Đề nghị khôi phục thi công dự án Thủy điện Hồi Xuân (Thanh Hóa) trong mùa khô 2026-2027

Khi dự báo thời tiết trở thành dữ liệu của hệ thống điện Việt Nam Thời tiết không còn chỉ là yếu tố bên ngoài tác động đến hệ thống điện. Trong bối cảnh El Niño 2026-2027 được dự báo duy trì ở cường độ mạnh, đến rất mạnh, thông tin về nhiệt độ, lượng mưa, dòng chảy và các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng trở thành những dữ liệu quan trọng phục vụ dự báo phụ tải, quản lý nguồn nước, huy động nguồn điện và vận hành hệ thống. Nhưng một xu thế khí hậu dài hạn không thể cho biết chính xác mọi diễn biến trong từng ngày, từng tuần. Khi thời tiết ngày càng khó đoán, bài toán không chỉ là dự báo điều gì sẽ xảy ra, mà còn là làm thế nào để liên tục cập nhật thông tin và chuyển chúng thành những quyết định vận hành các nhà máy thủy điện phù hợp.

Dự án Thủy điện Hồi Xuân được khởi công từ năm 2010 do Công ty CP Đầu tư và Xây dựng điện Hồi Xuân (VNECO) làm chủ đầu tư trên sông Mã, địa bàn huyện Quan Hóa (trước đây), nay là xã Phú Xuân, Thanh Hóa với diện tích hơn 600 ha, tổng mức đầu tư 3.320 tỷ đồng. Công trình thuộc nhóm A, có công suất thiết kế 102 MW, sản lượng điện trung bình 432 triệu kWh/năm. Ngoài phát điện, dự án còn được kỳ vọng tạo nguồn nước phục vụ sản xuất và thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội khu vực miền núi phía Tây Thanh Hóa.

Dự kiến năm 2018 sẽ hoàn thành công trình, nhưng tới nay dự án mới hoàn thành 93% khối lượng xây lắp các hạng mục chính. Từ cuối năm 2017, công trình đã dừng thi công do chủ đầu tư không bố trí được nguồn vốn, làm nhiều hộ dân sống quanh khu vực lòng hồ rất bất an khi mùa mưa bão về.

Trước thực tế này, UBND tỉnh Thanh Hóa đã chỉ đạo các sở, ngành, UBND các xã vùng dự án phối hợp với chủ đầu tư rà soát khối lượng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng, hoàn trả công trình còn lại, chuẩn bị sẵn các thủ tục để triển khai ngay khi phương án xử lý dự án được cấp có thẩm quyền quyết định.

Tại Thông báo số 531/TB-VPCP ngày 17/10/2026 và Công văn số 10970/VPCP-CN ngày 22/10/2026, Thủ tướng Chính phủ xác định bảo đảm cung ứng đủ điện năm 2027 và các năm tiếp theo là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, yêu cầu các dự án nguồn điện có trong quy hoạch phải đưa vào vận hành đúng tiến độ. Mặt khác, Bộ Công Thương đã đưa dự án Thủy điện Hồi Xuân vào danh mục nguồn điện cần ưu tiện đầu tư giai đoạn 2026-2028, với mốc vận hành tháng 12/2027 (Công văn số 8583/BCT-ĐL ngày 19/10/2026).

Để đạt mốc này, các hạng mục còn lại và các công trình bồi thường, tránh ngập vùng lòng hồ phải được thi công ngay trong mùa khô 2026-2027. Nếu không đảm bảo tiến độ này, thời điểm tích nước, phát điện sẽ phải lùi ít nhất 1 năm, gây lãng phí nguồn lực đã đầu tư và chậm có nguồn thu để trả nợ khoản vay được Chính phủ bảo lãnh. Vì vậy, UBND tỉnh Thanh Hóa đề nghị Bộ Tài chính sớm hoàn thiện hỗ sơ, trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định phương án xử lý dự án trong tháng 10/2026, nhằm khôi phục thi công trong mùa khô 2026-2027 và phát điện trong năm 2027.

Ngay sau khi phương án được quyết định, UBND tỉnh Thanh Hóa sẽ chỉ đạo các sở, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ với các cơ quan trung ương và nhà đầu tư tiếp nhận, giải quyết trong thời gian ngắn nhất các thủ tục thuộc thầm quyền của tỉnh về đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để sớm đưa dự án Thủy điện Hồi Xuân đi vào vận hành, phát điện./.

BBT TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM