Năm xu hướng của thị trường năng lượng thế giới cần theo dõi trong năm 2026

Báo cáo phân tích Hệ số đàn hồi điện/GDP của Việt Nam năm 2025 và dự báo trong tương lai tới Như chúng ta đều biết, sau khi EVN công bố số liệu về tổng sản lượng điện thương phẩm năm 2025 chỉ tăng 4,9% so với năm 2024, trong khi tăng trưởng GDP của nền kinh tế đạt 8,02%. Sự chênh lệch này khiến không ít ý kiến băn khoăn, thậm chí đặt câu hỏi liệu có sự “bất thường” giữa tăng tăng trưởng kinh tế và tăng trưởng tiêu thụ điện, vốn lâu nay vẫn được xem là hai chỉ tiêu có quan hệ song hành. Trước những băn khoăn của dự luận, chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam có Báo cáo phân tích Hệ số đàn hồi (Elasticity) trên GDP của Việt Nam trong các năm gần đây, nhằm làm rõ xu thế tăng nhu cầu điện các giai đoạn trước đây và hiện nay, đánh giá một số yếu tố tác động đến mối tương quan này; đồng thời làm rõ hơn dự báo hệ số đàn hồi trong giai đoạn đến năm 2050 của Quy hoạch điện VIII.

1. Dư thừa nguồn cung dầu?

Theo dự báo: Dấu hiệu tồn kho dầu tăng lên vào năm tới sau khi giá dầu thô giảm gần 20% vào năm 2025 xuống 60 USD/1 thùng do tình trạng dư cung. Sản lượng dầu toàn cầu đã tăng mạnh trong năm qua. Hoa Kỳ - quốc gia sản xuất dầu lớn nhất thế giới đã tăng sản lượng, cũng như Canada, Brazil, trong khi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và các đồng minh của họ (bao gồm cả Nga), một nhóm được gọi là OPEC+ đã đảo ngược nhiều năm cắt giảm sản lượng.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo nguồn cung sẽ vượt quá cầu vào năm 2026 với mức chênh lệch chóng mặt là 3,85 triệu thùng mỗi ngày (bpd), tương đương khoảng 4% nhu cầu toàn cầu. Tuy nhiên, các nhà phân tích của OPEC lại dự báo thị trường sẽ cân bằng hơn vào năm tới, tạo ra một trong những sự khác biệt dự báo lớn nhất trong nhiều thập kỷ.

Theo tính toán của Reuters: Sự không chắc chắn về cân bằng cung - cầu càng trở nên trầm trọng hơn do việc Trung Quốc tích trữ dầu thô quy mô lớn kể từ tháng 4/2025. “Các nhà giao dịch có thông tin hạn chế về khối lượng này, mặc dù ước tính chúng khá lớn (khoảng 500.000 bpd)” - theo tính toán của Reuters.

Cuối cùng, dự báo của IEA dường như có nhiều khả năng đúng hơn. Theo dữ liệu của Kpler: Lượng dầu được vận chuyển, hoặc lưu trữ trên các tàu chở dầu đã tăng trong những tuần gần đây lên mức cao nhất kể từ tháng 4 năm 2020, khi mức tiêu thụ giảm mạnh do lệnh phong tỏa Covid-19. Lượng dự trữ dầu trên biển tăng cao như vậy cho thấy lượng dự trữ trên đất liền có thể sớm bắt đầu đầy lên, tạo thêm áp lực giảm giá. IEA dự báo nguồn cung dầu toàn cầu sẽ vượt xa nhu cầu dầu mỏ trong năm nay và năm 2027 sắp tới.

2. Làn sóng LNG xuất hiện:

Nhu cầu về khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đã tăng vọt trong những năm gần đây, đặc biệt là khi châu Âu tìm cách nhanh chóng thay thế lượng lớn khí đốt đường ống của Nga mà họ đã nhập khẩu trước khi xảy ra chính biến tại Ukraine năm 2022.

Sự bùng nổ này đã tạo ra lợi nhuận khổng lồ cho các nhà sản xuất và thương nhân LNG, nhưng điều đó có thể không còn đúng trong tương lai khi năng lực xuất khẩu toàn cầu tăng lên.

Theo IEA: Từ năm 2025 đến năm 2030, năng lực xuất khẩu LNG mới dự kiến ​​sẽ tăng thêm 300 tỷ mét khối mỗi năm, tăng 50%, với khoảng 45% đến từ Hoa Kỳ - nhà xuất khẩu nhiên liệu lớn nhất thế giới. Nguồn cung dự kiến ​​sẽ vượt xa tốc độ tăng trưởng nhu cầu trong cùng kỳ, làm giảm biên lợi nhuận của các nhà sản xuất và giảm bớt gánh nặng cho người tiêu dùng ở châu Âu, châu Á. Giá khí đốt tự nhiên tăng cao ở Mỹ cũng là một vấn đề nan giải khác đối với các nhà sản xuất.

Tuy nhiên, các nhà sản xuất vẫn có một số lý do để lạc quan. Khi giá LNG giảm vào năm 2026 và những năm tiếp theo, nguồn năng lượng này sẽ ngày càng cạnh tranh hơn với các lựa chọn có chi phí thấp hơn (như dầu và than đá), có khả năng thúc đẩy nhu cầu đối với nhiên liệu siêu lạnh này.

3. Diesel khẳng định hiệu suất vượt trội:

Biên lợi nhuận dầu diesel đã tăng trong năm 2025, đặc biệt là trong 6 tháng cuối năm khi thị trường sản phẩm lọc dầu phải đối mặt với những hạn chế về nguồn cung ngay cả khi thế giới ngày càng dư thừa dầu thô. “Biên lợi nhuận lọc dầu diesel chuẩn của châu Âu đã tăng 30% trong năm 2025, so với mức giảm 20% của giá dầu Brent trong năm 2025” - theo dữ liệu của LSEG.

Điều này phần lớn là do các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu và kho chứa dầu của Nga, dẫn đến sự sụt giảm xuất khẩu dầu diesel vào cuối năm 2025, cũng như quyết định của EU cấm nhập khẩu nhiên liệu sản xuất từ ​​dầu thô của Nga.

Xu hướng này dự kiến ​​sẽ tiếp tục đến năm 2026, vì có tương đối ít công suất lọc dầu mới được đưa vào hoạt động. Một thỏa thuận hòa bình ở Ukraine sẽ thay đổi cục diện, nhưng chỉ có thể chỉ mang lại sự cứu trợ hạn chế dạng “tình thế”.

4. Ngành dầu khí kỳ vọng tương lai tươi sáng hơn:

Các tập đoàn lớn trong ngành dầu khí như: Chevron (CVX.N), Exxon Mobil (XOM.N), TotalEnergies (TTEF.PA) đang chuẩn bị đối mặt với nhiều khó khăn trong năm 2026. Tất cả đều đã giảm kế hoạch chi tiêu cho năm tới (khoảng 10%) và công bố cắt giảm chi phí mạnh mẽ, nhưng lại lạc quan về triển vọng dài hạn.

Họ đang chi tiêu nhiều hơn cho thăm dò và đầu tư vào các dự án mới sẽ đi vào hoạt động vào cuối thập kỷ này, hoặc đầu những năm 2030. Các nhà sản xuất dầu lớn ở Trung Đông (bao gồm Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất) cũng đang chuẩn bị cho một kỷ nguyên mới của đầu tư thượng nguồn. Sự lạc quan dài hạn này có thể thúc đẩy các tập đoàn dầu khí phương Tây - hầu hết đều có bảng cân đối kế toán vững chắc và nợ tương đối thấp, với BP ​​(BP.L) là một ngoại lệ đáng chú ý - sử dụng sự suy thoái dự kiến ​​vào năm 2026 để thâu tóm các đối thủ đang gặp khó khăn.

5. Năng lượng tái tạo tiếp tục giảm, nhưng không nhiều:

Vào tháng 10/2025, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã cắt giảm dự báo toàn cầu về tăng trưởng năng lượng tái tạo đến năm 2030 xuống còn 1/5 (tương đương 248 GW) so với triển vọng năm ngoái, với lý do triển vọng yếu hơn ở Mỹ và Trung Quốc. Công suất năng lượng tái tạo toàn cầu hiện được dự báo sẽ tăng thêm 4.600 GW vào năm 2030, trong đó năng lượng mặt trời chiếm khoảng 80% mức tăng.

Mặc dù vậy, nhu cầu điện năng dự kiến ​​sẽ tăng 4% mỗi năm vào năm 2027, do các trung tâm dữ liệu tiêu thụ nhiều điện năng và quá trình điện khí hóa nền kinh tế nói chung (ngay cả khi các chính phủ và doanh nghiệp có thể làm chậm các kế hoạch chuyển đổi năng lượng vì lý do an ninh năng lượng). Sự căng thẳng này dự kiến ​​sẽ chi phối thị trường điện năng thế giới vào năm 2026 và những năm tiếp theo, đặc biệt là khi chi phí của năng lượng gió, mặt trời và lưu trữ năng lượng bằng pin dự kiến tiếp tục giảm./.

BBT TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM

Link tham khảo:

https://www.reuters.com/markets/commodities/five-energy-market-trends-track-2026-year-glut-2025-12-29/