Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long trả lời phỏng vấn Tạp chí Năng lượng Việt Nam

Toàn cảnh ngành năng lượng Việt Nam 2025 - Bước ngoặt của kỷ nguyên kiến tạo và cạnh tranh Báo cáo “Phân tích chuyên sâu một số sự kiện tiêu biểu, đánh giá tác động đa chiều và dự báo xu hướng chiến lược” dưới đây được chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam xây dựng dựa trên phương pháp phân tích định tính kết hợp với dữ liệu định lượng từ các nguồn tin cậy, sẽ giải phẫu chi tiết 10 sự kiện tiêu biểu nhất của ngành năng lượng Việt Nam trong năm 2025. Những sự kiện này được lựa chọn không chỉ dựa trên quy mô vốn đầu tư, hay tính chất truyền thông, mà dựa trên mức độ tác động cấu trúc (structural impact) mà chúng tạo ra đối với an ninh năng lượng, kinh tế vĩ mô và địa chính trị của Việt Nam trong thập kỷ tới.

Năm 2025 nhiều văn bản quy định pháp luật về lĩnh vực năng lượng, điện lực được Bộ Công Thương soạn thảo (luật, nghị định, thông tư, quyết định) được cấp có thẩm quyền ban hành. Xin Thứ trưởng cho biết những đổi mới trong cách làm, các chỉ đạo điều hành để các văn bản quy định pháp luật trên được soạn thảo, ban hành đảm bảo mục tiêu tiến độ?

Vừa qua, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết về các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030. Nghị quyết được dư luận đánh giá là cơ sở quan trọng, tạo năng lực định chế mạnh mẽ để giải quyết một số điểm nghẽn trong ngành năng lượng. Tuy nhiên, vẫn còn khá nhiều điểm nghẽn về cơ chế trong quá trình thực hiện các dự án năng lượng thuộc thẩm quyền của Chính phủ và các Bộ ngành phải tiếp tục tháo gỡ. Vậy, kế hoạch ban hành các quy định hướng dẫn triển khai để Nghị quyết nêu trên sớm đi vào cuộc sống, thưa ông?

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long: Ngay sau khi Luật Điện lực số 61/2024/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua, Bộ Công Thương đã xác định rõ yêu cầu phải ban hành kịp thời, đồng bộ hệ thống văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành để Luật sớm đi vào cuộc sống. Trên tinh thần đó, lãnh đạo Bộ đã chỉ đạo các đơn vị liên quan, nòng cốt là Cục Điện lực khẩn trương xây dựng kế hoạch soạn thảo các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành với mốc tiến độ cụ thể, rõ người, rõ việc.

Trong bối cảnh khối lượng văn bản lớn, thời gian gấp, nguồn nhân lực hạn chế, Bộ Công Thương đã quán triệt tinh thần làm việc quyết liệt, chủ động và linh hoạt; tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị trong suốt quá trình xây dựng, lấy ý kiến, thẩm định, tiếp thu và hoàn thiện dự thảo. Lãnh đạo Bộ trực tiếp rà soát, cho ý kiến đối với từng nội dung quan trọng của các văn bản, bảo đảm vừa đáp ứng yêu cầu tiến độ, vừa nâng cao chất lượng chính sách.

Nhờ cách làm này, trong năm 2025, riêng lĩnh vực điện lực đã tham mưu ban hành, hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành khối lượng lớn văn bản quy phạm pháp luật: Tổng số 35 văn bản, bao gồm 25 Thông tư, trình Chính phủ ký ban hành 7 Nghị định, trình Thủ tướng Chính phủ ký ban hành 2 Quyết định, trình Quốc hội thông qua 2 Nghị quyết, góp phần tạo nền tảng pháp lý đồng bộ cho quản lý, vận hành và phát triển ngành điện trong giai đoạn mới.

Tiếp nối tinh thần này, ngay sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết số 253/2025/QH15 về các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, Bộ Công Thương đã khẩn trương triển khai xây dựng các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành, với mục tiêu bảo đảm Nghị quyết sớm đi vào thực tiễn và kịp thời tháo gỡ các vướng mắc về cơ chế.

Theo đó, Bộ đã ban hành Quyết định số 3778/QĐ-BCT ngày 29/12/2025 thành lập Tổ soạn thảo xây dựng Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 253/2025/QH15; đồng thời ban hành kèm theo kế hoạch soạn thảo chi tiết nhằm kiểm soát tiến độ, chất lượng và trách nhiệm phối hợp của các cơ quan, đơn vị liên quan. Bộ Công Thương dự kiến hoàn thiện hồ sơ dự thảo Nghị định và thực hiện đầy đủ các bước theo quy định để trình Chính phủ xem xét, ban hành trong thời gian sớm nhất, bảo đảm phù hợp với thời điểm Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/3/2026.

Thứ trưởng Bộ trưởng Công Thương Nguyễn Hoàng Long. Ảnh: Thanh Tuấn.

Năm 2025 được ghi nhận là một năm thiên tai phức tạp, khi nhiều hình thái nguy hiểm xuất hiện trên phạm vi rộng, nối tiếp và chồng lấn (bão, mưa lớn diện rộng, lũ lụt, kèm lũ quét và sạt lở đất) đã ảnh hưởng nặng nề tới các công trình hạ tầng năng lượng, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất điện, truyền tải điện và nhiên liệu năng lượng sơ cấp. Tuy nhiên, ba ngành (điện, than, dầu khí) vẫn có những đóng góp đáng kể vào tăng trưởng GDP của nền kinh tế. Xin Thứ trưởng cho biết những giải pháp quản lý vĩ mô đã góp phần vào thành tích này?

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long: Năm 2025, thời tiết diễn biến đặc biệt phức tạp và cực đoan. Biển Đông ghi nhận 15 cơn bão và 6 áp thấp nhiệt đới; trong khi đó, vào cao điểm mùa khô, đặc biệt đầu tháng 8, miền Bắc xuất hiện các đợt nắng nóng gay gắt. Hệ thống điện quốc gia đã ghi nhận nhiều kỷ lục mới, với sản lượng điện tiêu thụ ngày cao nhất đạt 1.083,8 triệu kWh, tăng 6,3% so với năm 2024, và công suất cực đại đạt 54.370 MW, tăng 11,1%.

Trước những thách thức đó, Bộ Công Thương đã triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp trên cả ba trụ cột (điện - than - dầu khí), bảo đảm cung ứng năng lượng an toàn, ổn định và liên tục trong mọi tình huống.

Bộ Công Thương đã kịp thời ban hành các chỉ đạo điều hành, yêu cầu các tập đoàn, tổng công ty và đơn vị liên quan triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm bảo đảm cung ứng điện trong mọi tình huống. Trọng tâm là tăng cường bảo dưỡng, sửa chữa, khắc phục nhanh sự cố các tổ máy; chủ động chuẩn bị dự phòng nhiên liệu cho sản xuất điện; đẩy mạnh tiết kiệm điện, quản lý nhu cầu phụ tải và khuyến khích điều chỉnh sử dụng điện trong các khung giờ cao điểm; đồng thời tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin trong công tác điều độ và vận hành hệ thống.

Song song với các giải pháp điều hành trước mắt, năm 2025, Bộ Công Thương đã đẩy mạnh công tác hoàn thiện thể chế, xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, chiến lược và quy hoạch trong lĩnh vực năng lượng, nhằm củng cố nền tảng pháp lý cho phát triển ngành năng lượng bền vững, ổn định và dài hạn.

Đồng thời, Bộ Công Thương đã tăng cường phân cấp, phân quyền cho các địa phương và đơn vị, gắn với việc rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính, qua đó nâng cao tính chủ động, linh hoạt và hiệu quả trong tổ chức thực hiện.

Chủ động bảo đảm nguồn cung năng lượng trong mọi điều kiện, không để gián đoạn là một trong những trọng tâm điều hành của Bộ Công Thương trong năm 2025. Trên cơ sở đó, Bộ đã chỉ đạo đồng bộ các lĩnh vực điện, than và dầu khí nhằm bảo đảm đủ nguồn năng lượng nền cho hệ thống điện và cho phát triển kinh tế, xã hội.

Đối với lĩnh vực dầu khí, trong năm 2025, sản lượng dầu thô khai thác trong nước đạt khoảng 8,17 triệu tấn, sản lượng khí khai thác đạt khoảng 5,99 tỷ m³, cơ bản đáp ứng nhu cầu nền cho hệ thống điện và các ngành kinh tế quan trọng. Việc duy trì ổn định nguồn cung khí cho phát điện đã góp phần quan trọng trong việc bảo đảm vận hành an toàn, liên tục của các nhà máy điện khí, đặc biệt trong các giai đoạn phụ tải tăng cao.

Các đơn vị ngành than đã ưu tiên chế biến các chủng loại than phù hợp cho phát điện; đồng thời thường xuyên duy trì mức tồn trữ than an toàn tại mỏ, kho, cảng và nhà máy điện, bảo đảm cung cấp đủ than theo các hợp đồng đã ký (kể cả trong các tháng cao điểm mùa khô và trong các đợt mưa bão kéo dài).

Song song với nguồn cung trong nước, Bộ Công Thương đã chỉ đạo điều hành khai thác và nhập khẩu nhiên liệu một cách linh hoạt, đa dạng hóa nguồn cung nhằm nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng trước các biến động bất lợi. Ngành dầu khí chủ động đa dạng hóa nguồn dầu thô, sản phẩm và LNG, giảm phụ thuộc vào một thị trường hoặc khu vực. Ngành than, trên cơ sở khả năng sản xuất trong nước và bám sát diễn biến thời tiết, đã chủ động nhập khẩu than để pha trộn, chế biến và cung cấp cho các hộ tiêu thụ theo cam kết; đồng thời chuẩn bị sẵn sàng hệ thống logistics, vận tải và cảng bến nhằm tránh nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng nhiên liệu.

Bên cạnh đó, cơ chế điều hành giá và tài chính đối với các loại nhiên liệu đầu vào cho sản xuất điện được Bộ Công Thương triển khai kịp thời, theo nguyên tắc chia sẻ rủi ro, hài hòa lợi ích, góp phần giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp, duy trì dòng tiền ổn định và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tiếp tục đầu tư an toàn vào mỏ, kho, cảng, hạ tầng năng lượng.

Cùng với các giải pháp về cung ứng và giá, Bộ Công Thương cũng tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn, phòng chống thiên tai, khắc phục nhanh sự cố đối với toàn bộ hạ tầng năng lượng. Các kịch bản ứng phó với thiên tai đã được xây dựng cho hệ thống điện, mỏ than, giàn khoan, đường ống dầu khí; công tác chuẩn bị nhân lực, vật tư, thiết bị dự phòng được thực hiện sẵn sàng nhằm rút ngắn tối đa thời gian khắc phục sự cố sau bão lũ, hạn chế gián đoạn kéo dài trong cung cấp năng lượng.

Với các nhóm giải pháp được triển khai đồng bộ trên toàn ngành năng lượng (bao gồm điện, than, dầu khí), nguồn cung năng lượng trong năm 2025 cơ bản được duy trì ổn định, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và tiếp tục đóng góp quan trọng cho tăng trưởng GDP, trong bối cảnh chịu nhiều tác động bất lợi từ thiên tai và biến động thị trường.

Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã được phê duyệt tháng 4/2025, trong đó xác định nhu cầu phụ tải tăng cao giai đoạn 2025-2030 (trên 10%), tuy nhiên năm 2025 nhu cầu điện tăng thấp (trên 4%). Vậy, ông đánh giá thế nào về xu hướng cho những năm sắp tới và liệu Bộ có tính tới việc điều chỉnh để bảo đảm nhu cầu, cũng như tiến độ các dự án theo điều chỉnh Quy hoạch điện VIII không, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long: Trước hết, Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII được xây dựng với mục tiêu bảo đảm an ninh cung cấp điện trên cơ sở các kịch bản tăng trưởng và có tính đến các tình huống phụ tải tăng cao.

Về diễn biến năm 2025, theo số liệu tổng hợp do EVN cung cấp, điện thương phẩm năm 2025 khoảng 287,9 tỷ kWh, tăng 4,9% so với năm 2024; trong khi phụ tải cực đại (Pmax) vẫn ở mức cao, khoảng 54.370 MW (Pmax tăng 11,1%). Điều này cho thấy áp lực vận hành hệ thống không chỉ nằm ở tổng sản lượng cả năm, mà còn ở yêu cầu đáp ứng công suất vào giờ cao điểm; đồng thời tăng trưởng điện năng có thể chịu tác động bởi chu kỳ sản xuất, cơ cấu phụ tải, thời tiết và hiệu quả sử dụng điện trong từng năm.

Về xu hướng các năm tới, theo định hướng của Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, đến năm 2030 điện thương phẩm dự kiến đạt khoảng 500,4-557,8 tỷ kWh, tương ứng tốc độ tăng bình quân 10,3-12,5%/năm. Do đó, chúng tôi đánh giá xu hướng trung hạn vẫn là tăng mức tương đối cao, trong bối cảnh nền kinh tế được định hướng tăng trưởng cao, phấn đấu đạt mức tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030 và quá trình điện khí hóa các lĩnh vực diễn ra sâu rộng.

Đối với việc điều chỉnh bảo đảm nhu cầu và tiến độ: Quan điểm của Bộ là bám Quy hoạch đã được phê duyệt, triển khai chủ động và linh hoạt theo diễn biến thực tế; thường xuyên cập nhật dự báo phụ tải, rà soát tiến độ các dự án nguồn và lưới trọng điểm, tăng cường các giải pháp tiết kiệm điện, điều chỉnh phụ tải và tối ưu vận hành. Trong quá trình thực hiện, sẽ thường xuyên rà soát nhu cầu để đảm bảo cung cấp điện, tổng hợp đánh giá và báo cáo cấp có thẩm quyền trong trường hợp cần thiết.

Vừa qua, Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam đã có 2 văn bản đề xuất kiến nghị liên quan đến các dự án điện hạt nhân (số 16/CV-HĐKH ngày 12/3/2025 về thúc đẩy tiến độ và đảm bảo hiệu quả đầu tư dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận 1-2 và số 45/BCKN-HĐKH ngày 22/9/2025 về thúc đẩy hoàn thiện các yếu tố quan trọng đối với phát triển điện hạt nhân ở Việt Nam). Vậy, quan điểm của Bộ như thế nào về những văn bản đề kiến nghị liên quan đến chức năng của Bộ đã chỉ đạo đầu tư triển khai giải pháp tổng thể ra sao, tháo gỡ những cơ chế đặc thù nào và liệu tiến độ đầu tư dự án điện hạt nhân có thể đáp ứng được yêu cầu nêu trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh?

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long: Trước hết Bộ Công Thương xin trân trọng cảm ơn ý kiến góp ý, đề xuất quý giá của Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam nhằm tạo thuận lợi và hiệu quả cao nhất cho việc thực hiện xây dựng các dự án điện hạt nhân của Việt Nam.

Đối với kiến nghị liên quan đến việc thúc đẩy tiến độ và bảo đảm hiệu quả đầu tư các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, Bộ Công thương đã nghiên cứu để có những đề xuất phù hợp trong quá trình thực hiện dự án điện hạt nhân Ninh Thuận, báo cáo Ban Chỉ đạo xem xét. Các nội dung then chốt nhằm bảo đảm thực hiện hiệu quả các dự án điện hạt nhân đã được Ban Chỉ đạo chỉ đạo, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành liên quan. Đến nay, một số kết quả quan trọng đã được triển khai thực hiện:

Thủ tướng đã quyết định thành lập Ban chỉ đạo xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại Quyết định số 72/QĐ-TTg ngày 10/1/2025 để chỉ đạo thực hiện xây dựng nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận và chương trình phát triển điện hạt nhân của Việt Nam.

Về hoàn thiện quy định pháp quy và hạ tầng điện hạt nhân đáp ứng quy định quốc tế (tiêu chuẩn của IAEA) đã được Thủ tướng Chính phủ giao bộ khoa học và công nghệ chủ trì, phối hợp với các bộ cơ quan liên quan để thực hiện.

Về phát triển nguồn nhân lực, Thủ tướng chính phủ đã phê duyệt Đề án đào tạo, bồi dưỡng phát triển nguồn nhân lực phục vụ phát triển điện hạt nhân đến năm 2035 tại quyết định 1012/QĐ-TTg ngày 26/5/2025.

Quốc hội đã phê duyệt Cơ chế đặc thù thực hiện dự án điện hạt nhân Ninh Thuận tại Nghị quyết số 189/2025/QH15, trong đó có cơ chế để nâng cao năng lực cho Cơ quan an toàn hạt nhân và các Tổ chức hỗ trợ kỹ thuật bảo đảm quản lý, kiểm soát vấn đề an toàn hạt nhân trong quá trình xây dựng nhà máy điện hạt nhân Ninh thuận. Cho phép thuê tư vấn quốc tế để bảo đảm thực hiện và nâng cao năng lực cho các tổ chức liên quan trong nước.

Về phát triển điện hạt nhân mô đun nhỏ là xu hướng của thế giới nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của kinh tế số và bền vững, Việt Nam đã khuyến khích các nhà đầu tư (cả nhà nước và tư nhân) tham gia phát triển điện hạt nhân mô-đun nhỏ và chủ trương này đã được thể hiện trong Nghị quyết 70-NQ/TW và Nghị quyết số 253/2025/QH15 ngày 14/12/2025 về một số cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030. Đồng thời, hệ thống pháp luật liên quan (bao gồm Luật Năng lượng Nguyên tử và các nghị định hướng dẫn) cũng đã được ban hành, tạo cơ sở pháp lý cho việc nghiên cứu và triển khai.

Trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục nghiên cứu, tham mưu cho Ban Chỉ đạo và Chính phủ để hoàn thiện khung chính sách, thể chế và các yêu cầu cần thiết theo quy định của IAEA và thông lệ quốc tế, qua đó đảm bảo việc triển khai một cách hiệu quả, an toàn các dự án điện hạt nhân theo Quy hoạch được duyệt. Bộ Công Thương rất mong nhận được những ý kiến đóng góp khoa học, xây dựng từ các chuyên gia và cơ quan chuyên môn.

Năm 2025, Cơ quan vận hành hệ thống điện và thị trường điện sau khi chuyển về trực thuộc Bộ Công Thương, được đánh giá có chuyển biến tích cực trong minh bạch việc điều hành hệ thống điện, khách quan trong huy động nguồn điện với các tổ chức phát điện. Tuy nhiên, thị trường điện Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển tiếp, chưa hoàn chỉnh về cơ chế và công cụ kinh tế, trong khi hệ thống vẫn phụ thuộc nhiều vào điều độ kỹ thuật, chi phí cho khâu điều độ thị trường cũng chưa rõ ràng. Vậy, Bộ có định hướng chỉ đạo cải tiến quản lý trong năm 2025 như thế nào để thị trường điện phát triển lành mạnh, công khai, minh bạch giữa các khâu của hệ thống và giữa các tổ chức tham gia thị trường điện?

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long: 2025 là một năm đặc biệt đối với Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện (NSMO); đồng thời cũng là năm đầu của giai đoạn được dự báo có nhiều khó khăn, thách thức đối với ngành điện và hệ thống điện quốc gia. Trong bối cảnh đó, NSMO đã hoàn thành nhiệm vụ kép rất nặng nề - vừa bảo đảm vận hành hệ thống điện quốc gia an toàn, ổn định, tin cậy; vừa thực hiện thành công quá trình chuyển đổi mô hình tổ chức, trở thành doanh nghiệp trực thuộc Bộ Công Thương, với yêu cầu ngày càng cao về tính độc lập, minh bạch và chuyên nghiệp. Kỷ luật vận hành và kỷ luật thông tin được tăng cường rõ rệt.

Liên quan đến các nhận định về thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam, Bộ Công Thương chia sẻ một số thông tin như sau: Năm 2025 đánh dấu hơn 13 năm vận hành chính thức thị trường điện cạnh tranh. Việc xây dựng thị trường điện cạnh tranh hiệu quả không chỉ là yêu cầu tất yếu của quá trình tái cơ cấu và đổi mới cơ chế quản lý ngành điện, mà còn góp phần quan trọng trong việc bảo đảm cung cấp điện an toàn, ổn định và phát triển bền vững.

Trong hơn một thập kỷ qua, thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam đã đạt được một số kết quả tích cực, nổi bật là:

Thứ nhất: Từng bước tăng cạnh tranh, minh bạch và công khai.

Thứ hai: Giá điện từng bước phản ánh theo cơ chế thị trường, quy luật cung cầu.

Thứ ba: Tạo động lực nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh của các đơn vị.

Thứ tư: Giảm chi phí, tối ưu phân bổ nguồn lực, qua đó ổn định giá điện và góp phần bảo đảm cung cấp điện.

Thứ năm: Từng bước tạo được sự tin tưởng của các nhà đầu tư, các thành viên tham gia thị trường điện.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng cho thấy còn không ít khó khăn, thách thức. Cụ thể, thiết kế và cơ chế vận hành thị trường chưa thật sự phù hợp với bối cảnh mới và yêu cầu phát triển trong giai đoạn tới; hạ tầng truyền tải, phân phối chưa được đầu tư đồng bộ, kịp thời; cơ chế điều tiết giá điện chưa được điều chỉnh theo kịp thực tiễn. Bên cạnh đó, các yếu tố thị trường chưa phản ánh đầy đủ chi phí và rủi ro; tốc độ tăng trưởng phụ tải cao đặt ra yêu cầu lớn về đầu tư mở rộng nguồn, lưới điện. Tỷ trọng các nguồn năng lượng tái tạo gia tăng nhanh mang lại nhiều lợi ích về môi trường và đa dạng hóa nguồn cung, nhưng cũng tạo ra thách thức đáng kể trong công tác điều độ, vận hành ổn định hệ thống điện, nhất là trong một số thời điểm cao điểm vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất cân bằng cung - cầu.

Trên cơ sở những kết quả đạt được sau hơn 13 năm triển khai, đặc biệt là nền tảng và định hướng của Nghị quyết số 70-NQ/TW, thị trường điện cạnh tranh Việt Nam cần được triển khai với quyết tâm và quyết liệt hơn nữa, nhất là trong bối cảnh yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và an ninh cung cấp điện ngày càng cao. Nghị quyết số 70-NQ/TW đã khẳng định phát triển thị trường điện cạnh tranh và cải cách cơ chế giá điện là yêu cầu tất yếu, khách quan, không thể đảo ngược.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đó, Bộ Công Thương đang tập trung triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm, bao gồm:

1. Rà soát, điều chỉnh quy định về lộ trình, nguyên tắc hoạt động, cơ cấu ngành điện và các điều kiện hình thành, phát triển các cấp độ thị trường điện cạnh tranh, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét ban hành

2. Rà soát, đánh giá toàn diện thị trường điện để kịp thời sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật theo hướng đẩy mạnh phân tách chức năng, tăng tính minh bạch, tránh xung đột lợi ích; cải cách cơ chế giá điện theo hướng linh hoạt, phản ánh đúng chi phí hợp lý, hợp lệ; đồng thời tăng cường triển khai cơ chế mua bán điện trực tiếp, làm bước đệm cho thị trường bán lẻ điện cạnh tranh.

3. Nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ vận hành hệ thống điện và thị trường điện theo hướng hiện đại, thông minh.

4. Đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ làm thị trường điện, đặc biệt là bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao cho các đơn vị chủ chốt.

5. Triển khai chủ động công tác truyền thông tới các đối tượng chịu tác động, bảo đảm truyền tải đúng, đầy đủ, thống nhất mục tiêu, lợi ích và nguyên tắc của thị trường điện.

Đối với chi phí cho khâu điều độ vận hành hệ thống điện và thị trường điện (chi phí SMO), Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 15/2025/TT-BCT ngày 1/2/2025, thay thế Thông tư số 10/2024/TT-BCT, quy định rõ phương pháp lập, hồ sơ, trình tự, thủ tục phê duyệt giá dịch vụ điều độ vận hành hệ thống điện và dịch vụ điều hành giao dịch thị trường điện lực. Theo đó, giá SMO được xác định trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ và lợi nhuận cho phép, bảo đảm để NSMO bảo toàn và phát triển vốn kinh doanh. Trên cơ sở quy định hiện hành, Bộ Công Thương đã phê duyệt giá SMO cho các năm 2024 và 2025, bảo đảm thu hồi đầy đủ chi phí hoạt động sản xuất, kinh doanh và có lợi nhuận cho NSMO. Như vậy, cơ chế xác định chi phí và giá cho NSMO đã được quy định đầy đủ và bảo đảm tính khả thi trong thực hiện.

Còn một nội dung nữa, Thứ trưởng có thể cho biết tiến độ kế hoạch áp dụng giá điện 2 thành phần như thế nào trong năm 2025? Cũng như bật mí một số định hướng chủ yếu về cải tổ cơ cấu hoạt động ngành năng lượng và ngành điện lực trong năm 2025?

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long: Về tiến độ kế hoạch áp dụng giá bán lẻ điện 2 thành phần, trong năm 2025 Bộ Công Thương đã chỉ đạo EVN cập nhật, hoàn thiện Đề án giá bán lẻ điện 2 thành phần và từ tháng 10/2025 thực hiện thử nghiệm trên giấy (chưa áp dụng thanh toán thật) để các khách hàng làm quen dần với cơ chế giá mới, biết được cách thức tính tiền điện sẽ phải trả và chuẩn bị thay đổi kế hoạch sản xuất, thay đổi chế độ sử dụng điện phù hợp với cơ chế giá bán lẻ điện 2 thành phần.

Đây cũng là giai đoạn để EVN và các tổng công ty điện lực rà soát lại toàn bộ hệ thống đo đếm của khách hàng lớn để đảm bảo không có sai sót trong quá trình đo đếm, thu thập số liệu, nhận diện/xử lý các vấn đề phát sinh và thực hiện truyền thông đầy đủ, hiệu quả trước khi áp dụng thanh toán trong thực tế.

Việc áp dụng giá bán lẻ điện 2 thành phần qua mấy tháng thử nghiệm trên giấy vừa qua đã cho thấy có những vướng mắc liên quan đến kỹ thuật (về số liệu đo đếm, xác định giá trị công suất cực đại để tính tiền điện, cách thức xử lý với những khách hàng bị dừng máy do bất khả kháng như thiên tai, lũ lụt, v.v...). Về tiền điện tính toán, có một số khách hàng có mức chênh lệch tiền điện lớn so với khi áp dụng biểu giá bán lẻ điện hiện hành (cả về chiều tăng và giảm), trong đó những doanh nghiệp sản xuất theo thời điểm, theo mùa vụ, có biểu đồ phụ tải điện không đều sẽ có tiền điện tính toán theo giá 2 thành phần tăng.

Việc đánh giá tác động kỹ lưỡng, cũng như nghiên cứu các khó khăn, vướng mắc để đưa ra giải pháp, hoàn thiện Đề án giá là rất quan trọng, bảo đảm việc thực hiện khả thi trong thực tế, hài hòa lợi ích giữa bên bán điện và bên mua điện.

Căn cứ báo cáo của EVN về kết quả thực hiện thử nghiệm trên giấy từ tháng 10/2025, Bộ Công Thương đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc áp dụng giá bán lẻ điện 2 thành phần, trong đó đề xuất thời gian thử nghiệm trên giấy là 1 năm, sau đó sẽ có báo cáo tổng kết, đề xuất cụ thể với Thủ tướng Chính phủ về việc áp dụng giá bán lẻ điện 2 thành phần trên thực tế, bảo đảm khả thi, hiệu quả và phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội.

Song song với đó, thực hiện các quy định của Luật Điện lực, Chiến lược phát triển ngành điện lực Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, hiện nay Bộ Công Thương đang hoàn thiện Dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định về lộ trình, nguyên tắc hoạt động, cơ cấu ngành điện và các điều kiện để hình thành, phát triển các cấp độ thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam, thay thế Quyết định số 63/2013/QĐ-TTg. Một trong những yêu cầu then chốt để thị trường điện cạnh tranh vận hành hiệu quả là đẩy mạnh tái cơ cấu ngành điện theo hướng tách bạch rõ chức năng sản xuất, kinh doanh và cung cấp dịch vụ với chức năng quản lý nhà nước; tách bạch các khâu có tính độc quyền tự nhiên, độc quyền nhà nước với các hoạt động có tính cạnh tranh, nhằm hình thành các đơn vị cung cấp dịch vụ hoạt động độc lập và gia tăng số lượng các chủ thể tham gia thị trường.

Theo đó, sau khi Quyết định của Thủ tướng Chính phủ được ban hành, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án tái cơ cấu ngành điện phục vụ phát triển thị trường điện cạnh tranh các cấp độ, trên cơ sở các chủ trương, định hướng tại Nghị quyết số 70-NQ/TW và các nguyên tắc đã được quy định trong Luật Điện lực và các quyết định của Thủ tướng Chính phủ về phát triển thị trường điện cạnh tranh.

Trên cơ sở tổng kết năm 2025, xin Thứ trưởng cho biết những nhiệm vụ trọng tâm và ưu tiên lớn cho các phân ngành năng lượng trong năm 2026?

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long: Trên cơ sở những kết quả đạt được trong năm 2025, Bộ Công Thương xác định năng lượng cần tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, tạo nền tảng vững chắc để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đạt hai con số trong năm 2026 và các năm tiếp theo. Theo đó, trong năm 2026, Bộ tập trung triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm và ưu tiên lớn đối với các phân ngành năng lượng.

Trước hết, Bộ Công Thương tiếp tục tập trung hoàn thiện thể chế trong lĩnh vực năng lượng, coi đây là nhiệm vụ then chốt để mở rộng không gian phát triển và thu hút nguồn lực đầu tư. Trọng tâm là hoàn thiện và trình Chính phủ ban hành Nghị định hướng dẫn thực hiện Nghị quyết số 253/2025/QH15 của Quốc hội về các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030; đồng thời hoàn thành việc xây dựng Luật Dầu khí (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực năm 2024, với nhiều chính sách mới nhằm thúc đẩy phát triển các lĩnh vực then chốt như điện, dầu khí và năng lượng mới. Song song với đó, Bộ tiếp tục hoàn thiện việc điều chỉnh Quy hoạch tổng thể về năng lượng quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, bảo đảm đồng bộ, khả thi và bám sát yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Bám sát chỉ đạo của lãnh đạo Chính phủ, Bộ Công Thương sẽ chủ động xây dựng, cập nhật và giám sát việc thực hiện các kịch bản ứng phó trong lĩnh vực dầu khí và than, nhằm bảo đảm an ninh năng lượng trong mọi tình huống. Đối với ngành dầu khí, trọng tâm là duy trì ổn định nguồn cung khí và dầu cho phát điện, bảo đảm nguồn dầu thô cho các nhà máy lọc hóa dầu trong nước; đẩy nhanh phát triển hạ tầng LNG (bao gồm kho cảng và hệ thống tái hóa khí) để bổ sung nguồn cung linh hoạt, bù đắp sự suy giảm của khí nội địa; tăng cường công tác thăm dò, gia tăng trữ lượng, kéo dài tuổi thọ các mỏ, bảo đảm sản lượng trong trung hạn; đồng thời vận hành an toàn hệ thống mỏ, đường ống, kho cảng, nâng cao khả năng chống chịu trước thiên tai và các rủi ro bất thường.

Đối với ngành than và các chủ đầu tư nhà máy nhiệt điện than, Bộ tập trung chỉ đạo chuẩn bị đầy đủ nguồn than cho sản xuất điện, đặc biệt trong các tháng cao điểm mùa khô và giai đoạn mưa bão; duy trì lượng tồn kho than an toàn, hợp lý tại các mỏ, trung tâm chế biến, kho cảng và nhà máy điện; chủ động phương án phòng, chống thiên tai trong sản xuất than, nhất là tại các khai trường khai thác. Đồng thời, ngành than tiếp tục đa dạng hóa nguồn cung than nhập khẩu, hoàn thiện hệ thống logistics để giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống, nâng cao năng lực bốc dỡ, vận chuyển trong điều kiện thời tiết cực đoan; chú trọng bảo đảm an toàn lao động, nâng cao hiệu quả khai thác, kiểm soát tốt chi phí và giữ vững cân đối tài chính.

Cùng với việc bảo đảm nguồn cung năng lượng, Bộ Công Thương sẽ tập trung tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án năng lượng trọng điểm, bảo đảm hoàn thành đúng tiến độ theo quy hoạch và kế hoạch được duyệt, qua đó nâng cao năng lực cung ứng của hệ thống năng lượng quốc gia.

Bên cạnh đó, Bộ tiếp tục tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với công tác kiểm tra, giám sát; đồng thời đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực năng lượng, nhằm tháo gỡ khó khăn cho địa phương và doanh nghiệp, khơi thông các nguồn lực xã hội, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong năm 2026 và các năm tiếp theo.

Nhân dịp Xuân Bính Ngọ 2026, Thứ trưởng có điều gì muốn chia sẻ và gửi gắm tới người lao động ngành năng lượng Việt Nam trước nhiều yêu cầu đổi mới và thách thức mới?

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long: Nhân dịp Xuân Bính Ngọ 2026, tôi xin gửi tới toàn thể cán bộ, kỹ sư, người lao động ngành năng lượng Việt Nam lời chúc mừng năm mới sức khỏe, bình an và nhiều thành công.

Năm 2025 vừa qua là một năm nhiều khó khăn, thách thức, song cũng ghi dấu tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy và nỗ lực bền bỉ của đội ngũ người làm năng lượng trên khắp cả nước trong việc bảo đảm cung ứng năng lượng, đặc biệt là điện năng, phục vụ phát triển kinh tế, xã hội và đời sống nhân dân. Những kết quả đạt được trong bối cảnh thiên tai phức tạp, phụ tải tăng cao và yêu cầu điều hành ngày càng khắt khe tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng và đóng góp thầm lặng của ngành năng lượng đối với nền kinh tế đất nước.

Bước sang 2026 - năm bản lề của giai đoạn phát triển mới, ngành năng lượng đứng trước nhiều yêu cầu đổi mới sâu sắc hơn - từ hoàn thiện thể chế, chuyển dịch năng lượng, phát triển hạ tầng, đến nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống và thị trường. Tôi mong rằng, đội ngũ cán bộ, người lao động ngành năng lượng sẽ tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm; chủ động thích ứng với những yêu cầu mới, không ngừng học hỏi, đổi mới và sáng tạo để hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao.

Với niềm tin và quyết tâm đó, tôi tin tưởng rằng, toàn ngành năng lượng sẽ tiếp tục vượt qua khó khăn, đóng góp xứng đáng vào mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phát triển đất nước nhanh, bền vững trong thời gian tới.

Chúc toàn thể anh chị em ngành năng lượng và gia đình một năm mới an khang, hạnh phúc và thành công.

Vâng, xin cảm ơn Thứ trưởng!

BBT TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM