Lấy ý kiến góp ý dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) năm 2026

Năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số và một số gợi ý ban đầu với Chính phủ Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số” và duy trì ổn định vĩ mô trong giai đoạn 2026-2030, hạ tầng năng lượng nổi lên như một trụ cột quyết định. Thông điệp của Chính phủ (nhiệm kỳ 2026-2031) về yêu cầu “không để thiếu điện trong bất cứ tình huống nào” không chỉ là cam kết đầu tư và vận hành hệ thống điện, mà phản ánh một chuyển dịch tư duy sâu sắc - từ bảo đảm đủ điện, sang bảo đảm an ninh năng lượng toàn diện. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, hệ thống năng lượng quốc gia cần vượt qua nhiều điểm nghẽn về thể chế, đầu tư và công nghệ… Bài viết sau đây của Hội đồng khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam phân tích bối cảnh chính sách, nhận diện các thách thức cốt lõi và gợi ý một số giải pháp ban đầu với Chính phủ mới nhằm hoàn thiện hạ tầng năng lượng, phục vụ mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững.

Theo Bộ Công Thương: Luật Dầu khí năm 2022 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2023) được đánh giá là một trong những Luật chuyên ngành rất tiến bộ với những cơ chế, chính sách đặc thù phù hợp với thực tiễn hoạt động dầu khí tại Việt Nam. Luật Dầu khí năm 2022 và các văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật trong những năm qua đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành dầu khí trong lĩnh vực tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí, đóng góp lớn vào phát triển kinh tế, xã hội của đất nước, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và bảo vệ chủ quyền của Việt Nam trên Biển Đông.

Tuy nhiên, trong thời gian qua, hoạt động dầu khí cũng đã phát sinh một số vướng mắc, bất cập cần được xử lý. Cụ thể:

1. Một số vấn đề khung có tính nguyên tắc mang tính đặc thù của hoạt động dầu khí phát sinh, nhưng chưa được quy định cụ thể tại Luật Dầu khí năm 2022.

2. Một số vấn đề thường xuyên biến động được quy định trong Luật Dầu khí năm 2022 hiện không còn phù hợp với thực tiễn đã có những thay đổi.

3. Cùng với sự biến đổi không ngừng của các thành tựu khoa học - kỹ thuật, xu hướng chuyển dịch năng lượng, cơ chế phát triển, thúc đẩy chuỗi giá trị dầu khí và năng lượng ngoài khơi, gắn với dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao cần được bổ sung, hoàn thiện.

4. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình, phát triển, thịnh vượng, hùng cường của dân tộc, với các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc tiếp tục nâng tầm của Luật Dầu khí năm 2022 đáp ứng yêu cầu mới là cần thiết.

Luật Dầu khí (sửa đổi) thay thế Luật Dầu khí năm 2022 được soạn thảo trên cở sở 5 chính sách được Chính phủ thông qua tại Nghị quyết số 81/NQ-CP ngày 3/4/2026:

Chính sách 1 - Hoàn thiện, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân quyền, giao quyền trong thẩm định, phê duyệt các bước triển khai điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí.

Chính sách 2 - Bổ sung, hoàn thiện các quy định về hợp đồng dầu khí và hoạt động dầu khí.

Chính sách 3 - Bổ sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách quy định về ưu đãi đầu tư trong hoạt động dầu khí.

Chính sách 4 - Quy định cơ chế, chính sách phát triển chuỗi giá trị dầu khí, bao gồm dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi.

Chính sách 5 - Quy định khung cho việc giảm phát thải khí nhà kính, thu giữ và lưu trữ các-bon trong hoạt động dầu khí.

Đề xuất sửa đổi, bổ sung nhiều quy định mới:

Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) được bố cục gồm 13 chương, 71 điều. Bên cạnh những quy định chung, dự thảo đã đề xuất những quy định cụ thể về:

1. Điều tra cơ bản về dầu khí.

2. Lựa chọn nhà thầu ký kết hợp đồng dầu khí.

3. Hợp đồng dầu khí.

4. Hoạt động dầu khí.

5. Ưu đãi trong hoạt động dầu khí và chính sách khai thác tài nguyên đối với mỏ, cụm mỏ, lô dầu khí khai thác tận thu.

6. Công tác kế toán, kiểm toán.

7. Quy định khung về hoạt động thu hồi và lưu giữ carbon CCS (Carbon Capture and Storage) trong hoạt động dầu khí.

8. Chuỗi giá trị dầu khí, dịch vụ kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí.

9. Quyền và nghĩa vụ của nhà thầu.

10. Chức năng, quyền và nghĩa vụ của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) trong điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí.

11. Quản lý nhà nước về điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí…

Trong đó, Chương V - Hoạt động dầu khí, gồm 10 Điều, kế thừa Luật Dầu khí năm 2022 và sửa đổi, bổ sung các nội dung liên quan đến Chính sách 1 và Chính sách 2.

Dự thảo đề xuất sửa đổi quy định về trình tự, thủ tục chuyển mục đích sử dụng rừng, đất (nếu có) đối với dự án phát triển mỏ dầu khí trên đất liền, dự án phát triển mỏ dầu khí có chuỗi đồng bộ các hạng mục công trình, thiết bị dầu khí trên đất liền và trên biển theo hướng ngắn gọn hơn, thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai tại Điều 35 - Dự án phát triển mỏ dầu khí trên đất liền; dự án phát triển mỏ dầu khí có chuỗi đồng bộ các hạng mục công trình, thiết bị dầu khí trên đất liền và trên biển.

Sửa đổi quy định về điều chỉnh kế hoạch đại cương phát triển mỏ dầu khí (ODP), kế hoạch khai thác sớm mỏ dầu khí (EDP), kế hoạch phát triển mỏ dầu khí (FDP). Trong đó, nêu rõ các trường hợp nhà thầu phải lập và không phải lập ODP, EDP, FDP điều chỉnh tại Điều 39 - Lập, thẩm định, phê duyệt kế hoạch đại cương phát triển mỏ dầu khí; Điều 40 - Lập, thẩm định, phê duyệt kế hoạch khai thác sớm mỏ dầu khí; Điều 41 - Lập, thẩm định, phê duyệt kế hoạch phát triển mỏ dầu khí.

Bổ sung quy định việc gửi tiền của nhà thầu và việc quản lý quỹ bảo đảm nghĩa vụ thu dọn công trình dầu khí trong thời gian chưa sử dụng tại các ngân hàng thương mại phù hợp với quy định của pháp luật liên quan tại Điều 44 - Quỹ bảo đảm nghĩa vụ thu dọn công trình dầu khí.

Sửa đổi quy định để phân quyền cho Bộ Công Thương chấp thuận chủ trương thực hiện dự án phát triển mỏ dầu khí có chuỗi đồng bộ các hạng mục công trình, thiết bị dầu khí trên đất liền và trên biển tại Điều 35 - Dự án phát triển mỏ dầu khí trên đất liền; dự án phát triển mỏ dầu khí có chuỗi đồng bộ các hạng mục công trình, thiết bị dầu khí trên đất liền và trên biển.

Sửa đổi quy định để giao quyền cho Petrovietnam phê duyệt đối với mỏ, phát hiện dầu khí có tổng lượng dầu tại chỗ dưới 30 triệu m³, hoặc tổng lượng khí tại chỗ dưới 30 tỷ m³; phê duyệt/phê duyệt điều chỉnh kế hoạch đại cương phát triển mỏ dầu khí, kế hoạch khai thác sớm mỏ dầu khí, kế hoạch phát triển mỏ dầu khí, kế hoạch thu dọn công trình dầu khí theo Chính sách 1, tại các Điều 38, 39, 40, 41, 43 của Chương này.

Lược bỏ các nội dung quy định/hướng dẫn chi tiết (trước đây quy định tại Luật Dầu khí năm 2022) để chuyển xuống Nghị định quy định chi tiết/hướng dẫn Luật Dầu khí (sửa đổi).

Ưu đãi trong hoạt động dầu khí:

Chương VI - Ưu đãi trong hoạt động dầu khí và chính sách khai thác tài nguyên đối với mỏ, cụm mỏ, lô dầu khí khai thác tận thu, gồm 5 Điều, kế thừa Luật Dầu khí năm 2022 và sửa đổi, bổ sung các nội dung liên quan đến Chính sách 3. Cụ thể:

1. Bổ sung các lô, mỏ thuộc các trường hợp khác theo Quyết định của Thủ tướng để phù hợp tình hình thực tế trong hoạt động dầu khí liên quan đến quốc phòng, an ninh, khu vực tranh chấp tại Điều 45 - Đối tượng ưu đãi.

2. Bổ sung quy định về ưu đãi đầu tư đối với nâng cao hệ số thu hồi dầu khí tại Điều 47 - Ưu đãi đầu tư đối với nâng cao hệ số thu hồi dầu khí; ưu đãi đầu tư đối với phát triển khai thác mỏ cận biên tại Điều 48 - Ưu đãi đầu tư đối với phát triển khai thác mỏ dầu khí cận biên./.

BBT TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM