rõ.

Nhận định rằng: “Công nghệ thiết kế của lò SRZ-1200 là sự mở rộng từ công nghệ lò phản ứng nước áp lực hiện có” - thoạt nghe có vẻ đơn giản, nhưng NRA nói: “Yêu cầu lắp đặt thiết bị di động và hệ thống thông gió có bộ lọc xuất phát từ những bài học rút ra sau sự cố tại Nhà máy Điện hạt nhân Fukushima Daiichi”.

Để đưa các công nghệ tiên tiến vào áp dụng sớm và thuận lợi trong khi vẫn bảo đảm an toàn. Điều quan trọng là cơ quan quản lý và các doanh nghiệp trong ngành điện hạt nhân phải thẳng thắn trao đổi và cùng nhau xây dựng nhận thức chung.

Đón đọc kỳ tới...

NGUYỄN HOÀNG YẾN (TỔNG HỢP, BIÊN DỊCH)

Nguồn: Cơ quan Pháp quy Hạt nhân Nhật Bản, Cơ quan Tài nguyên Năng lượng Nhật Bản, Hãng Thông tấn Kyodo.