RSS Feed for Phê duyệt Quy hoạch điện VIII - Phân tích một số nội dung mới ‘quan trọng’ và ‘cần thiết’ | Tạp chí Năng lượng Việt Nam Chủ nhật 16/06/2024 04:19
TRANG TTĐT CỦA TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM

Phê duyệt Quy hoạch điện VIII - Phân tích một số nội dung mới ‘quan trọng’ và ‘cần thiết’

 - Thủ tướng Chính phủ vừa ký Quyết định số 500/QĐ-TTg, ngày 15 tháng 5 năm 2023 về việc phê duyệt Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch điện VIII). Dưới đây là tổng hợp về nội dung chính và phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam về một số “điểm nhấn” rất quan trọng, cần thiết trong Quy hoạch lần này.
Đàm phán giá điện từ nguồn năng lượng tái tạo chuyển tiếp - Phương án nào hợp lý? Đàm phán giá điện từ nguồn năng lượng tái tạo chuyển tiếp - Phương án nào hợp lý?

Do các hồ sơ đã nộp cho Công ty mua bán điện (EPTC) chưa hoàn chỉnh, nên việc đàm phán Hợp đồng mua bán điện từ nguồn điện gió, mặt trời chuyển tiếp chắc chắn sẽ kéo dài. Để tạo điều kiện cho các chủ đầu tư có thể khai thác, vận hành công trình ngay trong quá trình đàm phán, EPTC đã đưa ra mức giá huy động tạm thời phát điện, tuy nhiên, mức giá đưa ra vẫn chưa làm các chủ đầu tư đồng tình. Tổng hợp, phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Phê duyệt Quy hoạch điện VIII (theo Quyết định số 500):

Quy hoạch điện VIII quy hoạch phát triển nguồn điện, lưới điện truyền tải ở cấp điện áp từ 220 kV trở lên, công nghiệp và dịch vụ về năng lượng tái tạo, năng lượng mới trên lãnh thổ Việt Nam thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (bao gồm cả các công trình liên kết lưới điện với các quốc gia láng giềng).

Quy hoạch điện VIII đặt ra mục tiêu bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội và công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Cùng với đó, thực hiện thành công chuyển đổi năng lượng công bằng gắn với hiện đại hóa sản xuất, xây dựng lưới điện thông minh, quản trị hệ thống điện tiên tiến, phù hợp với xu thế chuyển đổi xanh, giảm phát thải, phát triển khoa học công nghệ của thế giới. Đồng thời, hình thành hệ sinh thái công nghiệp năng lượng tổng thể dựa trên năng lượng tái tạo, năng lượng mới.

Về mục tiêu đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia: Cung cấp đủ nhu cầu điện trong nước, đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội với mức tăng trưởng GDP bình quân khoảng 7%/năm (trong giai đoạn 2021 -2030), khoảng 6,5 - 7,5%/năm trong (giai đoạn 2031 - 2050). Đến năm 2030, độ tin cậy cung cấp điện năng thuộc nhóm 4 nước dẫn đầu ASEAN, chỉ số tiếp cận điện năng thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN. Phấn đấu đến năm 2030 có 50% các tòa nhà công sở và 50% nhà dân sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu (phục vụ tiêu thụ tại chỗ, không bán điện vào hệ thống điện quốc gia).

Đối với chuyển đổi năng lượng công bằng: Quy hoạch điện VIII đặt mục tiêu phát triển mạnh các nguồn năng lượng tái tạo phục vụ sản xuất điện. Định hướng đến năm 2050, tỷ lệ năng lượng tái tạo lên đến 67,5 - 71,5%. Kiểm soát mức phát thải khí nhà kính từ sản xuất điện đạt khoảng 204 - 254 triệu tấn năm 2030 và còn khoảng 27 - 31 triệu tấn vào năm 2050. Hướng tới đạt mức phát thải đỉnh không quá 170 triệu tấn vào năm 2030 (với điều kiện các cam kết theo JETP được các đối tác quốc tế thực hiện đầy đủ, thực chất). Xây dựng hệ thống lưới điện thông minh, đủ khả năng tích hợp, vận hành an toàn, hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo quy mô lớn.

Về phát triển hệ sinh thái công nghiệp và dịch vụ năng lượng tái tạo: Dự kiến đến 2030, hình thành 2 trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo liên vùng bao gồm:

- Sản xuất, truyền tải và tiêu thụ điện.

- Công nghiệp chế tạo thiết bị năng lượng tái tạo, xây dựng, lắp đặt, dịch vụ liên quan.

- Xây dựng hệ sinh thái công nghiệp năng lượng tái tạo tại các khu vực có nhiều tiềm năng như Bắc bộ, Nam Trung bộ, Nam bộ khi có các điều kiện thuận lợi.

Bên cạnh đó, phát triển các nguồn điện từ năng lượng tái tạo và sản xuất năng lượng mới phục vụ xuất khẩu. Phấn đấu đến năm 2030, quy mô công suất xuất khẩu điện đạt khoảng 5.000 - 10.000 MW.

Để đạt được các mục tiêu trên, Quy hoạch điện VIII đã xác định các phương án phát triển nguồn điện, phương án phát triển lưới điện, liên kết lưới điện với các nước trong khu vực, định hướng phát triển điện nông thôn, định hướng phát triển sinh thái công nghiệp và dịch vụ về năng lượng tái tạo và nhu cầu vốn đầu tư.

Theo đó, giai đoạn 2021 - 2030 ước tính tổng vốn đầu tư phát triển nguồn và lưới điện truyền tải tương đương 134,7 tỷ USD; định hướng giai đoạn 2031 -2050 ước tính nhu cầu vốn đầu tư phát triển nguồn và lưới điện truyền tải tương đương 399,2 - 523,1 tỷ USD. Trong đó, đầu tư cho nguồn điện khoảng 364,4 - 511,2 tỷ USD, lưới điện truyền tải khoảng 34,8 - 38,6 tỷ USD (sẽ được chuẩn xác trong các quy hoạch tiếp theo).

Theo Quyết định được phê duyệt, Bộ Công Thương chịu trách nhiệm về tính chính xác của số liệu, tài liệu, hệ thống sơ đồ, bản đồ và cơ sở dữ liệu trong Hồ sơ quy hoạch, bảo đảm thống nhất với nội dung của Quyết định. Tổ chức công bố quy hoạch theo quy định và triển khai thực hiện Quyết định gắn với chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội theo quy định của pháp luật, xây dựng Kế hoạch thực hiện quy hoạch để triển khai thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ đề ra. Tổ chức đánh giá thực hiện quy hoạch theo quy định của Luật Quy hoạch.

Mặt khác, chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương hoàn thiện xây dựng và trình Chính phủ Luật Điện lực (sửa đổi) và Luật về Năng lượng Tái tạo để trình Quốc hội trong năm 2024. Trình Chính phủ ban hành các chính sách về mua bán điện trực tiếp. Chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương tiếp tục làm việc với các chủ đầu tư, rà soát kỹ các quy định của pháp luật, các cam kết, thỏa thuận giữa các bên để xử lý dứt điểm các dự án đang gặp khó khăn trong triển khai, báo cáo Thủ tướng Chính phủ các vấn đề vượt thẩm quyền.

Quy hoạch điện VIII được phê duyệt nhất quán quan điểm: Điện là ngành hạ tầng quan trọng, phát triển điện lực phải đi trước một bước tạo nền tảng thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững đất nước, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, nâng cao đời sống nhân dân và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Quy hoạch phát triển điện phải có tầm nhìn dài hạn, hiệu quả, bền vững và đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết, trước hết.

Phát triển điện lực theo nguyên tắc tối ưu tổng thể các yếu tố về nguồn điện, truyền tải điện, phân phối điện, sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, có lộ trình phù hợp đi đôi với bảo vệ tài nguyên, môi trường và chuyển đổi mô hình kinh tế, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia với chi phí thấp nhất.

Quy hoạch phát triển điện phải dựa trên cơ sở khoa học, có tính kế thừa, mang tính động và mở, nhưng không hợp thức hóa những sai phạm. Khai thác và sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên năng lượng trong nước, kết hợp với xuất, nhập khẩu hợp lý, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng. Coi phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới là cơ hội để phát triển tổng thể hệ sinh thái công nghiệp năng lượng.

Nhà nước tập trung đầu tư và khuyến khích các thành phần kinh tế để phát triển nhanh ngành điện trên nguyên tắc cạnh tranh lành mạnh, thực hiện cơ chế thị trường về giá bán điện, bảo đảm hài hòa lợi ích của các chủ thể tham gia đầu tư, sử dụng điện và đáp ứng yêu cầu phát triển của các vùng, miền.

Phát triển điện phải bám sát xu thế phát triển của khoa học - công nghệ trên thế giới, nhất là về năng lượng tái tạo, năng lượng mới, gắn với quá trình chuyển đổi nền kinh tế đất nước theo hướng kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế các-bon thấp. Chuyển dịch năng lượng phải phù hợp với xu hướng quốc tế và đảm bảo bền vững, công bằng, công lý.

Phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam về nội dung Quy hoạch điện VIII:

Tiềm năng/trữ lượng tài nguyên năng lượng:

Về tiềm năng/trữ lượng tài nguyên, theo nhìn nhận của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam: Quy hoạch lần này đã xem xét, cập nhật các nghiên cứu, đánh giá về tiềm năng/trữ lượng, khả năng khai thác của các loại tài nguyên năng lượng trong nước, từ đó xác định những thách thức lớn khi Việt Nam sẽ ngày càng phụ thuộc hơn vào nguồn năng lượng nhập khẩu.

Bài toán quy hoạch đã đưa ra mục tiêu nhằm giảm phụ thuộc năng lượng nhập khẩu, tăng chủ động tự cung, tự cấp bằng phát triển các nguồn năng lượng tái tạo trong nước.

Với tầm nhìn dài hạn, Quy hoạch đã tăng cao quy mô các nguồn năng lượng tái tạo, vốn có tiềm năng lớn của Việt Nam (tiềm năng kỹ thuật 600 GW điện gió ngoài khơi, trên 960 GW điện mặt trời các loại…).

Quy hoạch cũng đã nêu và nhận định về tình hình nghiên cứu ứng dụng quốc tế, cũng như dự kiến sử dụng một số dạng năng lượng mới (khí trộn, hydro, amoniac trong tương lai) và nhận định về các công nghệ mới (như lưu trữ năng lượng, linh hoạt hệ thống điện).

Trên cơ sở bài toán tối ưu, Quy hoạch đã đưa ra tổ hợp 11 kịch bản phát triển, lựa chọn và đề xuất kịch bản có chi phí cực tiểu, đáp ứng mục tiêu về tăng cường tỷ trọng nguồn năng lượng tái tạo và giảm ô nhiễm khí nhà kính.

Theo đó, sẽ không xây dựng thêm nhiệt điện than sau năm 2030, từng bước trộn và chuyển sang nhiên liệu sinh khối, hoặc amoniac; ưu tiên phát triển điện khí và cũng định hướng chuyển dần sang đốt trộn nhiên liệu, tiến tới đốt hoàn toàn hydro, amoniac trong dài hạn và sau năm 2035 không phát triển nguồn điện LNG mới.

Đặc biệt, Quy hoạch đã đưa ra các phương án phụ tải và phương án phát triển nguồn khác nhau (có cân nhắc đến nhiều khía cạnh, quan điểm phát triển), cân bằng các loại nguồn; giảm truyền tải xa; tăng quy mô các nguồn điện mặt trời, gió, sinh khối và ưu tiên điện mặt trời tự sản, tự tiêu (không nối lưới).

Chương trình phát triển nguồn điện được chắt lọc qua nhiều phương án thay đổi các thông số đầu vào, bổ sung các yếu tố “tĩnh”, “mở” và “động” trong bài toán quy hoạch. Trong Quy hoạch có 3 kịch bản phát triển nguồn điện theo hướng chuyển đổi năng lượng: Kịch bản cơ sở, kịch bản cao và kịch bản rủi ro. Trong đó, kịch bản phụ tải cao và xét tới một số nguồn điện thường chậm tiến độ được cho là nhiều khả năng xảy ra. Kịch bản phụ tải cao được xét đến trong bối cảnh tương lai khi nhiều hộ tiêu thụ công nghiệp sẽ chuyển dịch theo hướng “điện khí hóa”, giảm tiêu thụ các loại năng lượng hóa thạch (xe điện, công nghiệp thép “xanh”...), cùng với sử dụng năng lượng ngày càng tiết kiệm và hiệu quả hơn. Theo đó, nguồn điện trong kịch bản cao như sau:

Đến năm 2030:

Tuy quy mô nhiệt điện than tăng lên đến 30,1 GW (nhưng thực tế hiện nay tổng công suất điện than đã là 25,8 GW, chỉ còn hơn 4,3 GW các công trình đang được xây dựng); tỷ trọng nhiệt điện than trong cơ cấu nguồn giảm từ gần 29% năm 2020 xuống 20,5% năm 2030. Điện sản xuất từ nguồn điện than giảm nhanh tỷ trọng, năm 2020 từ 46,5% xuống còn 34,8% vào năm 2030.

Trong khi đó, tỷ trọng nguồn điện khí tăng từ 10,2% (7,08 GW) năm 2020 lên 21,8% (32 GW) năm 2030, cho thấy sự chuyển dịch sang nhiên liệu ít phát thải khí nhà kính hơn, đồng thời linh hoạt hỗ trợ tốt hơn cho nguồn năng lượng tái tạo (NLTT). Điện sản xuất từ nguồn điện khí tăng tỷ trọng, năm 2020 từ 12,5% lên tới 25,5% vào năm 2030.

Các nguồn điện NLTT (bao gồm thủy điện, điện mặt trời, gió, sinh khối) tăng từ 38,2 GW năm 2020 lên đến 73,78 GW, nhất là các nguồn điện gió, mặt trời, sinh khối… tăng từ 17,4 GW năm 2020 lên đến hơn 44,4 GW năm 2030; tỷ trọng tổng các nguồn NLTT trong cơ cấu công suất chiếm tới 50,3% vào năm 2030, mặc dù tỷ trọng thủy điện giảm mạnh do tiềm năng còn ít (từ 30% giảm còn 20%). Điện sản xuất từ nguồn điện NLTT chiếm 36% vào năm 2030.

Đến năm 2050:

Nguồn điện than sau năm 2030 không phát triển thêm, vì vậy, đến năm 2050 công suất chỉ chiếm 4,5% trong tổng cơ cấu công suất (25,6/573,1 GW). Sản lượng điện từ nguồn này chỉ chiếm 5,3% trong tổng sản lượng điện, nhưng trong giai đoạn từ 2030 trở đi đã dự kiến từng bước chuyển nhiên liệu than sang các loại nhiên liệu không phát thải (như sinh khối, hoặc amoniac). Năm 2050 không còn sử dụng than cho sản xuất điện.

Nguồn điện khí được phát triển lên đến 40,3 GW vào năm 2035 và sau đó không phát triển thêm; tỷ trọng công suất nguồn điện khí chỉ còn chiếm 7% vào năm 2050, tuy sản lượng điện vẫn chiếm tới 15,7% tổng điện phát, nhưng đã dự kiến chuyển dần sang khí trộn, hydro; các nguồn nhiệt điện khí linh hoạt tăng lên, chiếm tới 8% tổng cơ cấu, nhưng số giờ chạy thấp, sản lượng không lớn, rất cần thiết để tăng hiệu quả nguồn NLTT.

Tổng công suất các nguồn NLTT (gồm cả thủy điện) năm 2050 lên tới gần 400 GW, chiếm 69,8% tổng công suất nguồn điện, thể hiện tỷ trọng nguồn điện được duy trì và phát triển nguồn này rất cao. Điện năng từ tổng các nguồn NLTT chiếm tới 69% tổng sản xuất điện.

Các nguồn điện dự kiến đã được bố trí tiến độ với tiêu chí cân bằng tối đa nguồn - phụ tải nội miền, giảm khối lượng xây dựng lưới truyền tải.

Quy hoạch điện VIII đã đưa cụ thể danh mục các dự án nguồn điện lớn, ưu tiên quan trọng cấp quốc gia. Đối với các nguồn NLTT (điện gió, mặt trời, thủy điện, điện sinh khối, điện rác) và các nguồn khác, Quy hoạch đã đưa ra tổng quy mô công suất phát triển các nguồn điện gió, mặt trời theo phạm vi 6 vùng và theo chu kỳ 5 năm, thuận tiện cho việc lập kế hoạch, điều hành, điều chỉnh và giám sát thực hiện quy hoạch.

Đây là một quy hoạch được thiết kế mang đậm chất chuyển dịch năng lượng - Định hướng chuyển đổi dần nhiên liệu khỏi nhiên liệu hóa thạch từ các nhà máy điện than, điện khí sang biomass, amoniac, khí trộn, hydro… vào cuối vòng đời công trình, trước năm 2050.

Theo nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam: Mặc dù có những thách thức là hiện nay một số công nghệ nhiên liệu sạch còn đang ở quy mô nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng ở một vài lĩnh vực, một vài quốc gia, chưa thương mại hóa và phổ biến, giá thành còn cao, chưa cạnh tranh với các loại hiện hữu, nhưng xu thế là các công nghệ đó sẽ phát triển nhanh cùng với giảm giá thành. Điều thuận lợi là không riêng Việt Nam mà có gần 150 quốc gia đã cam kết chống biến đổi khí hậu bằng đưa phát thải khí nhà kính về “không ròng” vào năm 2050, hoặc 2060, công nghệ và nhiên liệu sạch sẽ thúc đẩy “cầu”, ắt sẽ sớm có “cung”.

Về hệ thống và nhu cầu điện:

Về nội dung này, chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam nhận định: Trong Quy hoạch điện VIII đã cập nhật tình hình tiêu thụ và phát triển các nguồn điện từ năm 2016 tới năm 2020. Đánh giá nhu cầu điện thực tế so với dự báo rất sát, năm 2020 chỉ chênh lệch 2,2% về điện năng và 1% về công suất đỉnh. Đánh giá xu hướng tăng nhu cầu điện nhanh hơn ở miền Bắc. Đánh giá nguyên nhân chậm trễ các nguồn nhiệt điện chỉ đạt 63%, phát triển lưới điện đạt khoảng 80% quy hoạch.

Cùng với đó là phân tích, đánh giá tác động của các nguồn điện mặt trời đưa vào tập trung chủ yếu ở miền Trung và miền Nam, trong khi lưới điện chưa theo kịp, gây mất cân đối cung cầu vào nhiều thời điểm, khó khăn trong điều độ vận hành, nghẽn lưới truyền tải, phải cắt giảm nhiều nguồn điện trong tình hình nhu cầu điện giảm sút do dịch bệnh Covid. Đây là những vấn đề cần cẩn trọng khi bố trí quy hoạch phát triển các nguồn điện gió, mặt trời sắp tới.

Trên cơ sở cập nhật, phân tích các kịch bản phát triển kinh tế, dự báo nhu cầu điện đã xem xét các yếu tố tăng trưởng chung cùng với sự chuyển dịch về cơ cấu ngành và cơ cấu tăng trưởng vùng, miền, được cho rằng: “Bám sát thực tế hơn và có dự phòng” khi nhu cầu điện tăng cao.

Cụ thể là: Dự báo nhu cầu điện thương phẩm trong kịch bản cơ sở năm 2030 là 505,2 TWh, được chia ra theo các ngành, trên 6 vùng và tổng hợp toàn quốc. Dự báo nhu cầu điện đã được xác định mức tăng trưởng trung bình giai đoạn 2021 - 2025 là 9,1%/năm và giai đoạn 2026 - 2030 là 8,6%/năm. Tuy còn những yếu tố bất định, nhưng đây là mức tăng hợp lý, phù hợp với dự báo tăng trưởng GDP trung bình 7%/năm giai đoạn này. Hệ số đàn hồi là 1,3 lần giai đoạn 2021 - 2025 và giảm xuống 1,22 lần giai đoạn 2026 - 2030.

Còn nhu cầu điện trong giai đoạn 2031 - 2050: Với dự báo tăng trưởng GDP từ 6,5 - 7,5%/năm, dự báo điện thương phẩm năm 2050 là 1.114,1 tỷ kWh với phương án cơ sở và 1.224,6 tỷ kWh với phương án cao, tốc độ tăng ở phương án cao là bình quân 6,2%/năm từ 2031 - 2040 và 3,1%/năm từ 2041 - 2050.

Tiêu chí thiết kế lưới điện truyền tải trong Quy hoạch điện VIII:

1/ Lưới điện truyền tải chính và lưới điện cấp điện phụ tải đáp ứng tiêu chí N-1.

2/ Lưới truyền tải tại một số thành phố lớn, mật độ phụ tải cao (như TP. Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh) đáp ứng tiệm cận tiêu chí N-1-1.

3/ Lưới điện truyền tải giải tỏa công suất nguồn điện truyền thống (điện than, tua bin khí, thủy điện lớn) đáp ứng tiêu chí N-1.

4/ Lưới truyền tải giải tỏa cụm nguồn NLTT (điện gió, điện mặt trời) đáp ứng tiêu chí N - 0 và N-1 hệ thống (do hệ số sử dụng lưới điện thấp).

Giai đoạn đến năm 2030 sẽ phát triển các đường dây 500 kV truyền tải liên vùng, nội vùng và các trạm 500 kV để tăng hiệu quả vận hành hệ thống điện, giúp giải tỏa công suất các nguồn NLTT, đặc biệt là các giao diện Bắc Trung bộ - Bắc bộ và Nam Trung bộ - Nam bộ. Không yêu cầu phải xây dựng thêm đường dây 500 kV truyền tải liên miền mới giai đoạn từ nay đến năm 2030.

Giai đoạn sau năm 2030, sẽ xem xét xây dựng hệ thống truyền tải điện một chiều siêu cao áp liên miền, tổng công suất từ 20.000 MW đến 30.000 MW (tùy theo từng kịch bản về tăng tỷ lệ NLTT).

Trong nội dung Quy hoạch điện VIII có 3 nhóm cơ chế (đầu tư, huy động vốn, đảm bảo vận hành) và 13 giải pháp thực hiện quy hoạch với nhiều điểm quy định cụ thể, khá chi tiết về luật, chính sách, tổ chức thực hiện và giám sát quy hoạch, đảm bảo an ninh cung cấp nhiên liệu, giải pháp khoa học, công nghệ, nội địa hóa công nghệ thiết bị, giải pháp tạo và huy động nguồn vốn, bảo vệ môi trường v.v... Đặc biệt, trong Quy hoạch lần này đã bổ sung thêm giải pháp về chuyển đổi năng lượng công bằng theo JETP (Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Bình đẳng) mà Việt Nam đã ký kết.

Một số cơ chế quan trọng, cần thiết trong Quy hoạch điện VIII:

Theo chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam: Một số cơ chế được đề xuất trong Quy hoạch lần này là rất cần thiết và quan trọng. Cụ thể:

1/ Hoàn thiện công cụ tài chính đối với các loại phát thải trong ngành điện (ví dụ thuế CO2), cần thiết để khuyến khích nghiên cứu, áp dụng vào thực tế các loại công nghệ, nhiên liệu sạch hay không phát thải khí nhà kính.

2/ Cơ chế đấu thầu để các nguồn NLTT được tiếp tục phát triển, tránh đứt gãy quá trình.

3/ Hoàn thiện khung pháp lý cho phép các thành phần kinh tế tham gia đầu tư vào hạ tầng truyền tải.

4/ Cơ chế dịch vụ phụ trợ hệ thống điện như: Tăng độ linh hoạt của các nguồn điện hiện có, phát triển các nguồn linh hoạt, hệ thống pin lưu trữ, đáp ứng phụ tải (DR).

Một cơ chế quan trọng cần được nhấn mạnh trong Quy hoạch điện VIII là: Cơ chế thúc đẩy phát triển ngành điện gió ngoài khơi của Việt Nam, tận dụng được lợi thế tiềm năng lớn loại hình này.

Đặc biệt, có một giải pháp triển khai quy hoạch cần được xem xét bổ sung thêm là: Tập trung vào cuộc của các cấp để tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy một số dự án nguồn chậm tiến độ như: Nhiệt điện Long Phú 1, Na Dương 2, An Khánh, Chuỗi khí, điện Lô B - Ô Môn, Cá Voi Xanh… và lưới truyền tải đồng bộ. Chính phủ có thể xem xét cơ chế “đặc thù” với các dự án quan trọng, cấp bách như Chuỗi khí, điện Lô B - Ô Môn, Cá Voi Xanh, Long Phú 1.

Những vấn đề cần lưu ý sau khi Quy hoạch điện VIII được phê duyệt:

Như chúng ta đều biết, trong nội dung kết luận cuộc họp Hội đồng Thẩm định Quy hoạch điện VIII (ngày 4/5/2023), Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà (Chủ tịch Hội đồng) đã đánh giá: Đây là một quy hoạch có độ phức tạp cao, được các địa phương rất quan tâm, đồng thời lưu ý Bộ Công Thương xem xét hoàn chỉnh thêm một số vấn đề. Cụ thể như sau:

1/ Đánh giá kỹ hơn về nguyên nhân chậm tiến độ các dự án điện vừa qua để khắc phục khi thực hiện QHĐ VIII.

2/ Nhu cầu điện đã và đang chững lại có nguyên nhân từ tác động của dịch Covid, nhưng cần tính đến phụ tải điện có thể tăng cao vào mùa nắng nóng sắp tới, trong khi là mùa ít nước của thủy điện.

3/ Việc chuyển dịch năng lượng của Việt Nam là tất yếu. Việt Nam là nước sẽ chịu nhiều tác động xấu của biến đổi khí hậu, thiên tai, nước biển dâng, cần tham gia với cộng đồng quốc tế chống biến đổi khí hậu, không thể đứng ngoài cuộc. Tương lai gần, các sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam sang châu Âu, sang Mỹ sẽ phải chịu giám sát về “dấu chân carbon”, bổ sung thêm thuế carbon nếu không chuyển dịch sang hướng “xanh”.

Mặt khác, cần cập nhật, tận dụng tối đa vốn hỗ trợ Việt Nam trong Thỏa thuận Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Bình đẳng (JETP), với quy mô 15,5 tỷ USD trong 3 đến 5 năm tới để đẩy sớm đỉnh phát thải CO2 vào năm 2030 và sau đó giảm dần phát thải v.v...

4/ Ngay sau khi Quy hoạch điện VIII được phê duyệt, Bộ Công Thương cần có công cụ, giải pháp để triển khai lập tức kế hoạch chi tiết 5 năm để thực hiện quy hoạch, trong đó xác định kế hoạch chi tiết về lộ trình, địa điểm, nhu cầu sử dụng điện, dự án ưu tiên… dựa trên hiệu quả kinh tế; tính tối ưu tổng thể giữa nguồn, hạ tầng truyền tải và phụ tải; giải pháp tiêu thụ điện linh hoạt; sự phát triển các công nghệ mới…

5/ Cần đẩy mạnh “quản trị công, quản trị tư” trong phát triển lưới truyền tải, nghiên cứu mô hình bán điện trực tiếp, bởi đây đang là điểm nghẽn trong phát triển NLTT.

6/ Cần làm rõ hơn kịch bản trung hòa carbon vào năm 2050 với phát thải từ các ngành năng lượng, giao thông, công nghiệp, nông nghiệp và hấp thụ CO2 từ việc trồng rừng, bảo vệ, làm giàu rừng…

Và cuối cùng là đề xuất chính sách để các doanh nghiệp năng lượng lớn của Việt Nam thí điểm hợp tác với doanh nghiệp nước ngoài, từng bước làm chủ công nghệ, sản xuất thiết bị, hạ tầng truyền tải để hình thành hệ sinh thái công nghiệp năng lượng tái tạo hoàn chỉnh gắn với các khu công nghiệp tập trung, phát triển Việt Nam thành trung tâm năng lượng tái tạo trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương./.

BBT TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM

Có thể bạn quan tâm

Các bài mới đăng

Các bài đã đăng

[Xem thêm]
Phiên bản di động