Tình hình vận hành đường dây 500kV mạch 3 khi phụ tải điện miền Bắc tăng cao

Giữ điện mùa nắng nóng - Áp lực chưa từng có với hệ thống điện Việt Nam Nắng nóng cực đoan đang đẩy nhu cầu điện lên mức kỷ lục, khiến hệ thống điện quốc gia chịu áp lực chưa từng có, đặc biệt tại miền Bắc. Trong khi EVN và các đơn vị vận hành phải huy động tối đa mọi nguồn lực để giữ điện mùa cao điểm, nguy cơ thiếu điện trong những năm tới vẫn hiện hữu - khi nhiều dự án nguồn điện trọng điểm tiếp tục chậm tiến độ. Tổng hợp, phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Cuối tháng 5/2026, miền Bắc bước vào đợt nắng nóng diện rộng, nhiều nơi ghi nhận nền nhiệt vượt ngưỡng 40 độ C. Thời tiết cực đoan khiến nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh.

Nhân viên PTC1 tăng cường kiểm tra, giám sát thiết bị và hành lang tuyến nhằm bảo đảm vận hành an toàn các đường dây 500 kV trong cao điểm nắng nóng. Ảnh: Ng. Tuấn.

Theo Công ty TNHH MTV Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO): Từ ngày 23-28/5/2026, phụ tải điện toàn quốc và khu vực miền Bắc liên tục xác lập các mức kỷ lục về công suất và sản lượng tiêu thụ. Trong đó, phụ tải miền Bắc đã ghi nhận tăng trên 25% so với cùng kỳ năm 2025, cho thấy áp lực cung ứng điện gia tăng rõ rệt trong đợt nắng nóng năm nay.

Cụ thể, ngày 25/5, công suất cực đại hệ thống điện quốc gia đạt 57.120 MW (lúc 13h40). Sang ngày 26/5, con số này tăng lên 58.103 MW và đến ngày 27/5 là 58.039 MW. Tương tự, sản lượng điện tiêu thụ toàn quốc từ ngày 25 đến 27/5 lần lượt là 1,171 tỷ kWh, 1,212 tỷ kWh và tiến đến mức cao nhất từ trước đến nay là 1,217 tỷ kWh.

Tại miền Bắc, khu vực chịu tác động trực tiếp của đợt nắng nóng, công suất cực đại ngày 27/5 đạt gần 30.000 MW (tăng trên 6% so với mức đỉnh cùng kỳ 2025), trong khi sản lượng điện tiêu thụ đạt khoảng 631 triệu kWh (tăng trên 9% so với kỷ lục năm 2025).

Khi phụ tải tăng đột biến, thách thức không chỉ nằm ở việc có đủ nguồn điện, mà còn ở khả năng đưa điện đến đúng nơi đang cần điện nhất. Cũng theo NSMO: Dù phụ tải tăng rất mạnh trong đợt nắng nóng vừa qua, hệ thống điện quốc gia vẫn được duy trì vận hành an toàn, ổn định và liên tục; điện áp các nút trên hệ thống và mức mang tải thiết bị đều nằm trong giới hạn vận hành cho phép.

Có thời điểm đường dây 500 kV mạch 3 đảm nhận 56% tổng công suất truyền tải trên tuyến:

Đợt nắng nóng vừa qua cũng là dịp để kiểm chứng hiệu quả của đường dây 500 kV mạch 3 (Quảng Trạch - Phố Nối) sau gần hai năm đưa vào vận hành.

Đường dây 500kV mạch 3 có chiều dài hơn 500 km, đi qua 9 tỉnh, thành phố (trước thời điểm sáp nhập đơn vị hành chính). Đây không chỉ là một dự án truyền tải điện quy mô lớn, mà còn là công trình có ý nghĩa chiến lược đối với an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn hiện nay. Đóng điện vào tháng 9/2024, công trình đã góp phần nâng khả năng truyền tải trên “xa lộ” điện năng 500 kV Bắc - Nam lên mức gần 5.000 MW - tức gần gấp đôi so với trước đây.

Các giải pháp kỹ thuật như kiểm tra phát nhiệt, giám sát thiết bị bằng công nghệ được tăng cường nhằm phát hiện sớm nguy cơ sự cố trên lưới điện truyền tải. Ảnh: Ng. Tuấn.

Trong nhiều năm qua, miền Bắc luôn là khu vực có tốc độ tăng trưởng phụ tải thuộc nhóm cao nhất cả nước. Trong khi đó, nhiều nguồn điện quy mô lớn, đặc biệt là các nguồn năng lượng tái tạo và một số trung tâm điện khí, lại tập trung nhiều hơn tại miền Trung và miền Nam. Do đó, việc đưa đường dây 500 kV Quảng Trạch - Phố Nối vào vận hành đã tạo thêm không gian vận hành cho hệ thống, nâng khả năng truyền tải điện liên miền và tăng độ linh hoạt trong công tác điều độ. Nhờ đó, hệ thống có thêm điều kiện để huy động hiệu quả nguồn điện từ miền Trung và miền Nam hỗ trợ miền Bắc.

Theo Công ty Truyền tải điện 1: Trước khi có đường dây 500 kV mạch 3, vào các thời điểm nắng nóng cao điểm, dòng công suất thường xuyên bị đẩy sát ngưỡng giới hạn, hệ thống phải vận hành trong trạng thái đầy tải với rủi ro cao hơn.

Từ khi có đường dây mạch 3, năng lực truyền tải liên miền Trung - Bắc đã được nâng lên khoảng 5.000 MW, không chỉ giúp tăng khả năng huy động nguồn điện từ miền Trung, miền Nam hỗ trợ miền Bắc, mà còn tăng khả năng san tải giữa các tuyến truyền tải hiện hữu, hỗ trợ ổn định điện áp hệ thống và giảm áp lực cho các máy biến áp 500 kV nội miền.

Thời điểm truyền tải cực đại trên hành lang 500 kV Trung - Bắc, riêng mạch 3 có thời điểm đảm nhận tới khoảng 56% tổng công suất truyền tải trên tuyến, cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của công trình trong cấu trúc vận hành hệ thống điện quốc gia.

Trong các ngày từ 23-27/5, công suất truyền tải trên đường dây 500 kV Quảng Trạch - Phố Nối thường xuyên đạt ngưỡng khoảng 2.500 MW, với sản lượng điện truyền tải trung bình lên tới khoảng 520 triệu kWh/ngày từ miền Trung ra miền Bắc.

Thời điểm 13h20 ngày 27/5, khi công suất cực đại miền Bắc đạt 29.966 MW - mức cao nhất từ trước đến nay, hệ thống điện miền Bắc đã phải vận hành trong trạng thái rất căng thẳng. Trong bối cảnh nguồn điện khả dụng tại miền Bắc được huy động tối đa; đồng thời tăng cường nhập khẩu điện, lượng công suất truyền tải từ miền Trung ra miền Bắc thông qua hành lang 500 kV, đặc biệt là mạch 3 tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì dự phòng công suất cho hệ thống.

Dù đợt nắng nóng cuối tháng 5 chưa phải là giai đoạn cao điểm cuối cùng của mùa khô năm nay, nhưng những diễn biến vận hành vừa qua cho thấy hệ thống điện quốc gia đang phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ tốc độ tăng trưởng phụ tải. Trong bối cảnh đó, việc nâng cao năng lực truyền tải liên miền tiếp tục là một trong những giải pháp quan trọng để bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định cho nền kinh tế và đời sống nhân dân. Và thực tế vận hành trong những ngày nắng nóng vừa qua đang cho thấy, đường dây 500 kV mạch 3 (Quảng Trạch - Phố Nối) đã phát huy rõ hiệu quả trong vai trò tăng cường năng lực truyền tải, hỗ trợ miền Bắc ứng phó với những thời điểm phụ tải lập đỉnh mới.

NGỌC TUẤN