RSS Feed for Thấy gì trong Báo cáo năng lượng toàn cầu năm 2021 của IEA? | Tạp chí Năng lượng Việt Nam Thứ năm 19/05/2022 22:25
TRANG TTĐT CỦA TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM

Thấy gì trong Báo cáo năng lượng toàn cầu năm 2021 của IEA?

 - Khi thế giới bước vào năm thứ hai của đại dịch Covid-19, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã công bố Báo cáo hằng năm đánh giá, phân tích xác thực về nhu cầu năng lượng, lượng phát thải CO2 năm 2020 và dự kiến cho năm 2021 trên cơ sở các hoạt động kinh tế, sử dụng năng lượng đang có xu hướng phục hồi. Tổng hợp dưới đây của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam sẽ cho chúng ta thấy bức tranh toàn cảnh của thị trường dầu, khí, than, cũng như nhu cầu điện năng, vai trò của nguồn năng lượng tái tạo, điện hạt nhân... trên toàn cầu.


Chuyển đổi số trong ngành năng lượng và kết quả nghiên cứu của IEA

Dự báo sản lượng, nhu cầu và giá dầu - khí thế giới trong năm 2021


1/ Tiêu thụ dầu - khí:

Các biện pháp hạn chế sự lây lan của Covid‑19 và cuộc suy thoái tiếp theo đã khiến nhu cầu dầu ước tính giảm 8,5 triệu thùng/ngày (mb/d) tương ứng 8,8% vào năm 2020 - mức giảm lớn nhất từng có về cả tuyệt đối và tương đối.

Ngành giao thông vận tải, chiếm khoảng 60% tổng nhu cầu dầu, bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các hạn chế di chuyển vào năm 2020. Nhu cầu nhiên liệu phản lực và dầu hỏa giảm 3,2 mb/d (41%), với lưu lượng hành khách hàng không thấp hơn 66% so với mức năm 2019, và nhu cầu xăng dầu giảm hơn 3 mb/d (12%).

Nhu cầu dầu nhiên liệu giảm 0,5 mb/ngày (8%) do nhu cầu nhiên liệu tàu thủy giảm cùng với thương mại quốc tế. Hoạt động vận tải hàng hóa một cách liên tục giúp giảm nhu cầu diesel xuống 1,8 mb/ngày (6%), và nhu cầu LPG/etan và naphtha gần như không thay đổi do nguyên liệu hóa dầu được hưởng lợi từ việc tăng doanh số bán hàng đóng gói, thiết bị vệ sinh và y tế.

Năm 2021, môi trường kinh tế được cải thiện sẽ hỗ trợ nhu cầu dầu toàn cầu phục hồi, tăng thêm 5,4 mb/d, hay cao hơn 6% so với mức năm 2020, nhưng sẽ vẫn thấp hơn 3,2% so với mức của năm 2019.

Trung Quốc là nền kinh tế lớn duy nhất có nhu cầu dầu mỏ vào năm 2020 cao hơn mức năm 2019 và nhu cầu vào năm 2021 dự kiến ​​sẽ tăng thêm lên gần 9% so với mức năm 2019.

Nhu cầu dầu ở Trung Quốc giảm 1,3 mb/d trong quý 1 năm 2020 do virus tấn công và tính di động bị hạn chế. Tuy nhiên, việc dỡ bỏ các hạn chế và sự phục hồi kinh tế mạnh mẽ trong suốt thời gian còn lại của năm đã khiến nhu cầu dầu mỏ trở lại tăng trưởng.

Nhu cầu dầu ở Hoa Kỳ dự kiến ​​sẽ duy trì giảm 0,8 mb/d so với mức năm 2019, chủ yếu là do tác động tiếp tục của các hạn chế liên quan đến đại dịch trong đầu năm 2021. Nhu cầu của Liên minh châu Âu vẫn thấp hơn 0,4 mb/d so với mức năm 2019. Tại Ấn Độ, nhu cầu tăng nhanh trong nửa cuối năm có khả năng đẩy nhu cầu dầu năm 2021 trở lại ngang bằng với mức năm 2019.

Nhu cầu xăng dự kiến ​​sẽ tăng 1,8 mb/d vào năm 2021 để đạt 25,4 mb/d, ngay cả khi đó nó sẽ vẫn thấp hơn 1,2 mb/d so với mức trước Covid-19. Nhu cầu được đặt ở mức thấp hơn 2 mb/d so với mức 2019 trong nửa đầu năm 2021 và trong khi nhu cầu sẽ tăng trong nửa cuối năm khi các hạn chế được nới lỏng mặc dù vẫn giảm khoảng 0,5 mb/d so với mức trước Covid-19.

Tiêu thụ khí đốt tự nhiên toàn cầu năm 2020 giảm 75 tỷ mét khối (bcm) tương ứng 1,9% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức giảm nhu cầu khí đốt lớn nhất được ghi nhận về mặt tuyệt đối, nhưng sẽ ngang bằng với năm 2009 về mặt tương đối. Sự sụt giảm tập trung vào nửa đầu năm, khi tiêu thụ khí đốt toàn cầu giảm khoảng 4% so với cùng kỳ năm trước, do thời tiết đặc biệt ôn hòa và dịch bệnh Covid-19 bùng phát. Khí đốt ít bị ảnh hưởng hơn so với nhu cầu dầu, hoặc than vào năm 2020, và nhu cầu khí đốt phục hồi dần trong quý 3 khi các biện pháp giãn cách, hạn chế đi lại giảm bớt, trong khi nhu cầu điện theo mùa và giá cả cạnh tranh đã thúc đẩy tiêu thụ khí đốt.

Khả năng phục hồi tương đối này có thể được giải thích một phần là do chuyển đổi nhiên liệu trong sản xuất điện. Việc chuyển đổi này đặc biệt đáng chú ý ở Hoa Kỳ - nơi nhu cầu khí đốt cho sản xuất điện tăng khoảng 2% so với cùng kỳ năm trước mặc dù nhu cầu điện giảm, trong khi ở châu Âu, ngành sản xuất điện bằng khí đốt được hưởng lợi từ giá thấp và giá các - bon phục hồi mạnh trong nửa năm sau của năm 2020.

Ở châu Á, khí đốt cho năng lượng tăng tại Trung Quốc, Ấn Độ và Hàn Quốc. Với ​​sự sụt giảm lớn tại Nga và Trung Đông, việc sử dụng khí đốt trong sản xuất điện có khả năng phục hồi nhanh, nhưng vẫn chiếm một phần tư sự suy giảm nhu cầu khí đốt vào năm 2020, sự sụt giảm lớn nhất đến từ các tòa nhà và các lĩnh vực công nghiệp, đóng góp tương ứng vào giảm 30% gần 20% tổng nhu cầu khí đốt vào năm 2020.

Nhu cầu khí đốt tự nhiên giảm ít hơn so với các nhiên liệu hóa thạch khác vào năm 2020.

Nhu cầu khí đốt toàn cầu năm 2021 dự kiến ​​sẽ phục hồi vơi mức tăng 3,2% so với năm 2020, và đẩy nhu cầu tăng lên 1,3% so với mức của năm 2019. Sự phục hồi nhu cầu khí đốt này chủ yếu được thúc đẩy bởi các thị trường đang phát triển nhanh tại châu Á và với mức độ thấp hơn là Trung Đông cùng những bất ổn liên quan đến sự phục hồi của công nghiệp, hoặc khả năng cạnh tranh về giá nhiên liệu.

Nhu cầu khí của Liên minh châu Âu dự kiến ​​sẽ phục hồi ở mức ngang bằng với năm 2019. Nhu cầu khí đốt tại Hoa Kỳ đang tăng trưởng dần dần, tuy nhiên, năm 2021 nhu cầu khí đốt của Hoa Kỳ dự kiến ​​sẽ không trở lại mức 2019 mà sẽ thấp hơn khoảng 2%.

Tại Liên minh châu Âu, giá các - bon cao đã tạo nên một số hỗ trợ cho khí đốt so với than; dữ liệu sơ bộ của quý đầu tiên năm 2021 cho thấy nhu cầu khí đốt ở châu Âu tăng 8% so với cùng kỳ năm ngoái. Bức tranh rất khác ở châu Á đang phát triển - nơi nhu cầu khí đốt vào năm 2021 dự kiến ​​sẽ tăng 7% so với mức năm 2020, đưa nhu cầu tăng 8,5% so với mức năm 2019. Trung Quốc dẫn đầu mức tăng, với nhu cầu năm 2021 cao hơn 14% (hoặc 44 bcm) so với mức năm 2019.

2/ Tiêu thụ than:

Năm 2020, nhu cầu than toàn cầu giảm 4%, mức giảm lớn nhất kể từ Thế chiến II. Động lực chính của sự sụt giảm này là do nhu cầu điện giảm bởi đại dịch Covid‑19 dẫn đến suy thoái kinh tế. Việc ưu tiên sử dụng năng lượng tái tạo ở nhiều thị trường đã có tác dụng giảm sử dụng khí đốt và than đá trong cơ cấu sản xuất điện.

Giá khí thấp hơn cũng đã giúp giảm than đáng kể, đặc biệt tại Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu - nơi sử dụng than cho sản xuất điện đã giảm tương ứng 20% và 21% trong năm 2020.

Năm 2020, nhìn chung, nhu cầu than cho điện thấp hơn khoảng 40% nhu cầu toàn cầu mặc dù đại dịch Covid-19 cũng làm giảm đáng kể sản lượng một số ngành công nghiệp tiêu thụ than lớn như luyện thép, xi măng.

Năm 2021, các hoạt động kinh tế phục hồi sẽ làm đảo ngược sự suy giảm nhu cầu than năm 2020, đẩy mức tăng nhu cầu than toàn cầu khoảng 4,5% trên mức năm 2019. Ngành điện chỉ chiếm hơn 40% mức giảm sử dụng than toàn cầu vào năm 2020, nhưng sự gia tăng nhanh chóng trong sản xuất nhiệt điện than ở châu Á cho thấy nó sẽ chiếm 3/4 mức phục hồi vào năm 2021.

Giá khí đốt cũng được dự báo sẽ tăng trong năm 2021, dẫn đến một số cơ sở quay trở lại sử dụng than, đặc biệt là ở Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu. Tăng trưởng tiêu thụ than vào năm 2021 là sự tiếp nối phục hồi nhu cầu than toàn cầu bắt đầu từ quý tư năm 2020. Trong khi đợt lạnh đặc biệt vào tháng 12 ở Đông Bắc Á một phần là nguyên nhân khiến nhu cầu than tăng lên, thì tốc độ tăng trưởng nhanh chóng sản lượng điện đốt than là một lời nhắc nhở về vai trò trung tâm của than trong việc cung cấp nhiên liệu cho một số nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Phần lớn sự gia tăng sản lượng điện từ nhiên liệu hóa thạch có khả năng được cung cấp bởi các nhà máy nhiệt điện than, với sản lượng dự kiến ​​tăng thêm 480 TWh.

Tại Hoa kỳ - nơi sản lượng nhiệt điện than giảm khoảng 20% ​​vào năm 2020, do áp lực tăng giá khí đốt, việc chuyển đổi từ than sang khí chưa được thực hiện tại một số vùng nên việc giảm sản lượng nhiệt điện than năm 2021 được kỳ vọng khoảng một nửa của năm 2020. Kết quả là, sản lượng điện bằng khí dự kiến giảm gần 80 TWh vào năm 2021.

Hơn một nửa mức tăng sản lượng nhiệt điện than vào năm 2021 được dự đoán là tại Trung Quốc. Mặc dù nước này chiếm khoảng 45% sản lượng điện tái tạo bổ sung trên toàn cầu, nhưng khoảng một nửa trong số 8% tăng trưởng sản lượng điện của Trung Quốc vào năm 2021 được dự kiến là do nhiên liệu hóa thạch cung cấp, đẩy sản lượng nhiệt điện than ở Trung Quốc tăng 330 TWh (hoặc 7%) so với mức năm 2019.

Tại Ấn Độ - quốc gia dự kiến ​​sẽ có mức tăng trưởng nhu cầu tuyệt đối lớn thứ hai sau Trung Quốc, 70% nhu cầu điện bổ sung vào năm 2021 sẽ được cung cấp bởi nhiệt điện (hầu hết đều từ than).

3/ Nhu cầu điện năng:

Nhu cầu điện toàn cầu giảm khoảng 1% vào năm 2020, trong đó nhu cầu giảm rõ rệt nhất trong nửa đầu năm do việc đóng cửa hạn chế hoạt động thương mại và công nghiệp. Nhu cầu có lúc thấp hơn 20 - 30% so với giai đoạn trước khi đóng cửa. So với cùng kỳ năm 2019, sau khi loại bỏ các biến đổi thời tiết, nhu cầu điện của Trung Quốc đã giảm hơn 10% trong tháng Hai. Hoa Kỳ, sau Trung Quốc, nước tiêu thụ điện lớn thứ hai toàn cầu, đã trải qua sự sụt giảm gần như cùng mức độ vào tháng 5 trong thời kỳ cao điểm của đơn đặt hàng tại nhà.

Từ tháng 3 đến tháng 4, nhu cầu điện hàng tuần ở Đức, Pháp và Vương quốc Anh đã giảm hơn 15% và ở Tây Ban Nha, Ý thậm chí còn giảm hơn 25%. Tương tự, nhu cầu của Ấn Độ giảm hơn 20% trong vài tuần từ giữa tháng 3 đến cuối tháng 4. Tại Nhật Bản và Hàn Quốc - nơi ít trường hợp mắc Covid-19 hơn ở châu Âu và Hoa Kỳ - nhu cầu đã giảm khoảng 8% trong tháng 5.

Nhu cầu điện dự kiến ​​sẽ tăng 4,5% vào năm 2021, được hỗ trợ bởi hoạt động kinh tế phục hồi và tăng trưởng nhanh chóng tại các nền kinh tế mới nổi lớn như Trung Quốc.

Tại các nền kinh tế tiên tiến, các chiến dịch tiêm chủng chống lại Covid-19 dự kiến ​​sẽ cho phép dỡ bỏ dần các hạn chế vào giữa mùa Xuân và mùa Thu. Mức tăng trưởng nhu cầu điện dự kiến ​​là 2,5% sẽ đủ để đẩy nhu cầu lên mức tăng 1% so với năm 2019.

Tại Hoa Kỳ, nhu cầu điện dự kiến ​​sẽ tăng khoảng 2%, được thúc đẩy bởi kích thích kinh tế và nhiệt độ lạnh hơn trong những tháng đầu năm 2021. Mức tăng này sẽ đẩy nhu cầu điện lên mức tăng 1,6% so với năm 2019. Những hộ tiêu thụ điện lớn nhất ở Liên minh châu Âu như  Đức, Pháp, Ý và Tây Ban Nha được dự đoán nhu cầu điện năm 2021 sẽ tăng trưởng gần 3% nhưng không bù đắp hoàn toàn cho mức giảm từ 4% đến 6% vào năm 2020 nên vẫn ở dưới mức của năm 2019. Tại Nhật Bản - nơi nhu cầu dự kiến ​​chỉ phục hồi 1% so với mức năm 2020, không đủ để đảo ngược mức giảm 4% vào năm 2020.

Với mức tăng trưởng GDP dự kiến ​​vào năm 2021 là 9% ở Trung Quốc và 12% ở Ấn Độ, nhu cầu điện dự kiến ​​sẽ tăng khoảng 8% ở cả hai quốc gia so với năm 2020. Đối với Trung Quốc, mức tăng dự kiến ​​sẽ cao hơn mức tăng trưởng năm 2020, đặt nhu cầu năm 2021 cao hơn gần 12% so với mức của năm 2019. Các quốc gia Đông Nam Á cũng được kỳ vọng sẽ tăng trưởng trở lại mạnh mẽ, với nhu cầu điện tăng 5% vào năm 2021, đưa tổng nhu cầu điện tăng 3% so với mức của năm 2019.

4/ Vai trò của nguồn năng lượng tái tạo:

Sử dụng năng lượng tái tạo tăng 3% vào năm 2020 do nhu cầu đối với tất cả các loại nhiên liệu khác đều giảm. Động lực chính là mức tăng trưởng gần 7% trong sản xuất điện từ các nguồn tái tạo (NLTT). Các hợp đồng dài hạn, ưu tiên tiếp cận lưới điện và liên tục lắp đặt các nhà máy mới đã củng cố tăng trưởng NLTT bất chấp nhu cầu điện thấp hơn, thách thức chuỗi cung ứng và sự chậm trễ trong xây dựng ở nhiều nơi trên thế giới.

Theo đó, tỷ trọng NLTT trong sản xuất điện toàn cầu đã tăng lên 27% vào năm 2019 vả 29% vào năm 2020. Việc sử dụng năng lượng sinh học trong ngành công nghiệp đã tăng 3%, nhưng phần lớn được bù đắp bởi sự sụt giảm nhiên liệu sinh học do nhu cầu dầu thấp hơn cũng làm giảm việc sử dụng nhiên liệu sinh học hỗn hợp.

Sản lượng điện có thể sử dụng được từ các nguồn NLTT vào năm 2021 sẽ tăng hơn 8% để đạt 8,300 TWh, mức tăng trưởng hàng năm nhanh nhất kể từ những năm 1970. Điện mặt trời và gió được thiết lập để đóng góp 2/3 tăng trưởng NLTT. Chỉ riêng Trung Quốc sẽ chiếm gần một nửa mức tăng điện NLTT toàn cầu vào năm 2021, tiếp theo là Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu và Ấn Độ.

Gió được thiết lập để tăng lượng điện tái tạo lớn nhất, tăng 275 TWh, hay gần 17%, cao hơn đáng kể so với mức của năm 2020. Thời hạn chót về thực hiện chính sách ở Trung Quốc và Hoa Kỳ đã thúc đẩy các nhà phát triển hoàn thành khối lượng các dự án kỷ lục vào cuối quý 4/2020, dẫn đến sự gia tăng đáng kể về sản lượng điện từ hai tháng đầu năm 2021. Trong suốt năm 2021, Trung Quốc dự kiến ​​sẽ tạo ra sản lượng điện gió là 600 TWh, Hoa Kỳ là 400 TWh, và hai nước cùng nhau đại diện cho hơn một nửa sản lượng điện gió toàn cầu.

Trong khi Trung Quốc sẽ vẫn là thị trường điện mặt trời lớn nhất, việc tiếp tục mở rộng thị trường này tại Hoa Kỳ với sự hỗ trợ chính sách liên tục ở cấp liên bang và tiểu bang đã giúp trải qua sự sụt giảm đáng kể trong việc bổ sung công suất điện mặt trời mới vào năm 2020 do sự chậm trễ liên quan đến Covid-19.

Thị trường điện mặt trời của Ấn Độ dự kiến ​​sẽ phục hồi nhanh chóng vào năm 2021, cùng với sự gia tăng sản lượng điện mặt trời ở Brazil và Việt Nam do hỗ trợ chính sách mạnh mẽ cho ứng dụng điện mặt trời từ Chính phủ dẫn đến sản lượng điện mặt trời dự kiến ​​sẽ tăng them 145 TWh, gần 18% và đạt 1.000 TWh vào năm 2021.

Sản lượng thủy điện được kỳ vọng sẽ tăng hơn nữa vào năm 2021 thông qua sự kết hợp giữa phục hồi kinh tế và bổ sung công suất mới từ các dự án lớn ở Trung Quốc. Điện năng từ các dự án sử dụng nguồn phế thải tại châu Á sẽ thúc đẩy tăng trưởng năng lượng sinh học, nhờ các ưu đãi.

Việc tăng sản lượng điện từ tất cả các nguồn NLTT sẽ đẩy tỷ trọng điện NLTT trong hỗn hợp phát điện lên mức cao nhất mọi thời đại là 30% vào năm 2021. Tỷ trọng sản lượng điện NLTT kết hợp với các nguồn phát điện hạt nhân, các - bon thấp sẽ thực sự vượt quá sản lượng nhiệt điện than trên thế giới vào năm 2021.

5/ Nguồn điện hạt nhân:

Năm 2020, sản lượng điện từ các lò phản ứng hạt nhân giảm khoảng 4% - mức giảm lớn nhất kể từ sau vụ tai nạn Fukushima năm 2011. Mức giảm lớn diễn ra ở Liên minh châu Âu (-11%), Nhật Bản (-33%) và Hoa Kỳ (-2%).

Sự suy giảm ở châu Âu là do nhu cầu điện bị giảm sút, các nhà máy điện hạt nhân tạm thời ngừng hoạt động để bảo trì theo lịch trình và đột xuất, hoặc ngừng hoạt động vĩnh viễn. Tại Nhật Bản, một số lò phản ứng đã tạm thời ngừng hoạt động để đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn chống khủng bố mới. Điện hạt nhân tăng ở Trung Quốc (5%) và Nga (3%), với các tổ máy mới được đưa vào vận hành trong năm 2019 và 2020. Tại Belarus và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, các tổ máy hạt nhân đầu tiên đã đi vào hoạt động thương mại và nhiều tổ máy hiện đang được xây dựng.

Điện hạt nhân phục hồi và tăng 2% vào năm 2021, mức tăng này chỉ đảo ngược một nửa mức sụt giảm sản lượng diễn ra vào năm 2020. Bảy lò phản ứng mới đi vào hoạt động trong nửa cuối năm 2020 và quý 1/2021, nhiều hơn so với 3 lò phản ứng đã ngừng hoạt động trong cùng kỳ. Vào cuối năm 2021 dự kiến  sẽ có thêm 10 lò phản ứng mới, trong đó 4 lò tại Trung Quốc được đưa vào hoạt động.

Bất chấp sự gia tăng công suất hoạt động trong suốt cả năm, sản lượng điện hạt nhân toàn cầu vào năm 2021 vẫn thấp hơn một chút so với mức của năm 2019.

Tại các nền kinh tế tiên tiến, điện hạt nhân tăng nhẹ vào năm 2021, với sản lượng vẫn thấp hơn 6% so với mức của năm 2019. Tuy nhiên, hạt nhân vẫn là nguồn duy nhất tạo ra các - bon thấp duy nhất ở các nền kinh tế này.

Năng lượng hạt nhân ở Hoa Kỳ dự kiến ​​sẽ tiếp tục giảm vào năm 2021, với 5 lò phản ứng dự kiến ​​ngừng hoạt động trong năm, khiến sản lượng thấp hơn 4% so với mức năm 2019. Sự sụt giảm dự đoán ở Hoa Kỳ vào năm 2021 bù đắp cho sự gia tăng ở các nền kinh tế tiên tiến khác. Tại Nhật Bản, việc tái khởi động các lò phản ứng theo tiến độ có thể sẽ làm tăng sản lượng hạt nhân lên 6% vào năm 2021, chỉ đảo ngược một phần nhỏ của sự sụt giảm sản lượng 30 TWh vào năm 2020.

Trên toàn Liên minh châu Âu, sản lượng được dự kiến ​​sẽ tăng hơn 2% vào năm 2021, chủ yếu do nhu cầu điện cao hơn ở Pháp và một lò phản ứng mới ở Slovakia, nhưng mức tăng này không đủ để bù đắp cho sự sụt giảm vào năm 2020. Tại các thị trường mới nổi và các nền kinh tế đang phát triển, công suất điện hạt nhân sẽ tăng trên 5% trong năm 2021. Với các lò phản ứng mới sẽ được đưa vào hoạt động ở một số quốc gia như Trung Quốc, Ấn Độ, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Pakistan và Nga, tăng trưởng sản lượng điện hạt nhân vào năm 2021 có thể đạt 8% so với mức của năm 2019.

6/ Phát thải CO2:

Lượng khí thải CO2 toàn cầu giảm 5,8% vào năm 2020, tương đương gần 2 Gt CO2 (1Gt=1 tỷ tấn) - mức giảm lớn nhất từng có và lớn hơn gần 5 lần so với mức giảm năm 2009 sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Lượng khí thải CO2 giảm nhiều hơn lượng giảm nhu cầu năng lượng vào năm 2020 là do đại dịch ảnh hưởng đến nhu cầu dầu và than khó hơn các nguồn năng lượng khác trong khi nguồn NLTT tăng.

Bất chấp sự sụt giảm vào năm 2020, lượng khí thải CO2 liên quan đến năng lượng toàn cầu vẫn ở mức 31,5 Gt, góp phần làm cho CO2 đạt nồng độ trung bình hàng năm cao nhất từ ​​trước đến nay trong khí quyển là 412,5 phần triệu vào năm 2020 - cao hơn khoảng 50% so với thời điểm khi cuộc cách mạng công nghiệp bắt đầu.

Vào năm 2021, lượng phát thải CO2 toàn cầu liên quan đến năng lượng được dự báo sẽ tăng 4,8% do sự phục hồi kinh tế kéo theo sự phục hồi nhu cầu về than, dầu và khí đốt. Mức tăng hơn 500 triệu tấn CO2 sẽ là mức tăng lớn nhất kể từ khi nền kinh tế sử dụng nhiều các - bon phục hồi từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu hơn một thập kỷ trước, nó khiến lượng khí thải CO2 toàn cầu vào năm 2021 giảm khoảng 400 triệu tấn, tương đương 1,2%, so với đỉnh cao 2019.

Năm 2021, lượng phát thải CO2 toàn cầu gần 5% so với năm 2020.

Năm 2021, mặc dù hoạt động kinh tế toàn cầu dự báo sẽ tăng trên mức 2019, nhưng ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 đến các hoạt động giao thông vận tải làm cho nhu cầu xăng dầu liên quan đến phát thải CO2 sẽ giảm khoảng 350 triệu tấn (5%) so với mức năm 2019. Tuy nhiên, việc sử dụng than toàn cầu được dự báo sẽ phục hồi sẽ làm tăng lượng khí thải CO2 toàn cầu lên khoảng 640 triệu tấn đẩy lượng phát thải CO2 từ than lên 14,8 Gt cao hơn 0,4% so với mức của năm 2019.

Ngành điện chiếm chưa đến 50% lượng than liên quan đến phát thải CO2 giảm vào năm 2020, nhưng lại chiếm tới 80% mức phục hồi, phần lớn là do sản xuất nhiệt điện than đang gia tăng nhanh chóng tại các nước châu Á.

Lượng khí thải CO2 từ quá trình đốt cháy khí đốt tự nhiên dự kiến ​​sẽ tăng hơn 215 triệu tấn vào năm 2021 để đạt mức cao nhất mọi thời đại là 7,35 Gt, tương ứng 22% lượng khí thải CO2 toàn cầu. Sử dụng khí đốt trong các tòa nhà và trong công nghiệp chiếm tỷ trọng lớn với nhu cầu giảm mạnh trong năm 2020 nhưng dự đoán sẽ phục hồi lớn nhất vào năm 2021.

Các thị trường mới nổi và các nền kinh tế đang phát triển hiện chiếm hơn 2/3 lượng khí thải CO2 toàn cầu, trong khi lượng khí thải ở các nền kinh tế tiên tiến đang giảm.

Năm 2021, lượng khí thải CO2 của Trung Quốc có khả năng tăng khoảng 500 triệu tấn so với năm 2020 và khoảng 600 triệu tấn tương ứng 6% cao hơn mức năm 2019. Tất cả nhiên liệu hóa thạch sẽ góp phần làm tăng lượng khí thải CO2 ở Trung Quốc vào năm 2021, nhưng than đá dự kiến ​​sẽ chiếm ưu thế, đóng góp 70% vào sự gia tăng, chủ yếu là do sử dụng than nhiều hơn trong ngành điện. Bất chấp tốc độ tăng trưởng nhanh chóng của Trung Quốc về sản lượng điện từ năng lượng tái tạo, sản lượng từ các nhà máy nhiệt điện than đã tăng 330 TWh, tương đương gần 7%, từ năm 2019 đến năm 2021.

Sự phục hồi kinh tế ở Ấn Độ vào năm 2021 được thiết lập đã đẩy lượng khí thải CO2 cao hơn gần 200 triệu tấn so với năm 2020, và 30 triệu tấn (1,4%) so với mức năm 2019. Nhu cầu than tăng trở lại trên mức năm 2019 đã khiến lượng khí thải tăng lên ở Ấn Độ, với mức tăng dự kiến ​​trong sản xuất điện từ than vào năm 2021 có thể sẽ lớn hơn ba lần so với mức tăng sản lượng từ năng lượng tái tạo. Lượng phát thải CO2 ở Ấn Độ hiện nay ngang bằng với mức phát thải ở Liên minh châu Âu là 2,35 Gt, mặc dù chúng vẫn thấp hơn 2/3 trên cơ sở bình quân đầu người và thấp hơn 60% so với mức trung bình toàn cầu.

Tại Hoa Kỳ, lượng phát thải CO2 vào năm 2021 dự kiến ​​sẽ là 4,46 Gt, tăng hơn 200 triệu tấn so với năm 2020, nhưng vẫn thấp hơn 5,6% so với mức năm 2019 và thấp hơn 21% so với mức năm 2005. Lượng khí thải CO2 từ than dự kiến ​​sẽ thấp hơn gần 12% so với năm 2019.

Dầu mỏ, yếu tố đóng góp lớn nhất vào lượng khí thải CO2 ở Hoa Kỳ, vào năm 2021 sẽ vẫn thấp hơn gần 6% so với mức năm 2019 vì hoạt động vận tải vẫn bị cắt giảm.

Lượng khí thải CO2 có khả năng phục hồi ít hơn ở Liên minh châu Âu, do triển vọng kinh tế mờ nhạt hơn so với các khu vực khác trên thế giới. Mức tăng dự kiến ​​80 triệu tấn CO2 vào năm 2021 sẽ chỉ đảo ngược một phần ba mức giảm của năm 2020. Phát thải của EU vào năm 2021 sẽ ở mức 2,4 Gt. Phần lớn mức giảm 90 triệu tấn CO2 trong phát thải ngành điện vào năm 2020 sẽ kéo dài đến năm 2021. Với dự kiến có sự gia tăng nhẹ ​​trong sản xuất điện từ than và khí đốt vào năm 2021, lượng CO2 của EU sẽ giảm 10% so với mức giảm năm 2020. Tỷ trọng than trong sản xuất điện tại EU đã giảm gần 3 điểm phần trăm từ năm 2019 đến năm 2021, xuống dưới 14%.

Lượng khí thải CO2 từ các nền kinh tế tiên tiến đã giảm 1,8 Gt kể từ năm 2000 và tỷ trọng phát thải CO2 của họ đã giảm 20 điểm phần trăm xuống dưới 1/3 tổng lượng phát thải toàn cầu./.

TS. NGUYỄN MẠNH HIẾN - TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM

Nguồn: Báo cáo Năng lượng toàn cầu 2021 (Cơ quan Năng lượng Quốc tế) - Glodal Energy Review 2021 (International Eneergy Agency - IEA)

nangluongvietnam.vn/

Có thể bạn quan tâm

Các bài mới đăng

Các bài đã đăng

[Xem thêm]
Phiên bản di động