Nhận định, Phản biện

Ngày 11/6/2026, dự án Nhà máy Điện gió Risen Phù Yên, công suất 80 MW chính thức được động thổ tại tỉnh Sơn La. Nếu chỉ nhìn ở góc độ quy mô, đây không phải là dự án điện gió lớn nhất Việt Nam, cũng không phải dự án đầu tiên được triển khai tại khu vực miền núi phía Bắc. Tuy nhiên, điều khiến dự án thu hút sự chú ý của giới chuyên môn lại nằm ở một khía cạnh khác: Tốc độ triển khai hiếm thấy trong lĩnh vực đầu tư năng lượng. Đề cập đến nội dung này, chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam có bài phân tích dưới đây để bạn đọc cùng tham khảo.

Thập kỷ vừa qua, Việt Nam đã nhanh chóng mở rộng công suất năng lượng tái tạo, đặc biệt trong mảng điện mặt trời và điện gió. Sự mở rộng này đã góp phần tái định hình cơ cấu năng lượng của đất nước và đưa Việt Nam trở thành một điểm sáng về phát triển năng lượng sạch trong khu vực.

Trong bối cảnh hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) được xem là “mắt xích” quan trọng của quá trình chuyển dịch năng lượng, các yêu cầu về an toàn môi trường và vận hành đang trở thành vấn đề mang tính chiến lược. Việc ban hành TCVN 14499-4-3:2025 không chỉ bổ sung khung tiêu chuẩn kỹ thuật cho BESS tại Việt Nam, mà còn cho thấy tư duy quản lý đã bắt đầu chuyển từ “khuyến khích công nghệ”, sang “quản trị rủi ro công nghệ” đối với một loại hạ tầng năng lượng mới có mức độ ảnh hưởng ngày càng lớn tới hệ thống điện quốc gia. Phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Tại Diễn đàn tương lai ASEAN 2026, ngày 10/6/2026 tại Hà Nội, TS. Nguyễn Anh Tuấn - Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA), thành viên Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam đã có bài phát biểu về “Chiến lược an ninh năng lượng Việt Nam trong kỷ nguyên biến động”. Dưới đây là một số nội dung chính của tham luận tại Diễn đàn.

Khác với giai đoạn 2022-2023, nguy cơ lớn nhất của hệ thống điện Việt Nam hiện nay không còn là thiếu sản lượng điện, mà là suy giảm dự phòng công suất trong các thời điểm phụ tải cực đại. Đây chính là bài toán trung tâm của an ninh điện mùa hè 2026 và những năm tới, khi tốc độ tăng trưởng nhu cầu điện đang vượt xa tốc độ bổ sung các nguồn điện nền quy mô lớn. Phân tích, nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Như chúng ta đều biết, một dự án nguồn điện vài trăm MW đòi hỏi vốn đầu tư lên tới hàng trăm triệu USD và việc đóng tài chính sẽ gặp khó khăn lớn, nếu chưa giải quyết được hai bài toán: Vốn chủ sở hữu và cấu trúc nợ phù hợp. Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi tập trung phân tích khía cạnh huy động vốn với tư cách là điều kiện tiên quyết để khởi động dự án.

Sở hữu tiềm năng đất hiếm đứng thứ 6 thế giới, Việt Nam đang nắm trong tay một lợi thế địa kinh tế quan trọng. Tuy nhiên, khoảng cách từ trữ lượng dưới lòng đất, đến một ngành công nghiệp mang lại giá trị thực tiễn là một chặng đường dài. Việc “đánh thức” khối tài sản này đòi hỏi một tầm nhìn chiến lược, học hỏi kinh nghiệm quốc tế và đặt nền tảng khoa học - công nghệ làm trọng tâm. Vậy, đâu là lối ra để tiềm năng này thực sự phát huy giá trị, mang lại lợi ích bền vững cho quốc gia và thay đổi diện mạo cuộc sống của người dân sở tại?

Đối với Việt Nam, khi tỷ trọng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu, than nhập khẩu và trong tương lai là nhiên liệu hạt nhân ngày càng gia tăng trong cơ cấu năng lượng, mức độ phụ thuộc vào thị trường nhiên liệu quốc tế cũng tăng theo, đặt ra những thách thức chiến lược mới về an ninh năng lượng quốc gia.

Đối với Việt Nam - thị trường hàng không tăng trưởng nhanh với độ mở quốc tế cao - thích ứng với ESG (môi trường, xã hội, quản trị) và lộ trình chuyển dịch năng lượng là điều kiện sinh tồn. Đạo luật ReFuelEU (giảm lượng khí thải carbon trong ngành hàng không) của Liên minh châu Âu (EU) và CORSIA (cơ chế toàn cầu về giảm và bù đắp carbon đối với các chuyến bay quốc tế) của Tổ chức Hàng không dân dụng Quốc tế (ICAO) không chỉ áp dụng cho hãng bay nội khối, mà tạo ra hàng rào kỹ thuật, tài chính trực tiếp lên các đường bay quốc tế của Việt Nam. Bài viết phân tích bức tranh chính sách quốc tế, đánh giá hiện trạng nội địa và đề xuất sáu khuyến nghị có tính thực thi cao cho ngành hàng không Việt Nam.

Báo cáo “Quản lý tài nguyên gió, xung đột hiệu ứng tổn thất gió (Wake effect) tại Việt Nam - Thách thức pháp lý và giải pháp kỹ thuật” của các tác giả thuộc Viện Nghiên cứu ứng dụng Năng lượng thông minh (iSEAR), Hội đồng khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam và Trường Cao đẳng Điện lực TP. Hồ Chí Minh sẽ phân tích chuyên sâu về tổn thất gió ngoại vi, cũng như an toàn kết cấu công trình điện gió.

Với chủ đề “Hàn Quốc - đối tác tin cậy trong việc xem xét hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại Việt Nam”, bài viết dưới đây phân tích những lợi thế vượt trội về công nghệ, sự tương đồng trong triết lý phát triển giữa hai quốc gia, hướng tới một thông điệp nhất quán: Hợp tác quốc tế để tự chủ; phát triển điện hạt nhân vì một Việt Nam xanh, bền vững và hùng mạnh.

Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu đưa vào vận hành 6.000 MW điện gió ngoài khơi vào năm 2030. Tuy nhiên, trong khi một dự án điện gió ngoài khơi thường cần từ 6-8 năm để phát triển từ giai đoạn khảo sát đến vận hành thương mại, Việt Nam hiện vẫn chưa có dự án nào được chấp thuận chủ trương đầu tư và cũng chưa hoàn thiện đầy đủ cơ chế lựa chọn nhà đầu tư. Khi quỹ thời gian chỉ còn hơn 4 năm, câu hỏi không còn là liệu có đạt được 6.000 MW hay không, mà là liệu Việt Nam có kịp đưa những MW điện gió ngoài khơi thương mại đầu tiên vào vận hành trước năm 2030 hay không? Phân tích, nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Nắng nóng cực đoan đang đẩy nhu cầu điện lên mức kỷ lục, khiến hệ thống điện quốc gia chịu áp lực chưa từng có, đặc biệt tại miền Bắc. Trong khi EVN và các đơn vị vận hành phải huy động tối đa mọi nguồn lực để giữ điện mùa cao điểm, nguy cơ thiếu điện trong những năm tới vẫn hiện hữu - khi nhiều dự án nguồn điện trọng điểm tiếp tục chậm tiến độ. Tổng hợp, phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Diễn đàn “Hoàn thiện quy định phát triển các chuỗi dự án khí - điện và hệ thống lưu trữ năng lượng của Việt Nam giai đoạn 2026-2030” tổ chức ngày 22/4/2026 tại Hà Nội đã phát đi một thông điệp mang tính cảnh báo: Hệ thống điện Việt Nam đang thay đổi nhanh hơn khả năng thích ứng của cấu trúc vận hành hiện tại. Khi năng lượng tái tạo gia tăng mạnh, phụ tải biến động ngày càng khó dự báo, hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) không còn là một lựa chọn công nghệ, mà trở thành điều kiện bắt buộc. Nếu không sớm hoàn thiện thể chế và phát triển BESS, nguy cơ mất cân bằng cung - cầu theo thời gian, gia tăng chi phí vận hành và suy giảm độ tin cậy hệ thống là hoàn toàn hiện hữu trong giai đoạn 2026-2030.

Ủy ban Pháp quy Hạt nhân Nhật Bản (NRA), ngày 28/4/206, đã kết luận rằng: Không cần thiết phải sửa đổi các tiêu chuẩn quy định hiện hành đối với lò phản ứng nước nhẹ cải tiến SRZ-1200 do Tập đoàn Công nghiệp nặng Mitsubishi và các đối tác phát triển. Vì thiết kế này là sự mở rộng từ công nghệ lò phản ứng nước áp lực hiện có và có thể được thẩm định theo các tiêu chuẩn quy định hiện hành.