Bất ổn ở Trung Đông và bài toán thích ứng trong đầu tư xây dựng của EVNSPC

EVNSPC vượt khó thành công, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm 2025 Chiều ngày 6/1/2026, Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) tổ chức hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026. Với những thành quả nổi bật, toàn diện trong công tác Đảng, sản xuất, kinh doanh, hoạt động Công đoàn, EVNSPC được lãnh đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) ghi nhận và đánh giá cao.

Trên công trường các dự án lưới điện 110kV tại miền Nam những ngày đầu năm Ngày này đầu năm mới Bính Ngọ 2026, trên công trường các dự án lưới điện 110 kV do Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) làm chủ đầu tư, không khí lao động đã rộn ràng trở lại. Tháng Giêng không còn là “Tháng ăn chơi”, ngay từ mùng 4 Tết, khi kỳ nghỉ Tết vẫn đang còn, nhiều công trình đã đồng loạt ra quân để bảo đảm tiến độ hoàn thành.

Diễn biến gần đây cho thấy mức độ nhạy cảm của rủi ro này ngày càng lớn. Ngày 4/3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 385/QĐ-TTg thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng trước diễn biến phức tạp của cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông. Trên thị trường quốc tế, giá dầu Brent đã có thời điểm tăng vọt lên 119,50 USD/thùng trước khi lùi nhanh về quanh 92-93 USD/thùng (trong ngày 10/3/2026). Điều đó cho thấy điều đáng lo ngại nhất không nằm ở một mốc giá cụ thể, mà ở mức độ biến động rất mạnh của thị trường dầu mỏ và khả năng lan truyền rủi ro sang các lĩnh vực vận tải, sản xuất công nghiệp và logistics.

Tác động của xung đột không dừng ở năng lượng. Reuters cho biết nhiều hãng tàu lớn như Maersk, Hapag-Lloyd và CMA CGM đã phải điều chỉnh tuyến vận chuyển, đi vòng qua châu Phi để tránh các điểm nóng hàng hải liên quan đến Suez, Bab el-Mandeb và khu vực lân cận. Khi hành trình kéo dài hơn, chi phí nhiên liệu, bảo hiểm hàng hải và phụ phí vận tải đều tăng theo. Với ngành điện, đây là rủi ro rất thực tế bởi nhiều nhóm thiết bị trọng yếu vẫn gắn với chuỗi cung ứng quốc tế, từ linh kiện, vật liệu đến lịch giao hàng của nhà sản xuất. Một thay đổi ở tuyến vận tải quốc tế vì thế có thể nhanh chóng tác động đến tiến độ cung ứng trên công trường.

Phó Tổng Giám đốc EVNSPC Đào Hòa Bình (hàng trên thứ 3 bên phải qua), kiểm tra hiện trường công trình đầu tư xây dựng trên địa bàn Đặc khu Phú Quốc - An Giang.

Đối với EVNSPC, thách thức này xuất hiện trong bối cảnh công tác đầu tư xây dựng đang được đẩy nhanh trên diện rộng. Thời gian qua, lãnh đạo Tổng công ty đã liên tục bám sát hiện trường, kiểm tra tiến độ các dự án chuẩn bị đóng điện trong tháng 3 và tháng 4/2026. Nhiều công trình 110 kV đã được đưa vào vận hành tại các địa phương (như Đồng Tháp, Cần Thơ, Tây Ninh và Lâm Đồng), góp phần nâng cao năng lực lưới điện và đáp ứng nhu cầu phụ tải tăng trưởng. Tuy nhiên, trong điều kiện kế hoạch đầu tư đang được triển khai với cường độ cao, chỉ một mắt xích giao hàng bị kéo dài cũng có thể tạo hiệu ứng dây chuyền đối với kế hoạch đóng điện của các dự án tiếp theo.

EVNSPC phải thích ứng chủ động trong công tác quản trị đầu tư xây dựng, rà soát dự toán gói thầu và chi phí dự phòng cần bám chắc nguyên tắc tính đúng, tính đủ.

Xét trên phương diện kỹ thuật, nhóm chịu tác động rõ nhất là thiết bị trạm biến áp và vật tư đường dây 110 kV. Với máy biến áp công suất lớn, dù năng lực sản xuất trong nước đã được nâng lên, nhiều cấu phần quan trọng vẫn gắn với chuỗi cung ứng nguyên vật liệu và thiết bị quốc tế. Tương tự, các thiết bị đóng cắt như máy cắt, dao cách ly hay hệ thống điều khiển, bảo vệ và SCADA cũng đối mặt với rủi ro về thời gian giao hàng và chi phí nhập khẩu. Trong khi đó, thị trường kim loại cơ bản đang trở nên nhạy cảm hơn. Reuters ghi nhận giá nhôm thế giới đã lên mức cao nhất trong 4 năm do lo ngại gián đoạn vận tải tại Trung Đông, tạo thêm áp lực đối với các nhóm vật tư như dây dẫn, phụ kiện kim loại, kết cấu thép và nhiều cấu phần cơ khí điện khác của công trình lưới điện.

Điều đáng chú ý là tác động từ Trung Đông không chỉ nằm ở chuyện chi phí tăng lên, mà còn ở nguy cơ phá vỡ tính đồng bộ trong tổ chức thực hiện dự án. Một công trình 110 kV chỉ có thể về đích đúng kế hoạch khi các khâu thiết kế, đấu thầu, giải phóng mặt bằng, cấp hàng, thi công, thí nghiệm hiệu chỉnh và nghiệm thu được kết nối nhịp nhàng. Khi một lô thiết bị chính giao chậm, toàn bộ lịch huy động nhân lực, máy móc và phương án đóng điện đều có thể phải điều chỉnh theo. Trong bối cảnh EVNSPC đang đồng thời triển khai nhiều dự án trên địa bàn rộng, năng lực điều phối tiến độ vì vậy càng trở nên quan trọng.

Trước bối cảnh đó, bài toán đặt ra cho EVNSPC là phải thích ứng chủ động trong công tác quản trị đầu tư xây dựng. Ở khâu chi phí, việc rà soát dự toán gói thầu và chi phí dự phòng cần bám chắc nguyên tắc tính đúng, tính đủ theo Nghị định số 10/2021/NĐ-CP, đồng thời cập nhật sát hơn biến động của báo giá vật tư, chi phí vận tải và thời gian giao hàng thực tế. Ở khâu hợp đồng, các tình huống chậm cấp thiết bị, điều chỉnh tiến độ, phân chia rủi ro và xử lý phát sinh cần được xem xét trên nền tảng Nghị định số 37/2015/NĐ-CP và Nghị định số 50/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung về hợp đồng xây dựng.

Nhìn rộng hơn, biến động từ Trung Đông đang đặt ra một phép thử thực tế cho năng lực quản trị rủi ro của công tác đầu tư xây dựng ngành điện. Khi một diễn biến địa chính trị ở xa có thể làm giá dầu biến động mạnh, tuyến hàng hải đổi hướng, giá kim loại tăng cao và lịch giao thiết bị thay đổi, khoảng cách giữa thị trường toàn cầu và một công trường 110 kV ở miền Nam thực tế không còn xa. Trong bối cảnh EVNSPC tiếp tục đẩy mạnh đầu tư lưới điện để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của các tỉnh phía Nam, việc bám sát thị trường, điều hành linh hoạt và chủ động thích ứng sẽ là chìa khóa để giữ vững tiến độ, kiểm soát chi phí và bảo đảm chất lượng công trình.

Từ đầu năm 2026 đến ngày 10/3, EVNSPC đã đóng điện được 18 công trình lưới điện 110 kV; dự kiến sẽ tiếp tục đóng điện thêm 33 công trình để nhằm hoàn thành 51 công trình vào dịp 30/4/2026, lập thành tích thiết thực chào mừng kỷ niệm 51 năm thành lập EVNSPC (30/4/1975 - 30/4/2026) theo Nghị Quyết số 46-NQ/ĐU ngày 5/1/2026 của Đảng ủy EVNSPC về việc tập trung hoàn thành công tác đầu tư xây dựng năm 2026./.

NGUYỄN ĐỨC DUY - BAN QUẢN LÝ ĐẦU TƯ EVNSPC