Công bố Lệnh của Chủ tịch nước về Luật Dầu khí (sửa đổi năm 2026) đã được Quốc hội thông qua

Luật Dầu khí (sửa đổi năm 2026) - Phân tích những nội dung mới, quan trọng đã được Quốc hội thông qua Việc Quốc hội khóa XVI thông qua Luật Dầu khí (sửa đổi) ngày 23/8/2026 với 94,60% đại biểu tham gia biểu quyết tán thành đánh dấu một bước điều chỉnh quan trọng đối với khuôn khổ pháp lý của ngành dầu khí Việt Nam. Luật mới nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn phát sinh (sau hơn ba năm thực hiện Luật Dầu khí 2022), qua đó mở rộng không gian phát triển của ngành thông qua phân cấp, phân quyền, cơ chế ưu đãi cho các mỏ có điều kiện đặc thù, phát triển dịch vụ kỹ thuật cao, năng lượng ngoài khơi và bước đầu hình thành khung pháp lý cho thu giữ và lưu trữ CO₂ (CCS). Ý nghĩa của lần sửa đổi này là tạo cơ sở để ngành dầu khí chuyển từ tư duy khai thác tài nguyên, sang phát triển một hệ sinh thái công nghiệp năng lượng có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn.

Theo báo cáo của Bộ Công Thương: Ngày 23/8/2026, tại Kỳ họp bất thường lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Dầu khí số 10/2026/QH16, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027 (Luật Dầu khí năm 2026), thay thế Luật Dầu khí số 12/2022/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 14/11/2022 (Luật Dầu khí năm 2022).

Luật Dầu khí năm 2026 được bố cục gồm 12 chương, 62 điều, theo hướng logic, bao quát toàn diện các chủ thể, mô hình và hoạt động; đồng thời bảo đảm sự liên thông giữa hoạt động điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí.

Họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước công bố 15 luật đã được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, ngày 10/9/2026, tại Hà Nội. Ảnh: Chinhphu.vn.

Luật Dầu khí năm 2022 được đánh giá là một trong những luật chuyên ngành tiến bộ, với cơ chế, chính sách đặc thù phù hợp thực tiễn hoạt động dầu khí tại Việt Nam. Luật này cùng các văn bản hướng dẫn thi hành đã tạo điều kiện thuận lợi cho ngành dầu khí trong tìm kiếm, thăm dò, khai thác, đóng góp lớn vào ngân sách nhà nước, phát triển kinh tế, xã hội, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và bảo vệ chủ quyền của Việt Nam trên Biển Đông.

Hiện nay, công tác tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí ngày càng khó khăn. Sản lượng nhiều mỏ hiện hữu đang suy giảm, trong khi các mỏ mới hầu hết là mỏ nhỏ, mỏ cận biên. Việc tìm kiếm, thăm dò dầu khí ở vùng nước sâu, xa bờ gặp khó khăn. Giá dầu thô phụ thuộc thị trường thế giới và gần đây biến động bất thường, vượt ngoài dự báo của các tổ chức tư vấn quốc tế. Tình hình thế giới nhiều biến động, cũng ảnh hưởng lớn đến nguồn cung năng lượng.

Bên cạnh đó, hoạt động dầu khí thời gian qua phát sinh một số vướng mắc, bất cập cần bổ sung, hoàn thiện. Cụ thể:

1. Nhiều vấn đề về khung mang tính nguyên tắc, đặc thù của hoạt động dầu khí phát sinh, nhưng chưa được quy định cụ thể tại Luật Dầu khí năm 2022.

2. Một số vấn đề thường xuyên biến động được quy định trong luật hiện không còn phù hợp thực tiễn.

3. Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật và xu hướng chuyển dịch năng lượng, việc phát triển năng lượng ngoài khơi, thu giữ và lưu trữ carbon, dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao gắn với hoạt động dầu khí cần được quan tâm thúc đẩy.

Từ thực tiễn quản lý, thi hành pháp luật và bối cảnh hiện nay, việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách cho ngành dầu khí là cần thiết, nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, loại bỏ rào cản, tạo hành lang pháp lý, cải thiện mức độ hấp dẫn của môi trường đầu tư trong lĩnh vực dầu khí. Việc sửa đổi luật cũng tạo điều kiện thuận lợi cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và các nhà thầu dầu khí gia tăng sản lượng khai thác, hiệu quả đầu tư, góp phần bảo đảm chủ quyền trên biển và an ninh năng lượng quốc gia.

Thực hiện nhiệm vụ được giao, Bộ Công Thương (cơ quan chủ trì soạn thảo Luật Dầu khí) đã phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cùng các cơ quan, tổ chức liên quan để xây dựng dự án luật theo đúng trình tự, thủ tục quy định.

Kế thừa các quy định tiến bộ của luật cũ và bổ sung một số điểm mới:

Thứ nhất: Tinh thần xuyên suốt nổi bật của Luật Dầu khí (sửa đổi năm 2026) là tăng cường phân quyền cho cơ quan quản lý nhà nước về dầu khí; đồng thời giao quyền cho Petrovietnam. Luật đơn giản hóa thủ tục, khơi thông nguồn lực, đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát. Một số thẩm quyền liên quan đến quốc phòng, an ninh vẫn do cấp thẩm quyền phê duyệt để bảo đảm sự kiểm soát của nhà nước. Luật cũng phân định rõ chức năng của Petrovietnam, tách bạch vai trò của nhà thầu dầu khí (nhà đầu tư) với chức năng đặc thù do nhà nước giao.

Thứ hai: Về chính sách ưu đãi đầu tư cho hoạt động dầu khí: Các dự án dầu khí ngày càng dịch chuyển ra vùng nước sâu, xa bờ, điều kiện địa chất phức tạp, đòi hỏi vốn đầu tư lớn và thời gian thu hồi vốn dài. Nếu áp dụng cơ chế thông thường sẽ không đủ hiệu quả, hấp dẫn để nhà đầu tư triển khai. Do đó, luật bổ sung các chính sách ưu đãi, khuyến khích phát triển các mỏ nhỏ, cận biên, nước sâu xa bờ, gia tăng hệ số thu hồi dầu khí; khai thác tận thu tại các mỏ, cụm mỏ, lô dầu khí nhằm thu hút đầu tư, tăng sản lượng khai thác và đóng góp cho ngân sách nhà nước.

Thứ ba: Về chính sách thu giữ, lưu trữ carbon, phát triển công trình năng lượng ngoài khơi, dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao và an toàn dầu khí: Phạm vi điều chỉnh chỉ áp dụng với các khu vực liên quan trực tiếp đến hoạt động dầu khí. Luật bổ sung quy định về vị trí, trách nhiệm thu giữ carbon, sử dụng chung hạ tầng, bảo đảm an toàn, không ảnh hưởng đến hoạt động dầu khí; đồng thời làm rõ tiêu chí và cơ chế khuyến khích phát triển dịch vụ công nghệ cao và phát luật chuyên ngành.

Thứ tư: Hoàn thiện quy định về hợp đồng dầu khí theo hướng linh hoạt, bảo vệ lợi ích nhà thầu, cho phép gia hạn thời hạn hợp đồng và điều chỉnh cam kết công việc trong hợp đồng dầu khí.

Thứ năm: Bổ sung, hoàn thiện quy định về công tác kế toán, kiểm toán, quyết toán và xử lý chi phí hoạt động dầu khí, phù hợp đặc thù hoạt động dầu khí và thông lệ quốc tế. Luật cũng quy định việc xử lý chi phí khi Petrovietnam thực hiện thay nghĩa vụ của nhà nước trong hoạt động dầu khí; đồng thời, luật giao Chính phủ quy định chi tiết nhiều điều khoản để bảo đảm tính linh hoạt trong điều hành của Chính phủ./.

BBT TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM