Nghị quyết 20-NQ/TW và quan điểm điện gió ngoài khơi gắn với hệ sinh thái công nghiệp biển Việt Nam

Bàn về tái cơ cấu ngành điện Việt Nam Trong hơn 3 thập niên qua, mô hình phát triển tập trung với vai trò nòng cốt của EVN đã góp phần quan trọng đưa Việt Nam từ một quốc gia thường xuyên thiếu điện trở thành quốc gia có hệ thống điện hàng đầu Đông Nam Á. Tuy nhiên, khi thị trường điện từng bước hình thành, chuyển dịch năng lượng tăng tốc và nhu cầu huy động nguồn lực xã hội cho đầu tư điện ngày càng lớn, cấu trúc ngành điện cũng đứng trước yêu cầu phải thay đổi. Vì vậy, tái cơ cấu EVN không nên được nhìn nhận như câu chuyện của riêng một doanh nghiệp, mà là một phần trong quá trình chuẩn bị cho giai đoạn phát triển mới của ngành điện Việt Nam.

Từ một mục tiêu của ngành điện, đến một bộ phận của chiến lược quốc gia biển:

Nghị quyết 20-NQ/TW của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ngày 28/7/2026 xác định phát triển mạnh năng lượng tái tạo và các ngành, lĩnh vực biển mới là một hướng quan trọng để xây dựng nền kinh tế biển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao. Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030 phát triển các dự án điện gió ngoài khơi với tổng công suất 6-10 GW; đồng thời yêu cầu hoàn thiện quy hoạch, cơ chế, chính sách phát triển điện gió ngoài khơi, điện mặt trời trên biển và các loại hình năng lượng khác, gắn với yêu cầu chuyển giao công nghệ đối với nhà đầu tư nước ngoài tham gia các dự án năng lượng tái tạo biển quy mô lớn. Đặt điện gió ngoài khơi trong chiến lược quốc gia biển tạo ra một thay đổi đáng chú ý về cách tiếp cận.

Trước đây, vấn đề thường được nhìn chủ yếu từ góc độ phát triển nguồn điện: Tiềm năng gió, công suất bổ sung, giá điện và khả năng đấu nối. Với Nghị quyết 20, phạm vi chính sách rộng hơn. Điện gió ngoài khơi được đặt trong mối quan hệ với không gian biển, công nghiệp đóng tàu, hạ tầng cảng, logistics, khoa học - công nghệ và các ngành kinh tế biển mới. Nghị quyết cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực nghiên cứu, thiết kế, chế tạo các thiết bị phục vụ khai thác biển và phát triển năng lượng ngoài khơi. Đây là cơ sở để đặt lại câu hỏi: Việt Nam phát triển điện gió ngoài khơi để có thêm bao nhiêu MW, hay để hình thành những năng lực công nghiệp nào từ thị trường này?

Nếu chỉ đặt mục tiêu về công suất, kết quả có thể là một số dự án quy mô lớn, trong đó phần đáng kể thiết bị và công nghệ được nhập khẩu. Nhưng nếu coi 6-10 GW là thị trường ban đầu của một ngành công nghiệp mới, chính sách phải đồng thời quan tâm đến năng lực chế tạo, dịch vụ kỹ thuật, cảng biển, tàu chuyên dụng, cáp, lưới điện, nhân lực và công nghệ.

Mục tiêu đã rõ, nhưng khoảng cách đến dự án còn lớn:

Mục tiêu 6-10 GW của Nghị quyết 20 không tách rời Quy hoạch điện VIII điều chỉnh. Theo Quyết định 768/QĐ-TTg ngày 15/4/2025, công suất điện gió ngoài khơi phục vụ nhu cầu điện trong nước được xác định khoảng 6.000-17.032 MW, dự kiến đưa vào vận hành trong giai đoạn 2030-2035. Quy hoạch cũng định hướng phát triển điện gió ngoài khơi phục vụ sản xuất năng lượng mới với quy mô khoảng 15.000 MW vào năm 2035 và khoảng 240.000 MW vào năm 2050. Như vậy, Nghị quyết 20 không đưa điện gió ngoài khơi vào một hướng phát triển hoàn toàn mới, mà tạo thêm động lực ở cấp chiến lược quốc gia biển để thúc đẩy hiện thực hóa mục tiêu đã được xác lập trong quy hoạch điện.

Điểm cần lưu ý là mục tiêu quy hoạch không đồng nghĩa với công suất chắc chắn được đưa vào vận hành. Điện gió ngoài khơi có chu kỳ phát triển dài, yêu cầu vốn lớn và chịu sự chi phối của nhiều yếu tố ngoài phạm vi một dự án điện thông thường. Dự án phải đồng thời xử lý các vấn đề về khảo sát tài nguyên, địa chất, môi trường, không gian biển, hàng hải, quốc phòng - an ninh, đầu tư, tài chính, đấu nối và tiêu thụ điện. Trong khi đó, tiềm năng tài nguyên không phải điểm nghẽn lớn nhất. Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đánh giá tiềm năng kỹ thuật điện gió ngoài khơi của Việt Nam ở mức rất lớn, khoảng 600 GW. Vấn đề là làm thế nào biến một phần tiềm năng đó thành các dự án có tính khả thi về pháp lý, tài chính và kỹ thuật. Khoảng cách giữa tiềm năng, quy hoạch và dự án đầu tư sẽ là phép thử đầu tiên đối với mục tiêu 6-10 GW. Thách thức càng lớn, nếu xét đến thời gian phát triển dự án. Với một dự án điện gió ngoài khơi thường cần nhiều năm từ khảo sát, chuẩn bị đầu tư đến vận hành thương mại, mục tiêu 6-10 GW vào năm 2030 đòi hỏi các khâu chuẩn bị nền tảng phải được triển khai rất sớm và đồng bộ.

Không gian biển phải được chuẩn bị trước khi dự án được lựa chọn:

Điện gió ngoài khơi trước hết là một hoạt động sử dụng không gian biển. Một khu vực có tốc độ gió tốt chưa chắc phù hợp để xây dựng dự án, nếu xung đột với hàng hải, quốc phòng - an ninh, thủy sản, bảo tồn biển, hoặc các hoạt động kinh tế khác. Đối với nhà đầu tư, sự thiếu chắc chắn về không gian phát triển đồng nghĩa với rủi ro gia tăng.

Một vấn đề ít được chú ý, nhưng có ý nghĩa quyết định là dữ liệu khảo sát. Đối với điện gió ngoài khơi, dữ liệu về gió, địa chất đáy biển, khí tượng - hải văn và điều kiện thi công là cơ sở để lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, xác định tổng mức đầu tư và đánh giá rủi ro dự án. Vì vậy, nhà nước cần xem việc điều tra, khảo sát và chuẩn hóa dữ liệu biển dùng chung là một phần của hạ tầng phát triển thị trường, thay vì để từng nhà đầu tư tự bắt đầu từ con số không.

Nghị quyết 218/NQ-CP ngày 7/8/2026 đã đưa hoàn thiện thể chế và đổi mới công tác quy hoạch không gian biển quốc gia vào chương trình hành động của Chính phủ. Chương trình yêu cầu rà soát, sửa đổi, bổ sung hệ thống pháp luật về biển, hải đảo và các lĩnh vực liên quan; đồng thời cập nhật, điều chỉnh Quy hoạch không gian biển quốc gia thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đây là nền tảng quan trọng đối với điện gió ngoài khơi.

Một cơ chế hiệu quả cần hướng tới việc nhà nước chủ động xác định các vùng có tiềm năng phát triển, tổ chức điều tra, khảo sát ở mức cần thiết, chuẩn hóa và chia sẻ dữ liệu; đồng thời xác định trước những điều kiện về hạ tầng và đấu nối. Khi rủi ro phát triển ban đầu được giảm, nhà đầu tư có thể tập trung hơn vào hiệu quả kỹ thuật và thương mại của dự án. Vấn đề vì thế không chỉ là có vùng biển để làm điện gió, mà là có một không gian phát triển được quy hoạch, quản trị và chuẩn bị đủ tốt để hình thành thị trường hay không.

Cơ chế đầu tư phải giải quyết được bài toán phân bổ rủi ro:

Điện gió ngoài khơi có đặc điểm vốn đầu tư lớn và phụ thuộc mạnh vào mức độ chắc chắn của khung pháp lý, cơ chế doanh thu. Vì vậy, khả năng huy động vốn phụ thuộc lớn vào cách nhà nước và nhà đầu tư phân bổ rủi ro.

Nghị quyết 218/NQ-CP đã chuyển mục tiêu 6-10 GW thành một chỉ tiêu trong chương trình hành động của Chính phủ và giao Bộ Công Thương chủ trì. Chương trình đồng thời yêu cầu các bộ, ngành, địa phương cụ thể hóa Nghị quyết 20 thành những nhiệm vụ có cơ quan chủ trì, kết quả và thời hạn thực hiện. Giai đoạn tiếp theo vì vậy không còn là câu chuyện xác lập mục tiêu, mà là thiết kế cơ chế đủ khả năng đưa dự án vào thực tế. Trong đó, vấn đề cốt lõi là phân bổ rủi ro. Nhà nước cần chịu trách nhiệm rõ hơn đối với những rủi ro thuộc về quy hoạch, không gian biển, tính ổn định của chính sách và một phần hạ tầng dùng chung. Nhà đầu tư chịu trách nhiệm đối với rủi ro công nghệ, quản trị, tiến độ và hiệu quả thương mại mà họ có khả năng kiểm soát. Đặc biệt, không nên đẩy rủi ro khảo sát và dữ liệu chưa đầy đủ sang nhà đầu tư thông qua cơ chế đấu thầu đơn thuần, bởi phần rủi ro đó cuối cùng có thể được phản ánh vào chi phí vốn và giá điện.

Một cơ chế đầu tư tốt không phải là cơ chế loại bỏ mọi rủi ro cho nhà đầu tư, mà là cơ chế làm rõ rủi ro nào thuộc về nhà nước, doanh nghiệp và rủi ro nào cần được chia sẻ. Đây là điều kiện để kiểm soát chi phí vốn và tạo tiền lệ cho các dự án tiếp theo.

Cảng biển và lưới điện phải được coi là một phần của chính sách điện gió ngoài khơi:

Nếu coi điện gió ngoài khơi đơn thuần là một dự án phát điện, rất dễ bỏ qua phần hạ tầng phía sau. Một dự án quy mô lớn cần cảng có khả năng tiếp nhận, tập kết và lắp ráp thiết bị; tàu chuyên dụng; năng lực vận chuyển, lắp đặt ngoài khơi; cơ sở sửa chữa, bảo dưỡng; hệ thống cáp, trạm biến áp và lưới điện đủ khả năng truyền tải công suất về trung tâm phụ tải.

Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt ra khối lượng đầu tư lớn cho hệ thống truyền tải giai đoạn 2025-2030, với khoảng 12.944 km đường dây 500 kV và 15.307 km đường dây 220 kV xây dựng mới; đồng thời định hướng phát triển hệ thống truyền tải điện một chiều cao áp (High Voltage Direct Current - HVDC) trong các giai đoạn sau.

Đối với điện gió ngoài khơi, yêu cầu đồng bộ nguồn và lưới càng rõ. Nếu dự án hoàn thành trước khi có khả năng giải tỏa công suất, hiệu quả đầu tư sẽ bị ảnh hưởng. Nhưng nếu đầu tư lưới quá sớm, không gắn với tiến độ nguồn, nguy cơ hình thành tài sản có mức khai thác thấp cũng không thể bỏ qua. Vì vậy, thay vì để từng dự án tự giải quyết hạ tầng, cần nghiên cứu phát triển cụm dự án điện gió ngoài khơi gắn với cụm cảng và phương án đấu nối, truyền tải dùng chung. Cách tiếp cận này vừa có thể giảm chi phí, vừa tạo quy mô thị trường đủ lớn cho các doanh nghiệp cung ứng trong nước.

Cảng biển cũng cần được nhìn nhận như một hạ tầng công nghiệp. Nếu được quy hoạch đúng, cảng phục vụ điện gió ngoài khơi có thể đồng thời phát triển các dịch vụ khảo sát, logistics, đóng mới và sửa chữa tàu chuyên dụng, lắp ráp thiết bị và bảo dưỡng công trình biển.

Không nên dừng ở tỷ lệ nội địa hóa:

Một nội dung đáng chú ý của Nghị quyết 20 là yêu cầu gắn cơ chế khuyến khích nhà đầu tư nước ngoài với chuyển giao công nghệ. Đây có thể là điểm tạo khác biệt về chất lượng dòng vốn đầu tư vào điện gió ngoài khơi. Nếu Việt Nam chỉ thu hút vốn để xây dựng các trang trại điện gió, giá trị kinh tế chủ yếu nằm ở sản lượng điện và hoạt động xây dựng trong nước. Nhưng nếu quá trình đầu tư đồng thời tạo ra năng lực thiết kế, chế tạo, lắp đặt, vận hành và bảo dưỡng, tác động đối với nền kinh tế sẽ lớn hơn nhiều. Vì vậy, thay vì chỉ đặt câu hỏi “tỷ lệ nội địa hóa bao nhiêu phần trăm”, cần quan tâm đến Việt Nam làm chủ được những công đoạn nào trong chuỗi giá trị. Đó có thể là kết cấu thép và móng, cáp điện, thiết bị điện, tàu dịch vụ, khảo sát địa chất và hải văn, logistics, phần mềm quản lý tài sản, dịch vụ vận hành - bảo dưỡng và một số khâu thiết kế, kỹ thuật có giá trị gia tăng cao.

Việt Nam đã có nền tảng về cơ khí, đóng tàu, xây dựng biển, điện, cáp và logistics. Một thị trường đủ lớn có thể tạo động lực chuyển một phần năng lực hiện có sang lĩnh vực mới. Nhưng điều kiện tiên quyết là thị trường phải có quy mô, tính liên tục và khả năng dự báo. Doanh nghiệp sẽ khó đầu tư nhà máy, hoặc công nghệ chuyên dụng, nếu chỉ có một vài dự án đơn lẻ.

Chuyển giao công nghệ phải gắn với năng lực doanh nghiệp Việt Nam:

Chuyển giao công nghệ chỉ có ý nghĩa khi tạo ra năng lực có thể duy trì sau khi dự án hoàn thành. Do đó, chính sách cần khuyến khích các mô hình hợp tác dài hạn giữa nhà đầu tư quốc tế với doanh nghiệp Việt Nam, trường đại học, viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo. Mục tiêu không chỉ là đào tạo nhân lực cho từng dự án, mà hình thành đội ngũ và năng lực nghiên cứu đủ sức tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Chương trình hành động 34-CTr/TW cũng đặt yêu cầu nâng cao năng lực thiết kế, chế tạo, thi công các công trình ngoài khơi, làm chủ công nghệ và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đây là định hướng phù hợp với yêu cầu phát triển điện gió ngoài khơi thành một ngành công nghiệp. Nếu thực hiện tốt, một dự án điện gió ngoài khơi sẽ không kết thúc khi tua bin bắt đầu quay để phát điện. Nó phải tạo ra nền tảng doanh nghiệp và nhân lực có khả năng phục vụ những dự án tiếp theo, thậm chí tham gia thị trường ngoài Việt Nam.

Hydrogen và amoniac xanh - Cơ hội mở rộng, nhưng không phải lời giải cho mọi vấn đề:

Một hướng phát triển dài hạn được Nghị quyết 20 và các chương trình triển khai nhấn mạnh là gắn năng lượng ngoài khơi với các ngành năng lượng mới. Đây là hướng có cơ sở khi Quy hoạch điện VIII điều chỉnh dành một quy mô đáng kể điện gió ngoài khơi cho sản xuất năng lượng mới. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa tiềm năng chiến lược và khả năng thương mại trong từng giai đoạn. Hydrogen xanh và amoniac xanh vẫn phụ thuộc vào chi phí điện, công nghệ điện phân, hạ tầng vận chuyển, lưu trữ, tiêu chuẩn thị trường và khả năng hình thành nhu cầu ổn định. Vì vậy, không nên xem sản xuất hydrogen, hoặc amoniac như phương án mặc định để giải quyết tình trạng dư thừa điện gió.

Trước mắt, trọng tâm vẫn phải là nâng cao khả năng hấp thụ nguồn điện thông qua lưới truyền tải, lưu trữ và các nguồn điện linh hoạt. Khi thị trường năng lượng mới đủ điều kiện, điện gió ngoài khơi có thể trở thành nguồn cung quan trọng cho hydrogen, amoniac xanh, nhất là tại những khu vực có lợi thế về cảng biển và công nghiệp. Hướng này cần được chuẩn bị từ sớm, nhưng phải dựa trên hiệu quả kinh tế và nhu cầu thị trường thay vì chỉ dựa vào mục tiêu công suất.

Từ dự án điện, đến hệ sinh thái công nghiệp biển:

Nếu các điều kiện về quy hoạch, đầu tư, hạ tầng và công nghệ được giải quyết đồng bộ, tác động của điện gió ngoài khơi sẽ vượt ra ngoài phạm vi ngành điện. Một thị trường 6-10 GW có thể tạo nhu cầu dài hạn cho khảo sát biển, cơ khí chế tạo, kết cấu thép, cáp điện, thiết bị điện, đóng tàu, cảng biển, logistics, xây dựng công trình biển và dịch vụ kỹ thuật. Các trung tâm công nghiệp ven biển có thể tiếp nhận nguồn điện sạch; đồng thời phát triển những ngành sử dụng nhiều năng lượng và có yêu cầu cao về giảm phát thải.

Nghị quyết 20 đặt mục tiêu đến năm 2030 tổng GRDP của các tỉnh, thành phố ven biển đóng góp trên 70% GDP cả nước, tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân của các địa phương ven biển trên 11%/năm và hình thành 5-6 trung tâm kinh tế biển mạnh. Điện gió ngoài khơi, nếu được phát triển gắn với hạ tầng và công nghiệp, có thể trở thành một trong những động lực hỗ trợ các mục tiêu này. Điểm quan trọng là phải hình thành sự liên kết giữa các dự án. Một dự án đơn lẻ chủ yếu tạo ra một công trình điện; một cụm dự án có thể tạo thị trường cho cảng, logistics, công nghiệp phụ trợ và dịch vụ kỹ thuật. Khi quy mô thị trường đủ lớn, doanh nghiệp mới có động lực đầu tư vào công nghệ và năng lực sản xuất.

Cần một cơ chế điều phối đủ mạnh:

Điện gió ngoài khơi liên quan đồng thời đến nhiều lĩnh vực: Năng lượng, tài nguyên và môi trường biển, quốc phòng - an ninh, hàng hải, cảng biển, công nghiệp, tài chính, khoa học - công nghệ và chính quyền địa phương. Nếu mỗi cơ quan xử lý một phần việc mà thiếu đầu mối điều phối, thời gian phát triển dự án có thể kéo dài và làm tăng chi phí.

Nghị quyết 218/NQ-CP đã yêu cầu rà soát mô hình quản lý nhà nước về biển, đề xuất cơ quan chủ trì điều phối các hoạt động trên biển và cơ chế phối hợp liên ngành, liên vùng. Đây là vấn đề có ý nghĩa trực tiếp đối với điện gió ngoài khơi. Một dự án quy mô hàng tỷ USD cần một quy trình mà nhà đầu tư có thể dự báo về thời gian, trách nhiệm của từng cơ quan và trình tự giải quyết. Cải cách thủ tục vì thế không phải yếu tố bên lề, mà là một phần của năng lực cạnh tranh quốc gia trong thu hút đầu tư điện gió ngoài khơi.

Thước đo của thành công không chỉ là MW:

Mục tiêu 6-10 GW đến năm 2030 là một chỉ tiêu quan trọng, nhưng không nên trở thành thước đo duy nhất. Một dự án có thể đạt công suất thiết kế, nhưng tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước thấp, công nghệ chủ yếu nhập khẩu, doanh nghiệp Việt Nam chỉ tham gia những khâu có giá trị thấp và hạ tầng được xây dựng riêng lẻ. Khi đó, Việt Nam có thêm công suất điện, nhưng chưa hình thành được một ngành công nghiệp. Ngược lại, nếu cùng với công suất phát điện xuất hiện các doanh nghiệp có năng lực thiết kế và chế tạo, hệ thống cảng và logistics chuyên dụng, đội ngũ kỹ thuật trình độ cao, trung tâm nghiên cứu, chuỗi cung ứng nội địa và khả năng tham gia thị trường khu vực, giá trị của 6-10 GW sẽ lớn hơn rất nhiều. Vì vậy, bên cạnh MW, cần từng bước hình thành các chỉ tiêu đánh giá về giá trị gia tăng trong nước, năng lực công nghệ, doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng, chất lượng nhân lực và khả năng xuất khẩu sản phẩm, dịch vụ. Đó mới là những chỉ tiêu phản ánh một ngành công nghiệp có thực sự hình thành hay chưa.

Kết luận:

Nghị quyết 20-NQ/TW đã đưa điện gió ngoài khơi lên một vị trí mới trong chiến lược phát triển quốc gia biển, với mục tiêu 6-10 GW vào năm 2030. Chương trình hành động 34-CTr/TW và Nghị quyết 218/NQ-CP tiếp tục tạo cơ sở để mục tiêu này được cụ thể hóa thành các nhiệm vụ về thể chế, quy hoạch không gian biển, hạ tầng, khoa học - công nghệ và tổ chức thực hiện. Tuy nhiên, từ mục tiêu đến dự án và từ dự án đến ngành công nghiệp là hai bước khác nhau.

Việt Nam trước hết phải tạo môi trường đủ rõ ràng để nhà đầu tư khảo sát, phát triển và huy động vốn; đồng thời chuẩn bị không gian biển, dữ liệu, cảng, lưới điện và cơ chế phân bổ rủi ro. Quan trọng hơn, quy mô thị trường 6-10 GW phải được sử dụng để hình thành năng lực công nghiệp trong nước thông qua chuyển giao công nghệ, phát triển doanh nghiệp và đào tạo nhân lực. Nếu làm được như vậy, điện gió ngoài khơi sẽ không chỉ bổ sung nguồn điện sạch cho hệ thống, mà còn tạo một thị trường đủ lớn cho công nghiệp chế tạo, dịch vụ kỹ thuật và các ngành kinh tế biển. Khi đó, giá trị của 6-10 GW không chỉ được tính bằng sản lượng điện, hay công suất lắp đặt, mà bằng năng lực công nghệ và công nghiệp Việt Nam có được sau quá trình phát triển. Đó mới là ý nghĩa thực chất của “bước ngoặt” mà Nghị quyết 20 mở ra: Không chỉ phát triển những nhà máy điện trên biển, mà từng bước hình thành một ngành công nghiệp điện gió ngoài khơi của Việt Nam, gắn với mục tiêu xây dựng quốc gia biển mạnh./.

TS. NGUYỄN HUY HOẠCH - HỘI ĐỒNG KHOA HỌC TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM

Tài liệu tham khảo:

1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (2026): Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

2. Bộ Chính trị (2026): Chương trình hành động số 34-CTr/TW ngày 28/7/2026 thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

3. Chính phủ (2026): Nghị quyết số 218/NQ-CP ngày 7/8/2026 về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW.

4. Thủ tướng Chính phủ (2025): Quyết định số 768/QĐ-TTg ngày 15/4/2025 phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch điện VIII điều chỉnh).

5. TS. Nguyễn Huy Hoạch: Điện gió ngoài khơi Việt Nam có kịp xuất hiện MW đầu tiên trước năm 2030?, Tạp chí Năng lượng Việt Nam, ngày 4/6/2026.