Cung ứng điện trong cao điểm mùa khô 2026 và cách giải quyết các thách thức của EVN

Bảo đảm cung ứng điện mùa khô 2026 - Vai trò chủ động của EVN trong bối cảnh El Nino Mùa khô năm 2026 được dự báo diễn biến bất thường dưới tác động của El Nino, với nắng nóng kéo dài, lượng nước về các hồ thủy điện suy giảm và nhu cầu điện tăng cao ngay từ đầu mùa. Trong bối cảnh đó, bảo đảm cung ứng điện không chỉ là yêu cầu vận hành, mà trở thành bài toán tổng hợp về quản trị hệ thống. Trên cơ sở chỉ đạo của Bộ Công Thương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, phối hợp chặt chẽ với Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) nhằm giữ vững an ninh cung cấp điện trong các tháng cao điểm năm 2026. Tổng hợp, nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Giải pháp cung ứng điện của EVN giữa bối cảnh chi phí tăng cao và biến đổi khí hậu cực đoan Biến động địa - chính trị toàn cầu khiến giá nhiên liệu đầu vào tăng mạnh, trong khi tác động của El Nino năm 2026 làm gia tăng nắng nóng, suy giảm nguồn nước và đẩy phụ tải điện lên cao ngay từ đầu mùa khô. Hai áp lực này đồng thời đặt hệ thống điện Việt Nam vào một trạng thái chưa từng có tiền lệ: Chi phí sản xuất điện tăng cao trong khi yêu cầu bảo đảm cung ứng điện ngày càng khắt khe. Trong bối cảnh đó, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp - từ bảo đảm nhiên liệu, tối ưu vận hành, đến quản trị phụ tải và nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống, nhằm giữ vững an ninh cung cấp điện cho nền kinh tế… Phân tích và nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

‘Phép thử kép’ của EVN ngay từ đầu mùa nóng năm 2026 Ngay từ đầu tháng 4/2026, hệ thống điện Việt Nam đã lập kỷ lục mới về công suất cực đại, phản ánh rõ tác động của nắng nóng đến sớm dưới ảnh hưởng của El Nino. Trong khi đó, cơ cấu nguồn điện cho thấy việc huy động công suất từ thủy điện giảm mạnh, nhiệt điện than phải “gánh” vai trò chủ lực trong bối cảnh chi phí nhiên liệu tiếp tục chịu áp lực từ biến động địa - chính trị. Những tín hiệu này không chỉ là hiện tượng nhất thời, mà là cảnh báo sớm cho một mùa khô có thể vận hành trong trạng thái “không bình thường” - nơi vai trò của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và sự phối hợp với Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) trở thành yếu tố quyết định bảo đảm an ninh cung cấp điện. Phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Nỗ lực của EVN trong cao điểm mùa khô 2026:

Bám sát tinh thần Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chỉ thị 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm chuẩn bị sẵn sàng cho cung ứng điện cao điểm mùa khô năm 2026 và các tháng tiếp theo. Cụ thể, EVN đã thành lập Ban chỉ đạo điều hành cung ứng điện năm 2026, chủ động phối hợp với Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) xây dựng các kịch bản linh hoạt nhằm đảm bảo an ninh năng lượng, đặc biệt là cung ứng điện trong các tháng cao điểm mùa khô năm 2026 (tháng 4, 5, 6, 7).

1. Về vận hành và nguồn điện:

EVN cùng NSMO lập các phương án vận hành linh hoạt, từ điều kiện bình thường đến tình huống cực đoan, dự phòng cho sản lượng toàn hệ thống lên tới 368 tỷ kWh trong năm 2026. EVN quyết tâm giảm bớt tối đa có thể những khó khăn trong sản xuất, kinh doanh như:

- Tiết kiệm 10% các chi phí thường xuyên và cắt giảm từ 20-30% chi phí sửa chữa tài sản cố định.

- Vận hành tối ưu hệ thống điện để phát tối đa nguồn thủy điện (có chi phí thấp).

- Điều phối các hợp đồng mua than, ưu tiên các nguồn than có giá rẻ hơn để giảm chi phí phát điện.

- Nỗ lực đàm phán với các chủ đầu tư các nhà máy điện BOT về sản lượng phát điện để tối ưu hóa chi phí chung.

2. Đảm bảo nhiên liệu:

Theo EVN, phụ tải điện 2026 được dự báo tiếp tục tăng theo cả quy mô sản lượng và mức công suất cực đại trong các tháng mùa khô. Vì vậy, EVN đã chỉ đạo Tổng công ty Phát điện 1 (EVNGECO1) xây dựng các phương án vận hành chi tiết cho mùa khô năm 2026, trọng tâm là bảo đảm nguồn nhiên liệu và nâng cao độ khả dụng của các tổ máy phát điện.

Công ty Cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh (thuộc EVNGENCO1) cho biết đã ký các hợp đồng cung cấp than đáp ứng nhu cầu vận hành cả năm; đồng thời duy trì lượng tồn kho ổn định, đủ phục vụ các giai đoạn phụ tải cao, nhất là dịp tết và cao điểm mùa khô. Năm 2026, nhà máy dự kiến sản xuất khoảng 7,8 tỷ kWh.

Tại Công ty Cổ phần Nhiệt điện Hải Phòng (thuộc EVNGENCO2), các hợp đồng mua than với Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam và Tổng công ty Đông Bắc cũng đã được hoàn tất ngay từ đầu năm. Các tổ máy đang vận hành an toàn, ổn định, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu huy động của hệ thống điện. Năm 2026, đơn vị đặt mục tiêu sản xuất khoảng 6,84 tỷ kWh, trong đó riêng mùa khô dự kiến đạt khoảng 3,85 tỷ kWh.

Đoàn công tác của EVN kiểm tra thực tế công tác tiếp nhận than và vận hành các tổ máy tại Công ty Nhiệt điện Duyên Hải.

Tại khu vực phía Nam, Công ty Nhiệt điện Duyên Hải - đơn vị quản lý vận hành các nhà máy Nhiệt điện Duyên Hải 1, Duyên Hải 3 và Duyên Hải 3 (mở rộng), hiện cũng đang duy trì lượng than tồn kho đảm bảo cho vận hành trong mùa khô năm nay.

Về kỹ thuật, EVN chỉ đạo các đơn vị thành viên thực đảm nhiên liệu, các nhà máy nhiệt điện đang tập trung hoàn tất các hạng mục bảo trì, bảo dưỡng thiết bị theo kế hoạch; đồng thời tổ chức lực lượng trực vận hành và sửa chữa 24/24 giờ nhằm kịp thời xử lý các tình huống phát sinh.

Trong bối cảnh phụ tải tiếp tục tăng trưởng và thời tiết có thể diễn biến cực đoan, việc chuẩn bị từ sớm về nhiên liệu, thiết bị và nhân lực sẽ góp phần nâng cao độ tin cậy vận hành của hệ thống điện, bảo đảm cung ứng điện an toàn, liên tục phục vụ sản xuất và đời sống của người dân trong mùa nắng nóng năm 2026.

Song song với công tác bảo đảm nhiên liệu, các nhà máy nhiệt điện đang tập trung hoàn tất các hạng mục bảo trì, bảo dưỡng thiết bị theo kế hoạch; đồng thời tổ chức lực lượng trực vận hành và sửa chữa 24/24 giờ nhằm kịp thời xử lý các tình huống phát sinh.

Lê đóng điện thành công giai đoạn 2 công trình đường dây 110 kV Hồng Ngự - Vĩnh Hưng (tỉnh Tây Ninh).

Phát triển hạ tầng lưới điện như đẩy nhanh tiến độ dự án. Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) đã nỗ lực đóng điện 51 công trình lưới điện 110 kV chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026. Tăng cường kiểm tra, rà soát thiết bị nhất thứ, nhị thứ và xử lý các điểm xung yếu trên lưới điện truyền tải để ngăn ngừa sự cố do quá tải.

3. Quản lý phụ tải và tiết kiệm điện:

Chương trình tiết kiệm điện của EVN trọng tâm ba kế hoạch cốt lõi là đặt mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 3% sản lượng điện cả năm, riêng các tháng cao điểm hè phấn đấu tiết kiệm từ 10% trở lên. Hai là huy động nguồn điện phân tán, khuyến khích và tạo điều kiện tối đa cho khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu và hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS). Ba là điều chỉnh phụ tải (DR) bằng cách phối hợp với các khách hàng công nghiệp lớn để thực hiện điều chỉnh phụ tải phi thương mại vào các khung giờ cao điểm.

Khuyến khích khách hàng sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo.

EVNSPC đã chuẩn bị và sẵn sàng nhiều giải pháp trong điều hành, vận hành, quản lý phụ tải và tiết kiệm điện nhằm đảm bảo cung ứng điện an toàn, ổn định trên địa bàn 8 tỉnh, thành phố phía Nam. Từ cuối năm 2025, EVNSPC và các đơn vị thành viên đã chủ động xây dựng kế hoạch cung ứng điện chi tiết cho từng tháng và cả năm; đồng thời lập kế hoạch vận hành, kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống điện theo tuần, tháng và năm để lưới điện luôn trong tình trạng vận hành ổn định, với mục tiêu xuyên suốt là đảm bảo cung cấp điện an toàn, chất lượng phục vụ phát triển kinh tế, xã hội và đời sống nhân dân.

Kế hoạch cung cấp điện được EVNSPC và các đơn vị thành viên được xây dựng trên cơ sở xem xét đầy đủ các yếu tố tác động như phát triển điện mặt trời mái nhà, nguồn điện tự sản xuất của khách hàng, kế hoạch đầu tư xây dựng lưới điện và các chỉ tiêu liên quan điện thương phẩm, tổn thất điện năng, quản lý kỹ thuật lưới điện…

EVNSPC cũng phối hợp chặt chẽ với các tỉnh, thành phố về tình hình cung ứng điện năm 2026; thống nhất cơ chế phối hợp quản lý/giám sát khách hàng sử dụng năng lượng trọng điểm… Các đơn vị thành viên EVNSPC còn tập trung theo dõi sát các đường dây có mức mang tải cao, đặc biệt là các tuyến mang tải trên 90%; có phương san chuyển tải, khai thác tải giữa các MBA hợp lý...

Song song đó, EVNSPC còn đẩy đầu tư, cải tạo, hiện đại hóa lưới điện; ứng dụng công nghệ tiên tiến để giảm sự cố, nâng cao độ tin cậy, trọng tâm lưới trung áp và hạ áp; thúc đẩy phát triển nguồn phát tại chỗ, khuyến khích, hỗ trợ hộ gia đình và nhà đầu tư phát triển điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Tằng cường tuyên truyền về sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, an toàn:

EVN đẩy mạnh tuyên truyền tiết kiệm điện thông qua các giải pháp đồng bộ như: Đa dạng hóa hình thức truyền thông (số hóa, trực tiếp), ký cam kết với doanh nghiệp, lan tỏa các mô hình tiết kiệm điện tại hộ gia đình. Trọng tâm là thay đổi hành vi, sử dụng thiết bị hiệu suất cao và tận dụng khung giờ thấp điểm. Các giải pháp cụ thể này này nhằm thay đổi nhận thức, biến tiết kiệm điện thành hành động tự giác của cộng đồng để đảm bảo an ninh năng lượng.

Tổng công ty Điện lực TP Hà Nội (EVNHANOI) đồng loạt triển khai nhiều giải pháp cấp bách để tăng cường tiết kiệm điện, bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định cho thành phố; đồng thời kêu gọi sự chung tay của cộng đồng trong sử dụng năng lượng hiệu quả. EVNHANOI tuyên truyền theo hướng thiết thực, dễ áp dụng, tập trung vào các giải pháp sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả trong từng nhóm đối tượng như: Hộ gia đình, cơ sở kinh doanh, doanh nghiệp sản xuất, trường học và cơ quan hành chính.

EVNHANOI khuyến nghị khách hàng sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả.

Ví dụ: EVNHANOI tuyên truyền người dân coi tiết kiệm điện thành thói quen như: Sử dụng thiết bị điện có nhãn năng lượng, điều chỉnh nhiệt độ điều hòa hợp lý, tận dụng ánh sáng tự nhiên, hạn chế sử dụng điện vào giờ cao điểm.

EVNHANOI khuyến khích khách hàng lớn, thúc đẩy các mô hình năng lượng tại chỗ, tham gia chương trình điều chỉnh phụ tải (DR). Đây là giải pháp hiệu quả nhằm giảm công suất tiêu thụ vào giờ cao điểm, góp phần vào việc hệ thống điện vận hành ổn định mà không ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. EVNHANOI phối hợp, trao đổi thường xuyên với các đơn vị để đảm bảo việc điều chỉnh phụ tải được thực hiện hiệu quả, phù hợp với điều kiện vận hành thực tế của từng doanh nghiệp.

Tổng công ty cũng đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân và doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời mái nhà, góp phần tăng nguồn cung điện tại chỗ, giảm phụ thuộc vào lưới điện quốc gia trong giờ cao điểm. Các mô hình sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả tại chỗ cũng được nhân rộng, đặc biệt tại các cơ sở thương mại, dịch vụ và khu dân cư để theo dõi điện năng tiêu thụ hàng ngày, khuyến cáo sử dụng thiết bị dán nhãn năng lượng.

Tại phía Nam, Tổng công ty Điện lực Thành phố Hồ Chí Minh (EVNHCMC) phối hợp với Hội Bảo vệ Người tiêu dùng Việt Nam cùng Sở Công Thương TP HCM tổ chức chương trình tập huấn “Người tiêu dùng sử dụng điện an toàn, tiết kiệm và hiệu quả”, hay chương trình như “Gia đình tiết kiệm điện”, “Trường học tiết kiệm điện”, tuyên truyền qua loa phát thanh tại địa phương và phát tờ rơi hướng dẫn. Thông qua các chương trình này nhằm thực hiện nghiêm túc Chỉ thị số 20/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường tiết kiệm điện giai đoạn 2020-2025, cho hai đối tượng khách hàng chính, khách hàng sản xuất công nghiệp và khách hàng sinh hoạt.

Ngoài ra, EVNHCMC tăng cường tuyên truyền qua nền tảng số, sử dụng Website, Fanpage, Zalo OA của EVN và các đơn vị thành viên để gửi thông điệp. EVNHCMC làm việc trực tiếp với doanh nghiệp sản xuất, yêu cầu ký cam kết tiết kiệm điện, điều chỉnh kế hoạch sản xuất, hạn chế thiết bị công suất lớn vào giờ cao điểm.

Đối với người dân, EVN khuyến cáo cách tiết kiệm điện, an toàn và hiệu quả, người tiêu dùng cần chủ động điều chỉnh thói quen như đặt điều hòa từ hợp lý, hạn chế dùng thiết bị công suất lớn (bình nóng lạnh, máy giặt, bếp điện) vào giờ cao điểm (12h-15h và 21h-23h). Ưu tiên thiết bị có nhãn năng lượng, tắt hẳn nguồn khi không sử dụng và kiểm tra đường dây để đảm bảo an toàn.

Về sử dụng điện an toàn, EVN khuyến nghị mọi người nên thường xuyên kiểm tra dây dẫn, ổ cắm, thiết bị điện để phát hiện dấu hiệu quá tải, chập cháy; không tự sửa chữa mà gọi thợ điện để sửa chữa các sự cố; không để quần áo, chăn màn gần bàn là, bếp điện, lò sưởi; tránh để thiết bị điện, dây dẫn bị ngấm nước, đặc biệt trong mùa mưa bão./.

BBT TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM