Kinh nghiệm phát triển hydrogen của Hàn Quốc, Nhật Bản, Đức, Úc, Canada - Một số gợi mở cho Việt Nam

Công nghệ sản xuất hydrogen phát thải thấp - So sánh chi phí và tiềm năng phát triển Mặc dù sản xuất hydrogen toàn cầu đã đạt gần 100 triệu tấn/năm, nhưng hydrogen phát thải thấp vẫn chỉ chiếm chưa đến 1% tổng sản lượng. Điều này cho thấy tiềm năng phát triển các công nghệ sản xuất hydrogen phát thải thấp còn rất lớn. Bài báo tiếp theo của chuyên gia APERC [*] viết riêng cho Tạp chí Năng lượng Việt Nam giới thiệu chi tiết về các công nghệ sản xuất nhiên liệu này hiện nay, so sánh chi phí và triển vọng phát triển của chúng trong bối cảnh nỗ lực toàn cầu nhằm đạt mục tiêu phát thải ròng bằng không.

Cơ sở hạ tầng, chính sách phát triển thị trường hydrogen: Mô hình trung tâm và thương mại quốc tế Bài viết này phân tích toàn diện về cơ sở hạ tầng, chính sách phát triển thị trường hydrogen, với trọng tâm đặc biệt vào mô hình trung tâm hydrogen và cơ chế thương mại quốc tế. Thông qua phương pháp tiếp cận hệ thống, nghiên cứu đánh giá hiện trạng, xác định các thách thức then chốt và đề xuất khung giải pháp tổng thể để thúc đẩy phát triển bền vững ngành công nghiệp hydrogen.

Tại nhiều quốc gia, hydrogen đang được đưa ra khỏi phạm vi nghiên cứu để bước vào giai đoạn thử nghiệm và thương mại hóa, với quy mô ngày càng được mở rộng. Sự quan tâm dành cho hydrogen xuất phát từ yêu cầu giảm phát thải trong những lĩnh vực khó thay thế bằng điện trực tiếp (như công nghiệp nặng, vận tải đường dài và các giải pháp lưu trữ năng lượng dài hạn) giúp hydrogen trở thành một thành tố quan trọng trong định hướng chính sách năng lượng của nhiều nền kinh tế.

Xu hướng này được thể hiện rõ tại World Hydrogen Expo 2025, diễn ra tại Hàn Quốc từ ngày 4 tháng 12 đến ngày 7 tháng 12 năm 2025. Sự kiện tập trung thảo luận các tiến bộ công nghệ trên toàn bộ chuỗi giá trị hydrogen - từ sản xuất, lưu trữ, vận chuyển, đến ứng dụng trong năng lượng, giao thông và công nghiệp. Trong khuôn khổ triển lãm, nhiều phiên hội thảo chuyên đề đã chia sẻ kinh nghiệm và cách tiếp cận phát triển kinh tế hydrogen của các quốc gia.

Trong khuôn khổ bài viết này, một số kinh nghiệm tiêu biểu của Hàn Quốc và quốc tế trong phát triển và ứng dụng hydrogen được tổng hợp và trình bày. Cụ thể:

Hội thảo World Hydrogen 2025 tại Hàn Quốc.

Hội thảo World Hydrogen 2025 tại Hàn Quốc.

Hàn Quốc xây dựng “xã hội hydrogen” từ khung chính sách, đến triển khai thực tế:

Hàn Quốc được đánh giá là một trong những quốc gia đi đầu trong việc thể chế hóa và triển khai Hydrogen ở cấp quốc gia.

Triển khai ứng dụng hydrogen trong lĩnh vực giao thông:

Từ tháng 1 năm 2019, Chính phủ Hàn Quốc đã ban hành Lộ trình kinh tế Hydrogen (Hydrogen Economy Roadmap), đặt mục tiêu từng bước nâng tỷ trọng hydrogen trong lĩnh vực giao thông và năng lượng đến năm 2040, coi hydrogen là một trụ cột trong chiến lược chuyển dịch năng lượng dài hạn.

Trên cơ sở lộ trình này, Hàn Quốc triển khai đồng bộ nhiều chính sách nhằm giảm chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ hydrogen, đặc biệt là pin nhiên liệu (FCEV) và hạ tầng trạm nạp hydrogen; đồng thời hỗ trợ giảm giá hydrogen để nâng cao khả năng tiếp cận của người sử dụng. Trọng tâm chính sách là thúc đẩy chuyển đổi từ các phương tiện chạy diesel sang sử dụng pin nhiên liệu (FCEV), thí điểm trong nhóm phương tiện công cộng và mở rộng sang vận tải thương mại.

Trong năm 2025, Chính phủ Hàn Quốc đã đầu tư 721,8 tỷ won (~13.400 tỷ đồng) cho chương trình phát triển phương tiện chạy hydrogen. Nguồn vốn này được sử dụng để hỗ trợ triển khai khoảng 2.000 xe buýt, 11.000 xe ô tô cá nhân, cùng một số xe tải và phương tiện chuyên dụng khác; đồng thời bao gồm cả kinh phí thay thế 118 bộ pin nhiên liệu đã hết vòng đời cho các xe buýt hydrogen đang vận hành.

Phát triển trong lĩnh vực công nghiệp:

Hàn Quốc cũng tiên phong xây dựng thị trường phát điện từ hydrogen. Tháng 5 năm 2024, Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng Hàn Quốc đã ra mắt thị trường đấu thầu phát điện từ hydrogen sạch, được xem là mô hình đầu tiên trên thế giới đối với điện năng sản xuất từ hydrogen được chứng nhận sạch theo tiêu chuẩn quốc gia.

Trong đợt đấu thầu đầu tiên, khối lượng chào thầu là 6.500 GWh, với thời hạn hợp đồng 15 năm, yêu cầu các dự án phải đi vào vận hành thương mại trước năm 2028. Tuy nhiên, do chi phí nhập khẩu hydrogen sạch còn cao và hạ tầng chưa hoàn thiện, khối lượng trúng thầu thực tế đạt 750 GWh. Đến năm 2025, quy mô thị trường đấu thầu này được điều chỉnh ở mức 3.000 GWh mỗi năm, nhằm từng bước ổn định nguồn cung và giảm chi phí thông qua cạnh tranh.

Hoạt động triển khai ứng dụng hydrogen của Hyundai:

Bên cạnh vai trò dẫn dắt của nhà nước, các tập đoàn công nghiệp lớn của Hàn Quốc cũng tham gia sâu vào chuỗi giá trị hydrogen. Tiêu biểu là Hyundai Motor Group - doanh nghiệp không chỉ phát triển phương tiện FCEV, mà còn mở rộng sang toàn bộ hệ sinh thái hydrogen. Năm 2024, Hyundai phát triển thương hiệu HTWO nhằm cung cấp các giải pháp liên quan đến hydrogen - từ khâu sản xuất, lưu trữ, vận chuyển, tiếp nhiên liệu, đến ứng dụng cuối.

HTWO tham gia nhiều dự án trình diễn điện phân quy mô khác nhau (bao gồm các cơ sở điện phân công suất 1 MW tại Busan và Boryeong, dự án điện phân PEM 5 MW tại Jeju). Bên cạnh đó, HTWO còn phát triển các dự án sản xuất hydrogen từ rác thải hữu cơ (Waste-to-Hydrogen), sử dụng nguyên liệu như rác thực phẩm, bùn thải và chất thải chăn nuôi.

Tháng 10 năm 2025, HTWO đã khởi công nhà máy sản xuất pin nhiên liệu hydrogen tại Ulsan, với tổng vốn đầu tư khoảng 930 tỷ won (~17.200 tỷ đồng). Nhà máy dự kiến hoàn thành vào năm 2027, với công suất khoảng 30.000 bộ pin nhiên liệu mỗi năm, phục vụ cho các ứng dụng giao thông, từ xe con, xe tải, xe buýt đến thiết bị xây dựng và tàu thủy.

Nhìn tổng thể, mô hình của Hàn Quốc cho thấy sự kết hợp chặt chẽ giữa khung chính sách, hỗ trợ tài chính và vai trò chủ động của doanh nghiệp lớn, qua đó từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng xã hội hydrogen từ chiến lược đến thực tiễn.

Mô hình tàu thủy chạy bằng hydrogen của HTWO.

Nhật Bản - Hydrogen trong Chiến lược chuyển đổi xanh và trung hòa carbon:

Nhật Bản là một trong những quốc gia sớm xây dựng định hướng phát triển hydrogen ở cấp quốc gia gắn với mục tiêu trung hòa carbon và chuyển đổi cơ cấu năng lượng - công nghiệp. Năm 2025, tổng cung - cầu hydrogen của Nhật Bản đạt khoảng 2 triệu tấn/năm, và được dự báo sẽ tăng lên khoảng 20 triệu tấn vào năm 2050 - phản ánh vai trò ngày càng lớn của hydrogen trong hệ thống năng lượng tương lai.

Dự báo nhu cầu hydrogen của Nhật Bản đến năm 2050. Đơn vị: Triệu tấn.

Chiến lược chuyển đổi xanh:

Phát triển hydrogen là một phần trong chiến lược Chuyển đổi Xanh (GX) của Nhật Bản nhằm đạt mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050. Lộ trình chính sách được triển khai theo từng giai đoạn, bắt đầu từ:

- 2017: Chiến lược hydrogen cơ bản.

- 2020: Tuyên bố trung hòa carbon 2050 và Chiến lược tăng trưởng xanh.

- 2021: Chương trình Quỹ đổi mới xanh (Green Innovation Fund).

- 2023: Luật Thúc đẩy chuyển đổi xanh và Luật Thúc đẩy xã hội Hydrogen.

Chính phủ triển khai cơ chế “hỗ trợ chênh lệch giá” cho các doanh nghiệp phát triển chuỗi cung ứng hydrogen sạch và các dẫn xuất như ammonia, e-methanol và e-fuels nhằm giải quyết khoảng cách chi phí giữa hydrogen và nhiên liệu truyền thống, với điều kiện các dự án được hỗ trợ bù giá phải cam kết vận hành tối thiểu 10 năm sau khi kết thúc giai đoạn hỗ trợ.

Tính đến cuối tháng 3 năm 2025, đã có 27 hồ sơ đăng ký tham gia cơ chế “hỗ trợ chênh lệch giá”, với tổng giá trị hỗ trợ đề xuất hơn 3.000 tỷ yên (510.000 tỷ VND) cho thấy mức độ quan tâm lớn của khu vực tư nhân. Chính phủ Nhật Bản hiện đang trong quá trình thẩm định, lấy ý kiến chuyên gia độc lập và dự kiến công bố các dự án được lựa chọn vào tháng 4 năm 2026.

Bên cạnh cơ chế “hỗ trợ chênh lệch giá”, Nhật Bản triển khai Chương trình phát triển các trung tâm Hydrogen (Hydrogen hub) nhằm hỗ trợ đầu tư hạ tầng phục vụ mở rộng sử dụng hydrogen. Chương trình này tập trung cho các hạng mục hạ tầng (như đường ống dẫn và bồn chứa, kết nối thượng nguồn tới hạ nguồn), với mục tiêu tạo lợi ích lan tỏa cho nhiều doanh nghiệp và hình thành chuỗi cung ứng hydrogen hiệu quả. Hiện các dự án trung tâm hydrogen đang được Chính phủ xem xét và phê duyệt.

Một số dự án cụ thể đã được chứng nhận và nhận hỗ trợ từ Chính phủ Nhật Bản. Tiêu biểu là dự án sản xuất và cung ứng hydrogen phát thải thấp tại Aichi Steel, do Toyota Tsusho, Eurus Energy và Iwatani triển khai và dự án Hydrogen-ammonia của RESONAC, sử dụng nhựa phế thải và quần áo bỏ đi làm nguyên liệu sản xuất hydrogen phục vụ sản xuất ammonia.

Trong lĩnh vực giao thông, Nhật Bản đã thúc đẩy sử dụng hydrogen thông qua phát triển các phương tiện thương mại chạy pin nhiên liệu, với vai trò điều phối của chính quyền địa phương giữa người sử dụng, nhà sản xuất phương tiện và đơn vị vận hành trạm nạp.

Trên thực tế, một số doanh nghiệp Nhật Bản đã sớm tham gia phát triển hạ tầng hydrogen. Tập đoàn Idemitsu đã đưa vào vận hành trạm nạp hydrogen thương mại tại Narita (tỉnh Chiba) từ năm 2016, và tiếp tục mở rộng thêm các trạm mới trong những năm sau. Hydrogen được cung ứng theo mô hình sản xuất ngoài trạm, sau đó vận chuyển và nạp cho các phương tiện FCEV.

Đức - Hydrogen gắn với chuyển đổi xanh ngành công nghiệp:

Với vai trò là một nền kinh tế công nghiệp lớn, Đức phải đối mặt với thách thức lớn trong việc giảm phát thải từ các lĩnh vực như thép, xi măng, hóa chất và lọc hóa dầu - những ngành chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng lượng phát thải CO₂ quốc gia. Trong bối cảnh đó, hydrogen (nhất là hydrogen tái tạo) được coi là giải pháp quan trọng để khử carbon cho các ngành khó thay thế bằng điện trực tiếp.

Đức đã xây dựng Chiến lược Hydrogen Quốc gia từ năm 2020 và cập nhật vào năm 2023, với phạm vi bao trùm toàn bộ chuỗi giá trị hydrogen (bao gồm phát triển sản xuất hydrogen trong nước trong khi nhập khẩu hydrogen cũng được chú ý nhằm đáp ứng nhu cầu dài hạn). Đồng thời, Đức tập trung thúc đẩy nhu cầu hydrogen trong công nghiệp, giao thông, đặc biệt là các lĩnh vực vận tải hạng nặng, hàng hải và hàng không.

Theo Chiến lược Hydrogen Quốc gia, Đức đặt mục tiêu đạt 10 GW công suất điện phân trong nước vào năm 2030. Tuy nhiên, đến năm 2025, tổng công suất điện phân mới chỉ đạt khoảng 170 MW, cho thấy tốc độ phát triển còn chậm so với kỳ vọng ban đầu. Do đó, Chính phủ Đức đang đánh giá lại mục tiêu công suất điện phân; đồng thời tăng cường vai trò của hydrogen nhập khẩu để đảm bảo nguồn cung cho quá trình chuyển đổi công nghiệp.

Công suất điện phân tại Đức giai đoạn 2020-2025. Đơn vị: MW.

Về hạ tầng, Đức gắn chiến lược hydrogen quốc gia với sáng kiến European Hydrogen Backbone (EHB), hướng tới xây dựng mạng lưới đường ống hydrogen xuyên biên giới tại châu Âu. Cùng với đó là các nỗ lực đơn giản hóa và đẩy nhanh thủ tục cấp phép cho các dự án sản xuất, vận chuyển và hạ tầng hydrogen, cũng như thúc đẩy nghiên cứu, đào tạo nhân lực và đổi mới công nghệ thông qua các chương trình R&D.

Để hỗ trợ phát triển hydrogen, Đức và Liên minh châu Âu triển khai nhiều công cụ chính sách và tài chính quan trọng. Cơ chế Dự án Quan trọng vì Lợi ích Chung của châu Âu (IPCEI) cho phép các quốc gia thành viên cùng hỗ trợ tài chính cho các dự án hydrogen quy mô lớn, có ý nghĩa chiến lược.

Ở cấp EU, Ngân hàng European Hydrogen Bank (EHB) đóng vai trò là công cụ tài chính nhằm mở rộng quy mô sản xuất hydrogen tái tạo và phát triển thị trường hydrogen. Theo cơ chế này, các dự án được nhận hỗ trợ dưới dạng khoản trợ cấp cố định tính theo EUR/kg hydrogen tái tạo được chứng nhận.

Song song, Đức triển khai cơ chế H2 Global - một mô hình đấu giá hai chiều nhằm kết nối nguồn cung hydrogen phát thải thấp toàn cầu với nhu cầu trong nước và EU. Theo cơ chế này, các nhà sản xuất hydrogen ở nhiều quốc gia cạnh tranh để chào giá thấp nhất cho hợp đồng dài hạn, trong khi người sử dụng hydrogen tại châu Âu tham gia đấu giá mua ngắn hạn. Phần chênh lệch giữa giá mua và giá bán (nếu có) sẽ được bù đắp bằng nguồn ngân sách công.

Bên cạnh các công cụ hỗ trợ nguồn cung, Đức cũng chú trọng phát triển thị trường tiêu thụ hydrogen và vật liệu phát thải thấp, thông qua các công cụ quản lý và thị trường để thúc đẩy nhu cầu đối với các sản phẩm như thép xanh (bao gồm yêu cầu minh bạch thông tin phát thải CO₂, mua sắm công bền vững, tiêu chuẩn phát thải đối với vật liệu đưa ra thị trường, cũng như xem xét định giá phát thải gián tiếp trong chuỗi giá trị).

Canada - Ưu đãi thuế và tài chính làm đòn bẩy mở rộng quy mô hydrogen sạch:

Canada đặt mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính 30% so với mức năm 2005 vào năm 2030, tiến tới trung hòa carbon vào năm 2050. Theo đó, hydrogen được xác định là một trong những trụ cột giúp khử carbon các lĩnh vực khó điện hóa; đồng thời mở ra cơ hội hình thành một ngành công nghiệp năng lượng mới.

Với nguồn thủy điện, điện gió dồi dào và trữ lượng khí tự nhiên lớn có thể kết hợp với công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon (CCUS), Canada được đánh giá có tiềm năng trở thành một trong những nhà cung cấp hydrogen sạch hàng đầu thế giới.

Canada đặt mục tiêu đến năm 2050, hydrogen chiếm khoảng 30% tổng nhu cầu năng lượng cuối cùng, giúp giảm phát thải khoảng 190 triệu tấn CO₂ tương đương mỗi năm. Quốc gia này hướng tới vị trí trong nhóm ba nhà sản xuất hydrogen sạch lớn nhất toàn cầu, với sản lượng trong nước vượt 20 triệu tấn mỗi năm, hơn 5 triệu phương tiện chạy pin nhiên liệu lưu hành, mạng lưới trạm nạp hydrogen phủ khắp cả nước và khoảng 350.000 việc làm được tạo ra trong chuỗi giá trị hydrogen.

Nền kinh tế hydrogen của Canada đang được triển khai thử nghiệm. Trong giao thông vận tải, dự án AZETEC tại Alberta thử nghiệm xe tải hạng nặng chạy pin nhiên liệu, nhằm đánh giá khả năng thay thế diesel hóa thạch trong điều kiện địa hình và khí hậu khắc nghiệt. Ở lĩnh vực giao thông công cộng, nhiều đô thị lớn đã bắt đầu thí điểm xe buýt chạy hydrogen (như Winnipeg, với kế hoạch đưa vào vận hành xe buýt không phát thải trong những năm tới, hay Mississauga, với các dự án trình diễn quy mô nhỏ).

Ở khâu sản xuất và lưu trữ, Canada đang phát triển các dự án hydrogen xanh dựa trên điện tái tạo. Dự án Atura Power Niagara sử dụng điện thủy điện để sản xuất hydrogen thông qua điện phân nước, dự kiến đi vào vận hành thương mại từ nửa cuối năm 2026.

Tại bang British Columbia, Công ty Hydrogen Technology & Energy Corporation (HTEC) đang phát triển các cơ sở sản xuất hydrogen lỏng sạch, phục vụ cả thị trường trong nước và xuất khẩu.

Tại các khu công nghiệp hiện hữu, công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon đang được áp dụng để giảm phát thải từ sản xuất hydrogen xám, tạo bước chuyển tiếp sang hydrogen phát thải thấp.

Canada sử dụng các công cụ thuế và tài chính để giảm rủi ro đầu tư và đẩy nhanh quá trình thương mại hóa của hydrogen. Trong đó có cơ chế tín dụng thuế đầu tư cho hydrogen sạch (Clean Hydrogen Investment Tax Credit - ITC), cho phép các dự án được hưởng ưu đãi hoàn thuế từ 15% đến 40% chi phí đầu tư (tùy theo cường độ phát thải carbon của hydrogen sản xuất).

Ngoài ưu đãi thuế, các định chế tài chính công đóng vai trò quan trọng trong việc huy động và dẫn dắt dòng vốn. Canada Growth Fund, Canada Infrastructure Bank cung cấp vốn vay và hỗ trợ tài chính cho hạ tầng hydrogen, Export Development Canada đảm nhiệm vai trò hỗ trợ tài chính, bảo hiểm tín dụng xuất khẩu và kết nối thị trường quốc tế.

Bang New South Wales (Australia) - Hydrogen gắn với quy hoạch vùng năng lượng tái tạo:

Tại Australia, bang New South Wales (NSW) phát triển hydrogen gắn với quy hoạch không gian năng lượng tái tạo. Trọng tâm của mô hình này là việc hình thành các Vùng năng lượng tái tạo (Renewable Energy Zones - REZ) do Chính quyền bang quy hoạch và điều phối, nhằm tập trung phát triển điện gió, điện mặt trời và các dự án hydrogen quy mô lớn. Các vùng năng lượng tái tạo đóng vai trò cung cấp nguồn điện tái tạo ổn định, tạo nền tảng hạ tầng để phát triển hydrogen xanh gắn với nhu cầu sử dụng trong công nghiệp, giao thông và xuất khẩu.

Ưu đãi về phí tại các vùng năng lượng tái tạo:

Để thu hút đầu tư, NSW triển khai gói ưu đãi chi phí dành cho hydrogen xanh. Nổi bật là cơ chế trợ giá lên tới 4 AUD/kg hydrogen, bù đắp một phần chi phí để người tiêu dùng có thể tiếp cận hydrogen với mức giá cạnh tranh. Bên cạnh đó, các nhà sản xuất hydrogen xanh được giảm tới 90% phí sử dụng mạng lưới điện - một cấu phần chi phí chiếm tỷ trọng lớn trong quá trình điện phân. Chính sách này giúp hạ đáng kể chi phí sản xuất, qua đó cải thiện hiệu quả kinh tế của hydrogen xanh so với các phương án truyền thống và miễn 100% các khoản thu của Chính phủ đối với Quỹ Biến đổi Khí hậu.

Trung tâm Hydrogen (Hydrogen Hub):

NSW tập trung phát triển Trung tâm Hydrogen (Hydrogen Hub), đóng vai trò kết nối giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng. Chính phủ bang NSW hỗ trợ đầu tư các trạm nạp hydrogen dọc theo các tuyến cao tốc chính, nhằm thúc đẩy ứng dụng hydrogen trong vận tải đường bộ.

Bên cạnh hạ tầng và chính sách giá, phát triển nguồn nhân lực được NSW xem là yếu tố then chốt cho quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế hydrogen. Chính phủ bang tập trung đào tạo và nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động trong ngành khí truyền thống, giúp tận dụng lực lượng lao động sẵn có và bảo đảm nguồn nhân lực kỹ thuật cho ngành hydrogen trong trung và dài hạn.

Cách tiếp cận của New South Wales cho thấy hydrogen được đặt trong một bức tranh tổng thể, gắn với quy hoạch năng lượng tái tạo, hạ tầng, chính sách chi phí và phát triển nhân lực. Đây là mô hình phát triển mang tính hệ thống, giúp giảm rủi ro cho nhà đầu tư và tạo nền tảng cho hydrogen bước sang giai đoạn thương mại hóa.

Chính sách phát triển hydrogen tại Việt Nam:

Quyết định số 165/QĐ-TTg phê duyệt chiến lược phát triển năng lượng Hydrogen của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050:

Theo Quyết định số 165/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen của Việt Nam, hydrogen được xác định là một cấu phần quan trọng trong lộ trình chuyển dịch năng lượng dài hạn, gắn với mục tiêu giảm phát thải và phát triển kinh tế xanh.

Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu hình thành năng lực sản xuất hydrogen từ năng lượng tái tạo và các quá trình có thu giữ carbon, với quy mô khoảng 100.000-500.000 tấn/năm. Hydrogen trong giai đoạn này chủ yếu được triển khai ở quy mô nghiên cứu, thí điểm và trình diễn, tập trung vào một số lĩnh vực then chốt như:

- Sản xuất điện: Nghiên cứu, thử nghiệm đồng đốt hydrogen với khí tự nhiên và ammonia với than tại các nhà máy điện khí và điện than.

- Giao thông vận tải: Thí điểm ứng dụng hydrogen cho vận tải công cộng và vận tải đường dài.

- Công nghiệp: Thử nghiệm sử dụng hydrogen xanh thay thế hydrogen xám trong sản xuất phân bón, lọc - hóa dầu; đồng thời thí điểm nhiên liệu hydrogen và dẫn xuất hydrogen trong sản xuất thép xanh, xi măng phát thải thấp.

Tầm nhìn đến năm 2050, Việt Nam hướng tới mở rộng quy mô sản xuất hydrogen từ năng lượng tái tạo và các quá trình có thu giữ carbon lên khoảng 10-20 triệu tấn/năm. Hydrogen được kỳ vọng sẽ được sử dụng rộng rãi trong:

- Sản xuất điện: Thông qua chuyển đổi nhiên liệu cho các nhà máy điện khí, LNG và sử dụng ammonia tại các nhà máy điện than.

- Công nghiệp nặng: Như thép, xi măng, hóa chất và phân bón, nhằm giảm phát thải sâu.

- Giao thông vận tải: Với việc sử dụng hydrogen và các nhiên liệu dẫn xuất cho phương tiện vận tải.

Hiện trạng sử dụng và sản xuất hydrogen tại Việt Nam:

Tính đến năm 2025, nhu cầu hydrogen trong nước chủ yếu đến từ các ngành công nghiệp hiện hữu. Trong đó, sản xuất phân bón chiếm khoảng 316.000 tấn/năm, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất khoảng 39.000 tấn/năm, và Liên hợp Lọc hóa dầu Nghi Sơn khoảng 139.000 tấn/năm. Tổng nhu cầu hydrogen nội địa hiện nay vào khoảng 500.000 tấn/năm.

Nguồn hydrogen sản xuất trong nước hiện chủ yếu là hydrogen xám và nâu, được tạo ra từ các quá trình lọc dầu, cũng như sản xuất phân bón để phục vụ nội bộ các cơ sở công nghiệp này. Trong khi đó, hydrogen xanh mới đang ở giai đoạn khởi đầu, với một số dự án được nghiên cứu và phát triển, tập trung chủ yếu tại khu vực phía Nam.

Bên cạnh các dự án trong nước, nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước đang khảo sát, đề xuất các dự án sản xuất hydrogen tại các địa phương có tiềm năng năng lượng tái tạo như Gia Lai (khoảng 20.000 tấn/năm), Tây Ninh, Khánh Hòa, Quảng Trị, Cần Thơ, TP. Hồ Chí Minh và một số tỉnh, thành khác.

Một số gợi mở cho Việt Nam:

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy: Hydrogen khó có thể phát triển chỉ dựa vào cơ chế thị trường tự do, đặc biệt trong giai đoạn đầu khi chi phí còn cao và hạ tầng chưa hoàn thiện. Vai trò dẫn dắt của nhà nước (thông qua khung pháp lý rõ ràng, cơ chế hỗ trợ phù hợp và đầu tư hạ tầng) giúp hỗ trợ hình thành thị trường hydrogen.

Đối với Việt Nam, Chiến lược phát triển Hydrogen theo Quyết định 165/QĐ-TTg đã đặt ra định hướng dài hạn. Vấn đề đặt ra trong giai đoạn tới là cụ thể hóa chiến lược thành các chương trình, dự án và cơ chế thực thi phù hợp với điều kiện trong nước; đồng thời tận dụng kinh nghiệm quốc tế để từng bước đưa hydrogen - từ định hướng chiến lược, sang ứng dụng thực tiễn.

Tổng hợp bởi: Diệu Nguyễn và Phượng Nguyễn từ tài liệu trình bày tại hội thảo World Hydrogen Expo 2025, tổ chức tại thành phố Goyang, tỉnh Gyeonggi, Hàn Quốc, từ ngày 4 đến ngày 7 tháng 12 năm 2025./.

CÔNG TY TNHH GIẢI PHÁP NĂNG LƯỢNG VÀ MÔI TRƯỜNG TOÀN CẦU VIỆT NAM (VNGE)