Tình hình triển khai hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) trên lưới điện EVN

Pin lưu trữ năng lượng và yêu cầu tái cấu trúc hệ thống điện Việt Nam Sự bùng nổ của năng lượng tái tạo đang buộc hệ thống điện phải thay đổi từ gốc rễ, không chỉ về công nghệ, mà còn cách vận hành và thiết kế thị trường. Trong bối cảnh đó, pin lưu trữ điện năng nổi lên như một hạ tầng chiến lược, giúp dịch chuyển dòng chảy điện năng theo thời gian. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi không nằm ở công nghệ, mà ở câu hỏi: Ai sẽ trả tiền cho lưu trữ điện năng, thị trường điện phải được thiết kế lại như thế nào và vai trò của EVN sẽ thay đổi ra sao trong một hệ thống điện không còn vận hành theo logic truyền thống? Phân tích, nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Tại cuộc họp, Thành viên HĐTV EVN Đặng Huy Cường cho biết: Năm 2025, tổng công suất hệ thống BESS được đầu tư trên toàn cầu ước đạt khoảng 300.000 MW. Quy mô này cho thấy BESS đang trở thành xu thế tất yếu trong quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu.

Tại Việt Nam, khi tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu nguồn điện ngày càng cao, BESS sẽ phát huy hiệu quả rõ ràng trong việc nâng cao tính ổn định của hệ thống điện. Đáng kể, BESS góp phần phủ đỉnh phụ tải, qua đó có thể giảm, hoặc thay thế một phần nhu cầu đầu tư vào các nguồn điện chạy đỉnh truyền thống. Đồng thời, BESS cũng có thể hỗ trợ cung cấp điện, giảm nguy cơ quá tải trong các giai đoạn cao điểm…

Đối với EVN, từ năm 2025, thực hiện chỉ đạo của Bộ Công Thương tại Thông báo kết luận số 198/TB-BCT ngày 8/8/2025 về việc Kết luận của Bộ trưởng tại hội nghị về tình hình và giải pháp bảo đảm cung cấp điện các tháng còn lại năm 2025 và các năm 2026-2030; để đáp ứng nhu cầu phụ tải đỉnh, đảm bảo khả năng cung ứng điện trong năm 2026 và các năm tiếp theo, Tập đoàn đã giao các tổng công ty, đơn vị chủ động triển khai các thủ tục để đầu tư lắp đặt pin lưu trữ trên lưới điện.

Tại cuộc họp, Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) Đỗ Nguyệt Ánh cho biết: Tổng công ty đã chỉ đạo các đơn vị rà soát, khảo sát các trạm biến áp 110 kV có khả năng triển khai hệ thống lưu trữ năng lượng. Kết quả tính toán ban đầu cho thấy: Tổng công suất BESS có thể lắp đặt tại các đơn vị thuộc EVNNPC đạt khoảng 530 MW, với thời gian lưu trữ 2 giờ, tương đương 1.060 MWh.

EVNNPC đã trao đổi, phối hợp với Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) để xác định quy mô, mục đích triển khai phù hợp. Trong giai đoạn 1, Tổng công ty đang triển khai các bước đầu tư BESS, với tổng công suất 305 MW, dự kiến hoàn thành vào cuối tháng 6/2026; đồng thời tiếp tục thực hiện các giai đoạn tiếp theo trong thời gian tới.

Đối với Tổng công ty Điện lực TP Hà Nội (EVNHANOI) - đơn vị được Tập đoàn giao phát triển BESS với tổng công suất 275 MW. Trong giai đoạn thí điểm, Tổng công ty đang triển khai BESS với tổng công suất 50 MW tại 5 trạm biến áp trên địa bàn thành phố.

Tại khu vực miền Nam, Tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) Nguyễn Phước Đức cho biết: Tổng công ty xúc tiến làm việc với các doanh nghiệp liên quan để nghiên cứu, xem xét triển khai BESS tại đảo Phú Quý. Việc đưa BESS vào vận hành tại hệ thống lưới điện trên đảo được đánh giá là sẽ mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.

Trên lưới truyền tải điện, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia cũng đang thúc đẩy triển khai, dự kiến đến tháng 1/2027 sẽ hoàn tất lắp đặt 100 MW BESS đầu tiên tại các trạm biến áp.

Giám đốc Ban Quản lý dự án Điện 1 (EVNPMB1) Bùi Phương Nam báo cáo tình hình triển khai nhiệm vụ nghiên cứu khả năng đầu tư BESS với tổng quy mô dự kiến từ 300-500 MW. EVNPMB1 đã tiến hành khảo sát, bước đầu có thể xác định được 4 vị trí tiềm năng gắn với khu vực một số nguồn điện tại miền Bắc để xem xét triển khai trong các giai đoạn tiếp theo.

Hình ảnh cuộc họp rà soát tình hình triển khai hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) trên lưới điện EVN.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh: Pin lưu trữ năng lượng đến năm 2030 đạt từ 10.000 - 16.300 MW.

Đối với EVN, mặc dù tiến độ triển khai BESS đang được các đơn vị tích cực đẩy nhanh, quá trình thực hiện dự án vẫn đang đối mặt với một số khó khăn cần sớm được tháo gỡ. Cụ thể là vấn đề quy hoạch, loại hình đầu tư, lựa chọn vị trí lắp đặt, hệ thống tiêu chuẩn - quy chuẩn áp dụng… Bên cạnh đó, vấn đề an toàn cháy nổ trong lắp đặt, vận hành hệ thống BESS cũng đặt ra yêu cầu đặc biệt nghiêm ngặt.

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, Chủ tịch HĐTV EVN Đặng Hoàng An cho rằng: BESS được xác định là một trong những giải pháp quan trọng trong quá trình vận hành và phát triển hệ thống điện. Một trong những ưu điểm nổi bật của BESS là thời gian triển khai lắp đặt nhanh. Mặc dù chi phí đầu tư hiện vẫn ở mức tương đối cao, song khi đặt trong tương quan tổng thể với các nguồn điện truyền thống, BESS không hẳn kém lợi thế, đặc biệt nếu xét đến các giá trị về tính linh hoạt và hiệu quả vận hành hệ thống.

Chủ tịch HĐTV EVN yêu cầu cần nhìn nhận BESS trong tổng thể nhiều vai trò và chức năng, không chỉ giới hạn ở hai mục tiêu là phủ đỉnh phụ tải và giảm quá tải hệ thống điện. Các đơn vị cần xây dựng lộ trình phát triển BESS một cách bài bản, đồng bộ, với quyết tâm cao trong tổ chức triển khai, bảo đảm hiệu quả đầu tư. Đặc biệt, đối với khu vực miền Bắc, các đơn vị cần ưu tiên đẩy nhanh triển khai hệ thống pin lưu trữ năng lượng.

Việc lựa chọn vị trí, quy mô và chủng loại hệ thống BESS cần được tính toán theo từng giai đoạn, từng năm, gắn với nhu cầu thực tế của hệ thống điện và các yêu cầu kỹ thuật cụ thể, làm cơ sở cho công tác đầu tư, triển khai hiệu quả trong toàn Tập đoàn.

Đối với các khó khăn, EVN sẽ cùng với các đơn vị liên quan như Viện Năng lượng và NSMO kiến nghị Bộ Công Thương xem xét, tháo gỡ các vướng mắc về cơ chế, chính sách để tạo điều kiện triển khai BESS trên diện rộng./.

M. HẠNH