Nhận định, Phản biện

Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh do xung đột địa chính trị, Kết luận số 14 ngày 20/3/2026 của Bộ Chính trị đã phát đi một thông điệp chính sách rõ ràng: Ưu tiên bảo đảm nguồn cung và ổn định giá nhiên liệu nhằm giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, đằng sau các giải pháp tình thế đó là những vấn đề mang tính cấu trúc của ngành năng lượng đang được đặt ra, đòi hỏi cách tiếp cận dài hạn và đồng bộ hơn. Tổng hợp và nhận xét của Hội đồng khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Năm 2026 nguy cơ thiếu điện vào giờ cao điểm buổi tối đang ngày càng hiện hữu trong bối cảnh phụ tải tăng nhanh và điều kiện thủy văn kém thuận lợi. Theo định hướng điều hành tại Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, điện mặt trời mái nhà kết hợp pin lưu trữ được xác định là một công cụ quan trọng để giảm phụ tải đỉnh và tăng tính tự chủ năng lượng. Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình này không mang tính phổ quát. Thực tế cho thấy, với hộ gia đình có ngưỡng tiêu thụ điện năng khoảng 600 kWh/tháng là điều kiện cần để bảo đảm hiệu quả kinh tế. Tiếp sau bài viết “Điện mặt trời mái nhà kết hợp pin lưu trữ - Giải pháp giảm phụ tải đỉnh hệ thống điện Việt Nam” và Chỉ thị số 10/CT-TTg, chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam có một số khuyến nghị ban đầu dưới đây để bạn đọc tham khảo.

An ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh xung đột quốc tế không còn là một khái niệm tĩnh, mà là một quá trình thích ứng năng động và quyết liệt. Những biến động tại Trung Đông trong năm 2026 đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về tính dễ tổn thương của một nền kinh tế phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu, nhưng đồng thời cũng là “chất xúc tác” mạnh mẽ để Việt Nam đẩy nhanh tiến trình chuyển dịch năng lượng... Tổng hợp, nhận định của Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Quyết định số 458/QĐ-TTg ngày 20/3/2026 phê duyệt Đề án cập nhật triển khai Tuyên bố chính trị về chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) được ban hành trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh do xung đột địa chính trị và giá dầu, khí tăng cao. Quyết định này không chỉ cụ thể hóa cam kết giảm phát thải, mà quan trọng hơn là thể hiện sự điều chỉnh tư duy chiến lược của Việt Nam: Từ “chuyển đổi vì khí hậu”, sang “chuyển đổi gắn với bảo đảm an ninh năng lượng và năng lực chống chịu của nền kinh tế”... Tổng hợp và một số nhận định bước đầu của Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Mức dự trữ xăng dầu của Việt Nam, theo ước tính, hiện chỉ tương đương 20-30 ngày nhập ròng, thấp hơn đáng kể so với chuẩn an toàn quốc tế. Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động, việc nâng cao năng lực dự trữ không chỉ là yêu cầu cấp thiết, mà còn là bài toán lớn về vốn, hạ tầng và cơ chế phối hợp giữa Nhà nước và doanh nghiệp.

Đằng sau mỗi bước tiến công nghệ hạt nhân luôn là một nền tảng chính sách vững chắc được chính phủ xây dựng và hậu thuẫn trên nhiều phương diện. Hoa Kỳ - quốc gia dẫn đầu thế giới về số lượng công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) được thiết kế và phát triển, cũng không phải ngoại lệ. Câu hỏi đặt ra là: Nhờ đâu Hoa Kỳ luôn giữ được vị thế trong một thế giới công nghệ luôn chuyển động? Liệu quốc gia này chỉ thuần túy dựa vào những kinh nghiệm công nghệ tích lũy trong 7 thập niên phát triển công nghệ hạt nhân? Có phải quá trình phát triển đầy cạnh tranh với những quốc gia có nền tảng hạt nhân vững vàng như Nga, hay những quốc gia đầy tham vọng vươn lên như Trung Quốc cũng là yếu tố quan trọng thúc đẩy công nghệ hạt nhân Hoa Kỳ tiến tới mốc xa hơn?

Xung đột giữa liên minh Hoa Kỳ - Israel và Iran đã tạo ra “cú sốc năng lượng” mới, đặc biệt khi eo biển Hormuz bị phong tỏa. Nhân sự kiện này trang tin trực tuyến Úc - Rogermontgomery (RMC) đã cập nhật hai kịch bản cốt lõi liên quan đến thị trường năng lượng toàn cầu trong ngắn hạn và tương lai tới.

Ngày 23/3/2026, Việt Nam và Liên bang Nga đã ký Hiệp định liên Chính phủ về hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên trên lãnh thổ Việt Nam. Theo các thông tin ban đầu, dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 dự kiến gồm hai tổ máy, với tổng công suất khoảng 2.400 MW, sử dụng công nghệ lò phản ứng VVER-1200 do Nga phát triển. Nhân sự kiện này, chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam có một số nhận định ban đầu về các tác động đến hệ sinh thái công nghệ cao cho nền kinh tế, cũng như vai trò của điện hạt nhân trong chiến lược năng lượng dài hạn ở nước ta... để bạn đọc cùng tham khảo.