Thủy điện nhỏ chung sức bảo đảm điện cho miền Bắc trong mùa nắng nóng 2026

Từ kênh thủy lợi đơn chức năng ở xã Vũ Quang, nhìn rộng hơn đến hạ tầng năng lượng đa giá trị của quốc gia Khi quỹ đất dành cho các dự án năng lượng ngày càng thu hẹp, câu hỏi đặt ra không còn là phát triển thêm bao nhiêu điện mặt trời, mà là phát triển ở đâu để tạo ra nhiều giá trị hơn trên cùng một đơn vị tài nguyên? Dự án điện mặt trời trên kênh thủy lợi Ngàn Trươi - Cẩm Trang tại Hà Tĩnh đã mang đến một gợi ý đáng chú ý. Không chỉ tạo ra điện sạch, mô hình này còn mở ra khả năng khai thác các công trình hạ tầng hiện hữu như một nguồn lực mới cho phát triển năng lượng tái tạo. Từ kênh thủy lợi, hồ chứa nước, đến hạ tầng giao thông - một không gian phát triển mới cho năng lượng tái tạo đang dần hình thành, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và hỗ trợ thực hiện các mục tiêu của Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.

Giá trị của lưu trữ năng lượng mang lại cho hệ thống điện được ghi nhận thế nào, ai chi trả? Sau bài viết “Khung giá phát điện cho năng lượng mặt trời (trên mặt đất, mặt nước) có tích hợp BESS và nội dung câu hỏi của EVN”, nhiều bạn đọc tiếp tục đặt ra một câu hỏi quan trọng: Nếu các hệ thống lưu trữ điện năng như lưu trữ năng lượng (BESS), thủy điện tích năng thực sự giúp nâng cao độ ổn định, tính linh hoạt và khả năng hấp thụ năng lượng tái tạo của hệ thống điện, thì ai sẽ chi trả cho những giá trị đó? Đây không chỉ là câu chuyện của công nghệ lưu trữ, mà còn là bài toán thiết kế thị trường điện trong quá trình chuyển dịch năng lượng. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy lời giải không nằm hoàn toàn trong giá điện năng, mà ở cơ chế định giá và thanh toán các dịch vụ mà lưu trữ năng lượng cung cấp cho hệ thống điện.

Toàn cảnh một nhà máy thủy điện nhỏ đấu nối vào lưới điện phân phối của EVNNPC, góp phần khai thác hiệu quả nguồn điện tại chỗ, bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định cho miền Bắc.

Các nhà máy thủy điện nhỏ này chủ yếu phân bố tại các tỉnh trung du và miền núi như: Điện Biên, Sơn La, Cao Bằng, Hà Giang, Lào Cai, Tuyên Quang, Yên Bái, Nghệ An... Với sự phân bố rộng khắp và khả năng phát điện linh hoạt, các nhà máy đã hình thành mạng lưới nguồn điện tại chỗ quan trọng, bổ sung công suất cho hệ thống, giảm áp lực cho lưới truyền tải và nâng cao tính chủ động trong vận hành lưới điện phân phối.

Trong mạng lưới ấy có nhiều nhà máy như: Trung Thu (Điện Biên); Bản Rạ, Mông Ân, Bảo Lâm 1, Bảo Lâm 3A, Bảo Lạc B, Nam Quang (Cao Bằng); Suối Lừm 1 (Sơn La); Khe Soong (Quảng Ninh); Sông Quang, Châu Thôn (Nghệ An)... cùng hàng trăm nhà máy khác vẫn ngày đêm khai thác hiệu quả nguồn thủy năng, đồng hành cùng EVNNPC góp phần giữ vững dòng điện an toàn, ổn định cho miền Bắc.

Với mạng lưới các nhà máy thủy điện nhỏ đấu nối vào lưới điện phân phối trên địa bàn 17 tỉnh, thành phố, EVNNPC có thêm nguồn điện tại chỗ để phối hợp huy động linh hoạt, góp phần bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định cho miền Bắc

Khai thác hiệu quả nguồn điện tại chỗ, giảm áp lực cho hệ thống điện:

Là đơn vị quản lý và vận hành lưới điện phân phối trên địa bàn 17 tỉnh, thành phố phía Bắc, EVNNPC luôn duy trì sự phối hợp chặt chẽ với các đơn vị điều độ và các chủ đầu tư nhà máy thủy điện nhỏ nhằm khai thác hiệu quả các nguồn điện đấu nối vào lưới điện phân phối.

Thông tin về lưu lượng nước, khả năng phát điện, tình trạng thiết bị và kế hoạch bảo dưỡng được cập nhật, trao đổi thường xuyên giữa EVNNPC, đơn vị điều độ và các chủ đầu tư nhà máy thủy điện nhỏ. Sự phối hợp chặt chẽ này giúp các nguồn điện được huy động kịp thời, phù hợp với diễn biến phụ tải và điều kiện thủy văn, góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện trong những thời điểm nhu cầu sử dụng điện tăng cao.

Ca trực vận hành theo dõi liên tục các thông số kỹ thuật, phối hợp với đơn vị điều độ để sẵn sàng huy động nguồn điện khi phụ tải tăng cao.

Đặc biệt trong những thời điểm phụ tải tăng cao, các tổ máy luôn được duy trì ở trạng thái sẵn sàng phát điện theo yêu cầu điều độ, kịp thời bổ sung nguồn điện ngay tại khu vực phụ tải. Việc huy động hiệu quả nguồn điện tại chỗ giúp giảm áp lực lên hệ thống truyền tải, giảm tổn thất điện năng, cải thiện chất lượng điện áp và nâng cao độ tin cậy cung cấp điện, tạo điều kiện để hệ thống điện miền Bắc vận hành an toàn, ổn định trong mọi tình huống.

Nguồn điện từ các nhà máy thủy điện được đấu nối trực tiếp vào lưới điện phân phối, góp phần giảm áp lực cho hệ thống truyền tải và nâng cao độ tin cậy cung cấp điện.

Đồng hành cùng EVNNPC trong những thời điểm phụ tải tăng cao:

Trong các đợt nắng nóng, khi nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, các nhà máy thủy điện nhỏ luôn chủ động phối hợp với EVNNPC và đơn vị điều độ để huy động tối đa khả năng phát điện theo điều kiện thủy văn, ưu tiên phát điện vào các khung giờ phụ tải cao nhằm chia sẻ áp lực cho hệ thống điện.

Việc linh hoạt điều chỉnh phương thức vận hành không chỉ thể hiện năng lực quản lý, vận hành của các đơn vị phát điện mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự đồng hành và quyết tâm cùng EVNNPC bảo đảm cung ứng điện phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và đời sống Nhân dân.

Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa EVNNPC, các đơn vị điều độ và các doanh nghiệp phát điện, trong các thời điểm phụ tải tăng cao, hệ thống điện miền Bắc được bổ sung khoảng 1.800-1.900 MW công suất và khoảng 50 triệu kWh điện mỗi ngày từ các nhà máy thủy điện đấu nối vào lưới điện phân phối. Nguồn điện này góp phần giảm áp lực huy động từ các nguồn điện khác, hạn chế nguy cơ quá tải cục bộ, tăng khả năng đáp ứng phụ tải và giữ vững sự ổn định của hệ thống điện.

Không chỉ thực hiện tốt nhiệm vụ phát điện, nhiều doanh nghiệp còn chủ động phối hợp với EVNNPC trong việc chia sẻ thông tin vận hành, cập nhật kế hoạch bảo dưỡng, sẵn sàng điều chỉnh phương thức phát điện theo yêu cầu điều độ. Tiêu biểu có Công ty Cổ phần Thủy điện Đông Bắc, Công ty Cổ phần Đầu tư Năng lượng miền Bắc, Công ty Cổ phần Tập đoàn PC1, Công ty Cổ phần Thủy điện Ngòi Quảng, Công ty Cổ phần Thủy điện Sông Quang... cùng nhiều doanh nghiệp phát điện khác đang tích cực đồng hành cùng EVNNPC trong nhiệm vụ bảo đảm cung ứng điện.

Chung sức bảo đảm cung ứng điện cho miền Bắc:

Đằng sau những MW điện được bổ sung cho hệ thống là sự nỗ lực bền bỉ của hàng nghìn cán bộ kỹ thuật, nhân viên vận hành tại các nhà máy thủy điện nhỏ. Dù trong điều kiện nắng nóng kéo dài hay mưa lũ diễn biến phức tạp, các kíp trực vẫn duy trì chế độ trực 24/24 giờ, thường xuyên kiểm tra thiết bị, theo dõi lưu lượng nước về hồ, giám sát các thông số kỹ thuật và tối ưu phương thức vận hành nhằm bảo đảm các tổ máy luôn trong trạng thái sẵn sàng phát điện khi có yêu cầu.

Nhiều doanh nghiệp cũng chủ động hoàn thành công tác bảo dưỡng trước mùa nắng nóng, tăng cường nhân lực trực vận hành, hạn chế tối đa thời gian dừng máy sửa chữa và duy trì trao đổi thông tin thường xuyên với EVNNPC về khả năng phát điện của từng nhà máy. Những nỗ lực thầm lặng ấy đã góp phần giúp các tổ máy vận hành ổn định, đáp ứng kịp thời yêu cầu huy động nguồn trong các thời điểm phụ tải tăng cao.

Trong thời gian tới, EVNNPC tiếp tục tăng cường phối hợp với các đơn vị điều độ, các chủ đầu tư và đơn vị quản lý vận hành các nhà máy thủy điện nhỏ nhằm khai thác hiệu quả các nguồn điện đấu nối vào lưới điện phân phối, chủ động xây dựng phương thức huy động linh hoạt và nâng cao hiệu quả phối hợp trong vận hành.

Sự đồng hành của gần 400 nhà máy thủy điện nhỏ cùng EVNNPC góp phần giảm áp lực phụ tải tăng cao, bảo đảm hệ thống điện miền Bắc vận hành an toàn, ổn định và liên tục.

Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng, EVNNPC tiếp tục tăng cường phối hợp với các đơn vị điều độ và các nhà máy thủy điện nhỏ nhằm khai thác hiệu quả các nguồn điện đấu nối vào lưới điện phân phối. Sự đồng hành của gần 400 nhà máy thủy điện nhỏ không chỉ góp phần giảm áp lực phụ tải trong những thời điểm cao điểm mà còn nâng cao độ tin cậy cung cấp điện, cùng EVNNPC bảo đảm hệ thống điện miền Bắc vận hành an toàn, ổn định và liên tục, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và đời sống của người dân./.

HƯƠNG LY