Tình hình hoạt động của EVN 6 tháng đầu năm, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026

Từ giá bậc thang, đến giá điện theo giờ - Vì sao cần thay đổi và điều kiện nào để áp dụng thành công? Bộ Công Thương đang đề xuất bổ sung quy định áp dụng giá bán lẻ điện theo thời gian sử dụng (Time-of-Use Pricing - TOU) đối với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép. Đây không đơn thuần là việc thay đổi cách tính tiền điện, mà phản ánh một bước chuyển quan trọng trong tư duy điều hành hệ thống điện Việt Nam. Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng cao, phụ tải cực đại ngày càng dịch chuyển sang buổi tối và tỷ trọng năng lượng tái tạo không ngừng mở rộng, việc tạo tín hiệu để điều chỉnh hành vi sử dụng điện của hàng chục triệu hộ gia đình đang trở thành một công cụ quan trọng để giảm chi phí vận hành toàn hệ thống. Vấn đề đặt ra hiện nay không còn là có nên áp dụng giá điện theo giờ hay không, mà là Việt Nam cần lựa chọn lộ trình nào để cơ chế này vừa tạo được tín hiệu thị trường đúng đắn, vừa bảo đảm công bằng xã hội và khả năng chấp nhận của người dân.

Nghị định 243 và bước chuyển trong tư duy phát triển điện mặt trời mái nhà, cơ chế DPPA của Chính phủ Chỉ hơn 1 năm (sau khi ban hành Nghị định 57 về cơ chế mua bán điện trực tiếp - DPPA và Nghị định 58 về phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ), Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị định số 243/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026 nhằm sửa đổi, bổ sung một số quy định của hai nghị định này. Việc điều chỉnh chính sách trong thời gian ngắn cho thấy cơ quan quản lý nhà nước đã kịp thời tiếp thu những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn để hoàn thiện khung pháp lý cho quá trình chuyển dịch năng lượng. Những sửa đổi này không chỉ tháo gỡ các rào cản đối với điện mặt trời mái nhà và DPPA, mà còn đánh dấu bước chuyển đáng chú ý trong tư duy chính sách - từ kiểm soát bằng các giới hạn hành chính, sang khai thác hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo trên cơ sở bảo đảm an toàn vận hành hệ thống điện. Đây được xem là một bước đi quan trọng trong lộ trình hiện thực hóa Quy hoạch điện VIII điều chỉnh và thị trường điện cạnh tranh.

Sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống tháng 6/2026 đạt 32,6 tỷ kWh, tăng 14,25% so với cùng kỳ tháng 6/2025. Lũy kế 6 tháng, sản lượng toàn hệ thống đạt 171,54 tỷ kWh, tăng 9,85% so cùng kỳ 2025. Trong đợt nắng nóng (từ ngày 22-25/6/2026), hệ thống điện quốc gia ghi nhận kỷ lục: Sản lượng điện ngày cao nhất đạt 1.215,4 triệu kWh (ngày 25/6), công suất cực đại đạt 57.537 MW (ngày 24/6).

Tỷ trọng huy động các loại hình nguồn điện toàn hệ thống trong 6 tháng đầu năm 2026 như sau:

1. Thủy điện: 36,10 tỷ kWh, chiếm 21%.

2. Nhiệt điện than: 93,44 tỷ kWh, chiếm 54,5%.

3. Tua bin khí: 13,71 tỷ kWh, chiếm 8%.

4. Năng lượng tái tạo: 22,12 tỷ kWh, chiếm 12,9% (trong đó điện mặt trời đạt 14,59 tỷ kWh, điện gió đạt 6,63 tỷ kWh).

5. Điện nhập khẩu: 5,93 tỷ kWh, chiếm 3,5%...

Trong các tháng cao điểm mùa khô, các nhà máy nhiệt điện than, khí được huy động cao theo nhu cầu hệ thống điện. Để đáp ứng nhu cầu phụ tải, Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) đã huy động tổ máy chạy dầu Nhiệt điện Ô Môn, chuyển nhiên liệu khí thiên nhiên sang DO đối với một số tổ máy tua bin khí để tăng công suất khả dụng hệ thống.

Sản lượng điện truyền tải 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 138,2 tỷ kWh, tăng 10,83% so với cùng kỳ. Xu hướng truyền tải chủ yếu theo chiều từ miền Trung ra miền Bắc và từ miền Trung vào miền Nam với công suất truyền tải lớn nhất qua giao diện Trung - Bắc đạt 4.489 MW, giao diện Trung - Nam đạt 5.998 MW.

Công tác dịch vụ khách hàng: EVN tiếp tục hoàn thiện giải pháp kỹ thuật để cung cấp 100% dịch vụ điện trực tuyến toàn trình, kết nối đồng bộ với các Cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia.

- Trên Cổng Dịch vụ công quốc gia: EVN đã đưa thành công 12/12 dịch vụ điện (cấp độ 4) lên môi trường trực tuyến. Hiện tại, EVN đang phối hợp với C12 (Bộ Công an) để chuyển đổi sang Cổng mới: 4/12 dịch vụ đã áp dụng chính thức và 8/12 dịch vụ đang trong quá trình kiểm thử.

- Tích hợp dữ liệu dân cư và VNeID: Đã đồng bộ dữ liệu về Trung tâm CSDL Quốc gia và ứng dụng VneID.

- EVN đã đưa vào vận hành thử nghiệm ứng dụng EVN CSKH dùng chung (từ 15/6/2026) để mở rộng kênh chăm sóc khách hàng và mang đến trải nghiệm thuận tiện hơn cho khách hàng.

- Tập trung chỉ đạo các đơn vị chuẩn bị triển khai thay đổi khung giờ cao điểm, thấp điểm, bình thường của hệ thống điện quốc gia.

Công tác đầu tư xây dựng: Trong quý 2/2026, Tập đoàn tiếp tục chỉ đạo, đôn đốc các đơn vị triển khai nhiệm vụ đầu tư xây dựng theo kế hoạch năm, đặc biệt tập trung đầu tư các dự án nguồn và lưới điện trọng điểm theo chỉ đạo của Ban Thường vụ Đảng uỷ Tập đoàn (tại Nghị quyết 31-NQ/ĐU ngày 21/3/2026).

Kết quả triển khai các dự án nguồn, lưới điện trọng điểm tính đến nay:

- Dự án Nhiệt điện Quảng Trạch 1 đạt tiến độ tổng thể 99,11%, trong đó tổ máy 1 đã hòa lưới phát điện, tổ máy 2 đã hoàn thành công tác thử áp lò hơi, hiện đang tiến hành thông thổi hơi, dự kiến sẽ đốt lò lần đầu trong tháng 7/2026.

- Dự án Nhiệt điện LNG Quảng Trạch 2, nhà thầu EPC đang tiến hành khảo sát, lập thiết kế kỹ thuật.

- Dự án Thủy điện Trị An mở rộng đã hoàn thành đê quây cửa nhận nước, công tác đào hố móng nhà máy, cầu Hiếu Liêm, đang tiếp tục triển khai thi công bê tông nhà máy, phấn đấu hoàn thành, phát điện năm 2027.

Các dự án thủy điện mở rộng (Thủy điện Tuyên Quang, Sê San 3, Sê San 4, Đa Nhim giai đoạn 2, Srêpốk 3, Buôn Kuốp) đã báo cáo và giải trình các địa phương chấp thuận chủ trương đầu tư với mục tiêu khởi công năm 2026-2027 và đưa vào vận hành năm 2030... Các công ty nhiệt điện tiếp tục tập trung triển khai các dự án cải tạo, nâng cấp hệ thống xử lý khí thải cho nhiều tổ máy nhiệt điện than và các Nhà máy Nhiệt điện Ô Môn 1 và Bà Rịa.

Về lưới điện, trong 6 tháng đầu năm 2026, EVN và các đơn vị đã khởi công 89 công trình và hoàn thành đóng điện 94 công trình lưới điện từ 110 đến 500 kV (2 dự án 500V, 12 dự án 220 kV và 80 dự án 110 kV)...

Bên cạnh công tác sản xuất, kinh doanh, đầu tư xây dựng, Tập đoàn và các đơn vị thành viên đã thực hiện nhiều hoạt động an sinh xã hội thiết thực với tổng giá trị hơn 27,2 tỷ đồng. Tiêu biểu như: Tặng quà cho người nghèo, các đối tượng chính sách, các tổ chức xã hội, các quỹ bảo trợ xã hội; thực hiện các công trình thắp sáng đường quê, đường ven biển tại các địa phương; hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai; hỗ trợ giáo dục; ủng hộ chương trình Tháng Nhân đạo 2026 do Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động...

Một số nhiệm vụ công tác trọng tâm của EVN trong 6 tháng cuối năm 2026:

Theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ (tại Nghị quyết số 168/NQ-CP và 169/NQ-CP ngày 27/6/2026), mục tiêu năm 2026 phấn đấu tăng trưởng đạt “hai con số” gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Về sản xuất và cung ứng điện:

Theo tính toán cập nhật của NSMO, sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống trong 6 tháng cuối năm 2026 có thể đạt 187,5 tỷ kWh (tăng 12,3% so cùng kỳ 2025) và dự kiến cả năm 2026 là 358,6 tỷ kWh, tăng trưởng 11,1% so năm 2025. Đối với khu vực miền Bắc, theo nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn và quy luật hàng năm, có thể tiếp tục có các đợt nắng nóng kéo dài dẫn đến nhu cầu phụ tải tăng cao và đạt đỉnh (trong các tháng 7 và 8 năm 2026) với công suất cực đại dự kiến đạt 30.550-31.550 MW, tương ứng tăng trưởng ~16,8% so với cùng kỳ năm 2025 và cao hơn 1.500-2.500 MW so với công suất cực đại các tháng đầu năm 2026. Đồng thời, từ tháng 7/2026 bước vào mùa lũ chính vụ ở miền Bắc và bắt đầu vào mùa lũ ở miền Trung và Nam.

Để đảm bảo cung ứng điện trong mọi tình huống và đáp ứng mục tiêu tăng trưởng theo chỉ đạo của Đảng, Chính phủ và các bộ, ngành, Tập đoàn yêu cầu các đơn vị thành viên tiếp tục tập trung triển khai các giải pháp, phương án đảm bảo cung ứng điện các cuối năm 2026, chuẩn bị sẵn sàng phương án trong trường hợp nhu cầu điện tăng trưởng cao hơn; đồng thời đảm bảo an toàn trong mùa mưa bão và chuẩn bị tích cực cho mùa khô 2027. Trong đó:

1. Theo dõi, cập nhật thường xuyên tình hình thời tiết, thủy văn, đảm bảo độ khả dụng cao nhất của các tổ máy; đảm bảo an toàn cho các công trình điện. Phối hợp chặt chẽ với NSMO để sử dụng hài hòa và hiệu quả nguồn nước.

2. Vận hành các hệ thống xử lý khí thải (FGD, SCR, ESP...), kiểm soát chặt chẽ các thông số phát thải (khí thải, nước thải, tro xỉ) đảm bảo đúng quy định; chủ động đề xuất, báo cáo cấp có thẩm quyền để kịp thời tháo gỡ khó khăn (nếu có).

3. Chủ động phối hợp với các đơn vị cung cấp nhiên liệu (than, dầu, khí) để có kế hoạch đảm bảo đủ nhiên liệu cho vận hành và tồn kho theo định mức. Mục tiêu đảm bảo cung cấp đủ nhiên liệu cho giai đoạn hiện tại và phải có kế hoạch đảm bảo nguồn cung ổn định dài hạn.

4. Xây dựng kế hoạch ứng phó cụ thể, làm việc với khách hàng sử dụng điện lớn để có kế hoạch dịch chuyển/điều chỉnh phụ tải nhằm ứng phó với tình huống thời tiết nắng nóng cực đoan.

5. Phối hợp chặt chẽ với NSMO trong công tác quản lý, dự báo nhu cầu phụ tải điện, đánh giá tác động của sự phát triển các nguồn điện phân tán (đặc biệt là các nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ), theo dõi sát sự phát triển của các trụ sạc xe điện, đẩy mạnh các giải pháp tiết kiệm điện, sử dụng năng lượng hiệu quả, chuyển dịch phụ tải và chuẩn bị các phương án điều hòa/điều tiết phụ tải, huy động diesel khách hàng để ứng phó khi cần thiết.

6. Khẩn trương triển khai đầu tư, lắp đặt hệ thống pin lưu trữ (BESS) trên lưới điện phân phối để góp phần bảo đảm cung ứng điện cho năm 2026 và các năm tiếp theo, đặc biệt là tại khu vực miền Bắc.

7. Phối hợp chặt chẽ với UBND các tỉnh, thành phố; cơ quan, công sở, các địa phương để thực hiện nghiêm, hiệu quả các chương trình, giải pháp tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà (theo Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ).

Về đầu tư xây dựng nguồn điện: Đảm bảo tiến độ các dự án nguồn điện trọng điểm:

- Dự án Nhiệt điện Quảng Trạch 1: Phấn đấu phát điện thương mại tổ máy 2 trong năm 2026.

- Đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư dự án LNG Quảng Trạch 3.

- Tiếp tục tập trung thi công các dự án Thủy điện Trị An mở rộng, Thủy điện Tích năng Bác Ái theo mục tiêu kế hoạch tiến độ quý 3 và cả năm 2026.

- Cải tạo, nâng cấp hệ thống xử lý khí thải các nhà máy nhiệt điện.

Về đầu tư xây dựng lưới điện:

Phấn đấu đóng điện toàn tuyến đường dây 500/220kV Nho Quan - Phủ Lý - Thường Tín, đường dây 220 kV Nhà máy điện Nhơn Trạch 3 - Long Thành, đường dây 220 kV Than Uyên - Lào Cai (trong quý 3/2026) và các đương dây 220 kV Pắc Ma - Mường Tè, Phong Than - Than Uyên, Điện Biên - Sơn La (trong quý 4/2026); đảm bảo tiến độ các dự án đường dây 110 kV Phú Quốc - Nam Phú Quốc và đường dây 110 kV Phú Quốc - Bắc Phú Quốc phục vụ cấp điện APEC...

Để giảm bớt những khó khăn trong vận hành hệ thống điện trong các tháng mùa khô và thời tiết nắng nóng kéo dài, giảm thiểu nguy cơ xảy ra sự cố về điện do nhu cầu sử dụng điện tăng cao - nhất là ở miền Bắc, EVN rất mong tiếp tục nhận được sự chia sẻ và hành động tích cực phối hợp của người dân và các khách hàng sử dụng điện thông qua việc triệt để sử dụng điện tiết kiệm, chú ý không sử dụng đồng thời nhiều thiết bị điện có công suất lớn trong giờ cao điểm. Việc triệt để sử dụng điện tiết kiệm điện cũng giảm thiểu nguy cơ sự cố về điện và hạn chế tình trạng hóa đơn tiền điện tăng cao./.

BBT TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM