Thực thi phát triển điện mặt trời mái nhà và Kế hoạch hành động của Bộ Công Thương

Hộ gia đình tiêu thụ điện mức nào thì phù hợp lắp điện mặt trời mái nhà kết hợp pin lưu trữ theo Chỉ thị số 10/CT-TTg? Năm 2026 nguy cơ thiếu điện vào giờ cao điểm buổi tối đang ngày càng hiện hữu trong bối cảnh phụ tải tăng nhanh và điều kiện thủy văn kém thuận lợi. Theo định hướng điều hành tại Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, điện mặt trời mái nhà kết hợp pin lưu trữ được xác định là một công cụ quan trọng để giảm phụ tải đỉnh và tăng tính tự chủ năng lượng. Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình này không mang tính phổ quát. Thực tế cho thấy, với hộ gia đình có ngưỡng tiêu thụ điện năng khoảng 600 kWh/tháng là điều kiện cần để bảo đảm hiệu quả kinh tế. Tiếp sau bài viết “Điện mặt trời mái nhà kết hợp pin lưu trữ - Giải pháp giảm phụ tải đỉnh hệ thống điện Việt Nam” và Chỉ thị số 10/CT-TTg, chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam có một số khuyến nghị ban đầu dưới đây để bạn đọc tham khảo.

Điện mặt trời mái nhà - Mở hướng tự chủ năng lượng cho các khu công nghiệp ở Việt Nam Giá nhiên liệu toàn cầu biến động mạnh, thời tiết ngày càng cực đoan và khung giờ cao điểm điện năng liên tục được điều chỉnh theo phụ tải thực tế đang đặt khu công nghiệp trước một bài toán khó: Làm thế nào để duy trì sản xuất ổn định với chi phí năng lượng có thể kiểm soát? Trong bối cảnh đó, điện mặt trời mái nhà, đặc biệt khi kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) đang nổi lên như một giải pháp không chỉ giúp tiết giảm chi phí, mà còn mở ra con đường tự chủ năng lượng và thích ứng với chuyển dịch xanh. Phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Mục tiêu tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà:

Theo kế hoạch mới ban hành, Bộ Công Thương đặt mục tiêu phấn đấu tiết kiệm điện tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc trong năm 2026. Đặc biệt, trong các tháng cao điểm nắng nóng (từ tháng 4 đến tháng 7), mục tiêu tiết kiệm điện năng tiêu thụ được xác định ở mức tối thiểu 10%.

Để đạt được các chỉ số này, Bộ Công Thương sẽ triển khai đồng bộ các chương trình quản lý nhu cầu điện (DSM), dịch chuyển phụ tải và điều chỉnh phụ tải điện (DR). Mục tiêu cụ thể là tiết giảm tối thiểu 3.000 MW công suất phụ tải vào các khung giờ cao điểm của hệ thống điện khi có nguy cơ mất cân đối cung - cầu. Bên cạnh đó, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) có nhiệm vụ thực hiện các giải pháp kỹ thuật và quản lý để giảm tổn thất điện năng trên toàn hệ thống xuống dưới mức 6%.

Về phát triển nguồn năng lượng tại chỗ, kế hoạch đẩy mạnh phát triển điện mặt trời mái nhà theo hình thức tự sản xuất, tự tiêu thụ. Các đối tượng ưu tiên lắp đặt bao gồm cơ quan công sở, cơ sở sản xuất, kinh doanh và hộ gia đình. Chính phủ khuyến khích việc kết hợp lắp đặt hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) để giảm phụ tải giờ cao điểm và tăng khả năng tự chủ nguồn điện. Mục tiêu hằng năm là có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước sử dụng điện mặt trời mái nhà, hoặc đạt 20% tổng công suất lắp đặt theo kế hoạch phát triển giai đoạn 2026-2030 của các địa phương.

Yêu cầu nghiêm ngặt trong sử dụng điện tại cơ quan, doanh nghiệp:

Kế hoạch của Bộ Công Thương đặt ra các yêu cầu cụ thể đối với từng nhóm đối tượng tiêu thụ điện:

1. Đối với cơ quan, công sở: Phải xây dựng kế hoạch tiết kiệm điện theo từng quý và thực hiện nghiêm các giải pháp trong giờ cao điểm. Các đơn vị có trách nhiệm rà soát, thay thế thiết bị hiệu suất thấp, ưu tiên mua sắm thiết bị dán nhãn năng lượng cao. Việc thực hiện tiết kiệm điện phải được đưa vào chỉ tiêu đánh giá hoàn thành nhiệm vụ và thi đua khen thưởng hằng năm của người lao động.

2. Đối với chiếu sáng công cộng và quảng cáo: Triển khai kế hoạch tiết kiệm tối thiểu 30% tổng điện năng tiêu thụ. Các hệ thống chiếu sáng quảng cáo, trang trí ngoài trời được yêu cầu tắt hoặc giảm ít nhất 50% công suất vào khung giờ cao điểm buổi tối theo yêu cầu của đơn vị điện lực.

3. Đối với doanh nghiệp sản xuất: Các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm phải lồng ghép mục tiêu tiết kiệm điện vào kế hoạch sản xuất. Những cơ sở tiêu thụ từ 500.000 kWh/năm trở lên phải tiết kiệm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ trên một đơn vị sản phẩm, hoặc 3% tổng điện năng tiêu thụ năm. Doanh nghiệp cần chủ động bố trí ca kíp hợp lý để tránh giờ cao điểm và sẵn sàng huy động nguồn điện dự phòng khi hệ thống quốc gia thiếu hụt.

Hoàn thiện cơ chế, chính sách và kiểm tra giám sát:

Bộ Công Thương chủ trì phối hợp với các bộ, ngành liên quan để tham mưu, đề xuất các cơ chế thúc đẩy sử dụng điện tiết kiệm. Cụ thể:

1. Về tài chính và tín dụng: Phối hợp với Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nghiên cứu chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà và BESS. Đề xuất cơ chế cho phép EVN hạch toán chi phí thực hiện các chương trình DSM vào giá thành; đồng thời nghiên cứu hình thành Quỹ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

2. Về tiêu chuẩn kỹ thuật: Bộ Khoa học và Công nghệ có nhiệm vụ rà soát, nâng mức hiệu suất năng lượng tối thiểu của các thiết bị thêm 5%, xây dựng lộ trình loại bỏ bóng đèn sợi đốt từ 20 W trở lên và nâng tiêu chuẩn động cơ điện lên mức IE2-IE3. Bộ Xây dựng sẽ ban hành các quy chuẩn về công trình xây dựng “sẵn sàng cho điện mặt trời”.

3. Về quản lý nhà nước: Bộ Công Thương sẽ xây dựng hướng dẫn phương pháp đo lường, xác minh sản lượng điện tiết kiệm một cách minh bạch; đồng thời thiết lập cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các dự án tiết kiệm điện.

Tổ chức thực hiện:

1. Bộ trưởng Bộ Công Thương giao các Thứ trưởng theo lĩnh vực phụ trách, bám sát các mục tiêu, yêu cầu thuộc chức năng, nhiệm vụ của Bộ và các nhiệm vụ, giải pháp nêu tại kế hoạch hành động, thường xuyên theo dõi, chỉ đạo các đơn vị chức năng được giao phụ trách triển khai thực hiện. Mặt khác, bám sát cơ sở, tăng cường làm việc với các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội doanh nghiệp và các đơn vị có liên quan để bảo đảm hoàn thành các nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao; chịu trách nhiệm trước Bộ trưởng về kết quả thực hiện.

2. Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ có trách nhiệm tổ chức thực hiện những nhiệm vụ và nội dung công tác thuộc lĩnh vực được giao tại phụ lục kèm theo quyết định này bảo đảm chất lượng và đúng tiến độ, thời hạn yêu cầu. Mặt khác, tham mưu, đề xuất các giải pháp, biện pháp cụ thể điều hành trong lĩnh vực phụ trách, kịp thời báo cáo lãnh đạo Bộ xem xét, trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đối với những vấn đề vượt thẩm quyền; chịu trách nhiệm trước lãnh đạo Bộ về kết quả thực hiện các nhiệm vụ đơn vị được giao phụ trách.

3. Thường xuyên theo dõi, kiểm tra, giám sát tiến độ, kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao; định kỳ 6 tháng tổng hợp, đánh giá tình hình thực hiện các nhiệm vụ gửi Cục Điện lực trước ngày 15/6 và trước ngày 1/12 hằng năm để tổng hợp, báo cáo lãnh đạo Bộ, báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện Chỉ thị.

4. Phối hợp chặt chẽ, hiệu quả với các cơ quan, đơn vị liên quan trong tham mưu, đề xuất giải pháp, biện pháp cụ thể điều hành các ngành, lĩnh vực được phân công phụ trách; kịp thời báo cáo lãnh đạo Bộ những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện.

5. Chủ động thực hiện các nội dung, nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, cơ quan liên quan tại Chỉ thị số 10/CT-TTg theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

6. Chỉ đạo các doanh nghiệp trong các ngành, lĩnh vực được phân công phụ trách chủ động xây dựng chương trình/kế hoạch hành động của doanh nghiệp thực hiện kế hoạch hành động của Bộ Công Thương thực hiện Chỉ thị số 10/CT-TTg để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Đón đọc: Bằng cách nào để mỗi năm có 10% hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà?

BBT TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM