Khởi công dự án Thủy điện Tích năng Đông Phù Yên (tại Sơn La)

Vì sao thủy điện tích năng (PHS) lại quan trọng với tương lai năng lượng của Việt Nam? Tại sao thủy điện tích năng (PHS) - thuộc nhóm lưu trữ năng lượng dài hạn (LDES) lại quan trọng với tương lai năng lượng của Việt Nam? Trả lời cho câu hỏi này, chuyên gia Lương Thị Hồng Loan hiện đang công tác tại AMPERES (Liên danh Tài nguyên Môi trường và Hệ thống Năng lượng Australia - Mekong) vừa gửi tới Tạp chí Năng lượng Việt Nam bài viết dưới đây. Trân trọng gửi tới bạn đọc cùng tham khảo.

Giá trị của lưu trữ năng lượng mang lại cho hệ thống điện được ghi nhận thế nào, ai chi trả? Sau bài viết “Khung giá phát điện cho năng lượng mặt trời (trên mặt đất, mặt nước) có tích hợp BESS và nội dung câu hỏi của EVN”, nhiều bạn đọc tiếp tục đặt ra một câu hỏi quan trọng: Nếu các hệ thống lưu trữ điện năng như lưu trữ năng lượng (BESS), thủy điện tích năng thực sự giúp nâng cao độ ổn định, tính linh hoạt và khả năng hấp thụ năng lượng tái tạo của hệ thống điện, thì ai sẽ chi trả cho những giá trị đó? Đây không chỉ là câu chuyện của công nghệ lưu trữ, mà còn là bài toán thiết kế thị trường điện trong quá trình chuyển dịch năng lượng. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy lời giải không nằm hoàn toàn trong giá điện năng, mà ở cơ chế định giá và thanh toán các dịch vụ mà lưu trữ năng lượng cung cấp cho hệ thống điện.

Lễ khởi công dự án Thủy điện Tích năng Đông Phù Yên.

Dự án Thủy điện Tích năng Đông Phù Yên do Công ty TNHH Xuân Thiện Ninh Bình làm chủ đầu tư, được UBND tỉnh Sơn La chấp thuận chủ trương đầu tư (tại Quyết định số 2266/QĐ-UBND ngày 30/8/2026). Công trình được triển khai trên địa bàn hai xã Mường Bang và Mường Cơi, với tổng diện tích sử dụng đất hơn 425 ha, trong đó hơn 414 ha thuộc xã Mường Bang.

Dự án Thủy điện Tích năng Đông Phù Yên có tổng công suất thiết kế 1.200 MW, tổng vốn đầu tư gần 27.871 tỷ đồng, gồm các hạng mục chính: Hệ thống hồ chứa, đường hầm dẫn nước, nhà máy ngầm và công trình đấu nối điện 500 kV.

Công trình được triển khai theo hai giai đoạn: Giai đoạn 1 thực hiện từ năm 2027 đến năm 2030, với công suất 900 MW; giai đoạn 2 từ năm 2031 đến năm 2032, bổ sung công suất 300 MW.

Ông Nguyễn Huy Hoàng - Tổng Giám đốc Tập đoàn Xuân Thiện báo cáo tổng quan dự án.

Thủy điện Tích năng Đông Phù Yên hoạt động theo nguyên lý tích trữ và phát điện linh hoạt. Vào giờ thấp điểm, nguồn điện dư thừa được sử dụng để bơm nước từ hồ chứa phía dưới lên hồ chứa phía trên. Khi nhu cầu sử dụng điện tăng cao, nước từ hồ phía trên được dẫn qua hệ thống đường hầm đến tổ máy để phát điện. Cơ chế vận hành này giúp tích trữ năng lượng, bổ sung công suất vào giờ cao điểm, góp phần cân bằng cung - cầu điện và nâng cao tính linh hoạt của hệ thống điện.

Khi hoàn thành, dự án dự kiến cung cấp khoảng 1,5 tỷ kWh điện mỗi năm, góp phần tăng cường khả năng điều tiết hệ thống điện, hỗ trợ tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo, nhất là điện gió và điện mặt trời, qua đó đóng góp tích cực vào bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Ông Nguyễn Đình Việt - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La.

Phát biểu tại lễ khởi công, ông Nguyễn Đình Việt - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La nhấn mạnh: Việc triển khai dự án Thủy điện Tích năng Đông Phù Yên là dấu mốc quan trọng trong khai thác tiềm năng, lợi thế của tỉnh, góp phần bổ sung nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội. Với sự phối hợp của các bộ, ngành Trung ương, các cơ quan của tỉnh, chính quyền địa phương và sự chủ động của nhà đầu tư, chỉ sau 76 ngày (kể từ khi được chấp thuận chủ trương đầu tư), dự án đã hoàn tất các thủ tục pháp lý, đủ điều kiện tổ chức khởi công, sớm hơn một năm so với kế hoạch ban đầu.

Ông Nguyễn Đình Việt đề nghị các sở, ban, ngành, địa phương và chủ đầu tư phối hợp chặt chẽ, tập trung nguồn lực, tổ chức triển khai dự án bảo đảm tiến độ, chất lượng, an toàn và hiệu quả; tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật về đầu tư, xây dựng và bảo vệ môi trường. Trong quá trình thực hiện, cần chủ động kiểm tra, đôn đốc, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; đặc biệt chú trọng công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, bảo đảm công khai, minh bạch, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân vùng dự án, đồng thời quan tâm ổn định sinh kế và giữ vững an ninh, trật tự trên địa bàn.

Đối với chủ đầu tư, đơn vị tư vấn và các nhà thầu, cần huy động đầy đủ nguồn lực, thực hiện nghiêm các cam kết với địa phương, kiểm soát chặt chẽ chất lượng công trình, tiến độ thi công, an toàn lao động và công tác bảo vệ môi trường.

“Tỉnh Sơn La cam kết đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư trong khuôn khổ pháp luật; đồng thời tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành Trung ương để kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc phát sinh” - ông Nguyễn Đình Việt khẳng định.

Ông Nguyễn Đình Việt nhấn mạnh: Tỉnh Sơn La kiên quyết không đánh đổi an toàn, môi trường và quyền lợi chính đáng của nhân dân để chạy theo tiến độ; đồng thời xác định quá trình triển khai dự án là cơ hội để tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Đồng thời bày tỏ tin tưởng, với sự quan tâm chỉ đạo của Chính phủ, sự phối hợp của các bộ, ngành Trung ương, quyết tâm của tỉnh, trách nhiệm của doanh nghiệp và sự đồng thuận của Nhân dân, dự án sẽ được triển khai an toàn, hiệu quả, đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội của Sơn La.

Toàn cảnh lễ khởi công.

Nhân dịp này, Tập đoàn Xuân Thiện đã trao tặng Quỹ An sinh xã hội trị giá 5 tỷ đồng cho tỉnh Sơn La, chung tay cùng tỉnh chăm lo đời sống đồng bào xã Mường Bang, xã Mường Cơi và các địa phương còn nhiều khó khăn./.

BBT TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM