Cách thế giới sử dụng xăng sinh học E10 và bước đi của Việt Nam
07:15 | 04/06/2026
 Thành phần và lợi ích xăng E10 dưới góc nhìn của chuyên gia năng lượng Theo Thông tư 50/2025/TT-BCT, từ ngày 1/6/2026, toàn bộ sản phẩm xăng không chì (như RON 95 truyền thống) lưu thông trên thị trường Việt Nam sẽ chính thức được chuyển đổi đồng bộ sang xăng sinh học E10. Tổng hợp của Tạp chí Năng lượng Việt Nam về phân khúc nhiên liệu này trên thế giới và cách Việt Nam sử dụng xăng E10 cho mục đích xanh hóa nền kinh tế, bảo vệ môi trường. |
 Chính phủ rà soát tình hình triển khai cung ứng, phân phối xăng sinh học E10 Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc vừa làm việc với Bộ Công Thương và các bộ, ngành liên quan về tình hình triển khai cung ứng, phân phối xăng sinh học E10. |
Theo giới chuyên gia năng lượng: E10 là một loại nhiên liệu được tạo ra từ hỗn hợp xăng không chì thông thường và cồn ethanol. Ethanol là một chất lỏng dễ cháy được sản xuất từ thực vật (chẳng hạn như ngô, hoặc mía) được lên men thành rượu etyl, hoặc ethanol. Để sản xuất một mẻ E10, người ta phải trộn 9 phần xăng với 1 phần ethanol. Vì vậy, chữ “E” là viết tắt của ethanol và số “10” cho biết tỷ lệ ethanol trong hỗn hợp. Do ethanol có giá thành thấp hơn xăng thông thường, nên E10 thường rẻ hơn các loại nhiên liệu khác.
Tại Hoa Kỳ:
Theo Hiệp hội Nhiên liệu Tái tạo Hoa Kỳ (RFA): Người dân đã sử dụng xăng E10 liền mạch trong nhiều thập kỷ. Kể từ năm 2010, gần như tất cả xăng bán ở Hoa Kỳ đều chứa 10% ethanol, khiến nó hoàn toàn có thể thay thế cho xăng nguyên chất trong việc lái xe hàng ngày. Nhiều khu vực hiện đang chuyển đổi sâu hơn sang hỗn hợp E15 và E20.
Trong hơn 40 năm qua, ethanol carbon thấp ở Hoa Kỳ đã chứng minh được hiệu quả trong việc làm cho xăng trở nên rẻ hơn mà vẫn mang lại hiệu suất xe tương đương, thậm chí tốt hơn. Ethanol đã được sử dụng trong ô tô kể từ khi Henry Ford thiết kế chiếc Model T năm 1908 và hàng nghìn tỷ dặm đã được chạy bằng nhiên liệu pha ethanol kể từ năm 1980. Trên thực tế, một số đội trong các cuộc thi đua xe quốc gia và quốc tế, bao gồm Công thức 1, Giải vô địch đua xe kéo và NASCAR, sử dụng ethanol, vì chất lượng cao và hiệu suất vượt trội của nó.
Ethanol, cồn sản xuất từ ngô, được sản xuất tại Hoa Kỳ là loại nhiên liệu chất lượng cao nhất trên thị trường, đảm bảo hiệu suất hàng đầu cho các động cơ nén cao hiện nay. Các thử nghiệm và nghiên cứu đội xe, bao gồm cả những nghiên cứu do Amoco và CRC thực hiện, cho thấy không có sự khác biệt về hiệu suất xe so với xăng không pha ethanol.
Ethanol và các thành phần bổ sung gọi là chất tẩy rửa giúp ngăn ngừa cặn bám dính trong hệ thống nhiên liệu của xe. Khi xăng không chì chứa ethanol và chất tẩy rửa thay thế xăng có chì bắt đầu từ giữa những năm 1980, ban đầu đã có một số vấn đề do cặn bẩn bị cuốn trôi khỏi hệ thống nhiên liệu và làm tắc nghẽn bộ lọc. Ngày nay, việc sử dụng xăng không chì pha trộn với ethanol đã làm giảm cặn bẩn trong hệ thống nhiên liệu, và tất cả các loại xăng bán ở Hoa Kỳ đều bao gồm chất tẩy rửa được thiết kế để giữ cho hệ thống nhiên liệu sạch sẽ.
Ethanol hoạt động như một chất chống đông trong đường dẫn xăng, giúp giảm thiểu các vấn đề vào mùa đông. Nếu sống ở vùng khí hậu lạnh và sử dụng nhiên liệu pha trộn ethanol, thì không cần phải mua các chất phụ gia bán sẵn như chất chống đóng băng để ngăn nước tích tụ trong hệ thống nhiên liệu, hoặc đóng băng trong đường dẫn xăng.
Ethanol thân thiện với môi trường giúp giảm lượng khí thải carbon và cải thiện chất lượng không khí. Ethanol giảm lượng khí thải nhà kính từ so với xăng nguyên chất (tùy theo tỷ lệ ethanol được pha trộn).
Ngoài ra, bằng cách thay thế các hydrocarbon như chất thơm trong xăng, ethanol làm giảm đáng kể lượng khí thải độc hại, bụi mịn, carbon monoxide, oxit nitơ và hydrocarbon trong khí thải. Những khí thải này có liên quan đến một số vấn đề sức khỏe, bao gồm bệnh phổi và các bệnh về đường hô hấp, các vấn đề về tim mạch, ung thư và các bệnh khác.
Ethanol có chỉ số octan là 114 AKI, cao hơn đáng kể so với các nguồn octan gốc dầu mỏ. Chỉ số octan của nhiên liệu là thước đo khả năng chống lại hiện tượng “gõ máy” trong động cơ, xảy ra khi hỗn hợp không khí/nhiên liệu phát nổ sớm trong quá trình đốt cháy. Ethanol chất lượng cao mang lại hiệu quả tiết kiệm nhiên liệu tương tự như xăng nguyên chất. Hiệu quả tiết kiệm nhiên liệu là sự so sánh hiệu suất động cơ về quãng đường đi được với mức tiêu thụ năng lượng (chẳng hạn km trên gallon), và bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm trọng lượng hàng hóa, bảo dưỡng xe, áp suất lốp phù hợp, việc sử dụng điều hòa không khí, thói quen lái xe, khí hậu, thành phần nhiên liệu. Những yếu tố này tạo ra sự giảm hiệu quả tiết kiệm nhiên liệu tương tự, và trong hầu hết các trường hợp còn lớn hơn so với việc sử dụng 10% ethanol có nhiệt trị thấp hơn so với xăng khoáng.
Bobby Likis - chủ sở hữu và điều hành một cơ sở dịch vụ ô tô từng đoạt giải thưởng và là người dẫn chương trình trò chuyện về ô tô ‘Bobby Likis Car Clinic’ cho biết: Trong số 175.000 ô tô và xe tải nhỏ mà ông đã bảo dưỡng trong 42 năm qua, không có động cơ nào bị hư hại do ethanol. Khi nói đến đường dẫn nhiên liệu và bộ phận mồi xăng, thì ethanol không gây hại gì hơn xăng, nếu tuân thủ đúng hướng dẫn bảo quản.
Để giúp các thợ máy và kỹ thuật viên dịch vụ khác có được thông tin cần thiết để hiểu về các vấn đề chất lượng nhiên liệu, Quỹ RFA đã cung cấp một khoản tài trợ cho giáo dục, ra đời cuốn Sổ tay thay đổi trong xăng: Hướng dẫn chất lượng xăng dành cho kỹ thuật viên ô tô (The Changes in Gasoline Manual: The Auto Technician’s Gasoline Quality Guide). Thông tin cập nhật, chính xác về nhiều thay đổi đã được thực hiện trong công thức xăng hiện đại sẽ giúp các thợ máy và người tiêu dùng được cập nhật thông tin.
Tại châu Âu:
Chỉ thị RED II yêu cầu các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) tăng tỷ lệ năng lượng tái tạo trong lĩnh vực giao thông vận tải lên ít nhất 14% vào năm 2030. Vào tháng 1 năm 2024, Ba Lan đã thay thế xăng E5 (95 octane) bằng E10, loại xăng có chứa tới 10% ethanol có nguồn gốc từ các nguồn nguyên liệu thế hệ thứ hai (như chất thải nông nghiệp). Ba Lan trở thành quốc gia thứ 18 trong EU đưa nhiên liệu E10 vào sử dụng, sau các quốc gia như Áo, Bỉ, Bulgaria, Đan Mạch, Estonia, Phần Lan, Pháp, Hà Lan, Tây Ban Nha, Ireland, Lithuania, Latvia, Luxembourg, Đức, Romania, Slovakia và Hungary.
Theo các sáng kiến trung hòa khí hậu của EU như sáng kiến như “Fit for 55” và “European Green Deal”, yêu cầu ngành vận tải phải giảm phát thải và tăng cường sử dụng nhiên liệu tái tạo. Các nhà sản xuất ô tô được yêu cầu giảm lượng khí thải CO2 trên toàn bộ đội xe, thúc đẩy sự phát triển của các công nghệ động cơ thay thế và nhiên liệu phát thải thấp. Các công nghệ hiện đại cho phép xe sử dụng nhiều loại nhiên liệu thay thế khác nhau, chẳng hạn như xe chạy nhiên liệu linh hoạt có khả năng chạy bằng hỗn hợp xăng -ethanol và khí metan. Hydro, nhiên liệu điện tử và khí metan sinh học ngày càng trở nên khả thi hơn do sự phát triển cơ sở hạ tầng và chi phí sản xuất giảm. Việc áp dụng nhiên liệu thay thế cũng thúc đẩy tăng trưởng công nghiệp và tạo việc làm trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo.
Việc áp dụng bắt đầu với Pháp vào năm 2009, tiếp theo là Đức, Phần Lan, Bỉ và Vương quốc Anh. Theo công ty dịch vụ ô tô lớn và lâu đời nhất tại Vương quốc Anh The RAC, Phần Lan là quốc gia tiên phong - nơi xăng E10 nhanh chóng chiếm hơn 60% thị phần xăng sau khi ra mắt. Các tài xế châu Âu nhìn chung chấp nhận nó như một tiêu chuẩn thân thiện với môi trường, mặc dù chủ sở hữu xe cổ chủ động tránh sử dụng loại xăng này.
Việc sử dụng nhiên liệu thay thế trong động cơ đốt trong rất quan trọng với EU vì nhiều lý do, bao gồm các khía cạnh môi trường, kinh tế và công nghệ. Các động lực chính bao gồm bảo vệ môi trường, giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, thúc đẩy phát triển bền vững, đáp ứng các quy định của EU, tận dụng khả năng công nghệ và nâng cao hiệu quả chi phí.
Tại Úc:
E10 được bán công khai, rộng rãi tại hầu hết các trạm xăng, các nhóm khách hàng tiêu dùng Úc như NRMA lưu ý các tài xế nên cân nhắc kỹ lợi ích giá và các ưu điểm khác khi đổ xăng cho xe. Do E10 có nhiệt trị thấp hơn một chút, nên nó tiêu tốn hơn so với xăng không chì thông thường.
Trong 14 năm qua, nhu cầu về nhiên liệu E10 đã giảm khoảng 44%. Nhưng xu hướng này nay lại đảo ngược, khi việc đóng cửa kéo dài eo biển Hormuz buộc các chính phủ trên thế giới phải xem xét các giải pháp thay thế diesel và xăng thông thường.
Đối với các quốc gia nhập khẩu phần lớn dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ tinh chế, việc khuyến khích sản xuất và sử dụng E10 có thể làm giảm bớt phần nào áp lực lên nguồn cung nhiên liệu trong nước. Điều này là do việc thêm tới 10% ethanol sẽ làm tăng lượng xăng thông thường có sẵn, và hữu ích nếu các quốc gia có thể tự sản xuất ethanol, thay vì phụ thuộc vào ethanol nhập khẩu.
Úc nhập khẩu phần lớn dầu diesel, nên quốc gia này dễ bị tổn thương trước những cú sốc về nhiên liệu. Úc mới chỉ đáp ứng khoảng 20% nhu cầu nhiên liệu quốc gia bằng nguồn cung trong nước. Tuy nhiên, chỉ một phần nhiên liệu đó được sản xuất dưới dạng xăng không chì (loại xăng phù hợp để pha trộn với E10).
Úc sản xuất gần như toàn bộ lượng ethanol tiêu thụ trong nước, bao gồm cả ethanol được sử dụng trong nhiên liệu E10. Việc tăng sản lượng ethanol trong nước, bao gồm cả lĩnh vực nông nghiệp và công nghiệp chế tạo, có thể giúp Úc tiết kiệm một phần nguồn cung xăng dầu quốc gia.
Nếu mọi người dân Úc chuyển sang sử dụng E10 sẽ tiết kiệm được khoảng 2% trong số 20% lượng xăng dầu sản xuất trong nước. Mỗi khoản tiết kiệm đều quan trọng trong cuộc khủng hoảng nhiên liệu toàn cầu. Tuy nhiên, sự phụ thuộc hiện tại của Úc vào nhiên liệu hóa thạch như than đá và khí đốt hạn chế những lợi ích tiềm năng của việc chuyển sang E10. Vì vậy, khuyến cáo người dân chuyển từ dầu diesel, hoặc xăng sang E10 có lợi nhiều mặt, nhất là chi phí và giảm khí thải.
Nhiên liệu E10 có nhiệt trị thấp hơn 3% so với các loại xăng chất lượng thấp khác. Điều này có nghĩa nếu bạn thay thế xăng không chì thông thường bằng E10, chủ xe cần thêm khoảng 3% E10 để đi cùng một quãng đường. Vì vậy, mặc dù E10 thường rẻ hơn tại trạm xăng, nhưng lại phải đổ xăng thường xuyên hơn.
Việc pha trộn ethanol và xăng thành E10 sẽ tạo ra một loại nhiên liệu tương thích với các động cơ đốt trong hiện đại. Tuy nhiên, việc thêm ethanol làm tăng chỉ số octan của nhiên liệu. Chỉ số octan cho thấy nhiệt độ bắt lửa của nhiên liệu trong động cơ đốt trong. Vì vậy, khi chỉ số octan càng cao, nhiên liệu càng ổn định và càng ít có khả năng gây hư hại cho xi lanh, thanh truyền động cơ ở các xe có tỉ số nén cao.
Nếu bạn có một chiếc xe cũ, tốt nhất nên tránh sử dụng E10. Điều này là do các động cơ được sản xuất trước năm 2000 thường không tương thích với loại nhiên liệu này. Ethanol có thể làm hỏng các gioăng và đường dẫn nhiên liệu cũ, thường được làm bằng nhựa và cao su không được thiết kế để tiếp xúc với ethanol. Quan trọng hơn, E10 không thích hợp để sử dụng trong bộ chế hòa khí xăng (carburetor). Các thiết bị pha hỗn hợp nhiên liệu và không khí vào động cơ đốt trong, chỉ được tìm thấy trong các xe cũ. Vì vậy, ý kiến cho rằng: E10 gây hư hại cho xe có lẽ xuất phát từ tác động của nó đối với các phương tiện cũ. Nhưng đối với ô tô có động cơ sản xuất sau năm 2000, E10 nhìn chung an toàn khi sử dụng.
Các động cơ 2 kỳ như máy cắt cỏ, máy phát điện loại nhỏ, xe máy cũ trước 1990, động cơ trên xuồng máy nhỏ… không tương thích với xăng pha cồn do phải trộn dầu nhờn vào xăng. Việc các cây xăng hoàn toàn không bán xăng khoáng gây khó khăn lớn cho người sử dụng.
Nghiên cứu cho thấy: Việc đốt cháy E10 có thể giảm lượng khí thải nhà kính lên đến 5%, tùy thuộc vào cách sản xuất ethanol. Các loại cây trồng như mía, thường được sử dụng trong sản xuất ethanol ở Brazil và một số loại ở Úc, hấp thụ một lượng lớn khí carbon dioxide trong quá trình sinh trưởng. Điều này có thể giúp bù đắp lượng khí thải được tạo ra từ việc đốt cháy E10.
Ngược lại, ethanol làm từ ngô, chủ yếu được tìm thấy ở Hoa Kỳ, có tác động không đáng kể đến lượng khí thải carbon dioxide (CO2) do mức độ cơ giới hóa cao.
Bước đi chiến lược của Việt Nam:
Từ ngày 1/6/2026, xăng sinh học E10 chính thức được phân phối trên toàn quốc. Đây không chỉ là bước tiến nhằm hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng 0 vào giữa thế kỷ, mà còn là chiến lược đa mục tiêu của Chính phủ nhằm thúc đẩy kinh tế xanh, hỗ trợ đầu ra cho nông nghiệp, củng cố an ninh năng lượng quốc gia trước những biến động toàn cầu.
Từ năm 2018, Việt Nam đã triển khai kinh doanh xăng sinh học E5 trên phạm vi toàn quốc, được thị trường chấp nhận.
Đối với xăng sinh học E10, việc triển khai được chuẩn bị trong thời gian dài, thực hiện bài bản, có sự tham gia tích cực của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp đầu mối lớn, thương nhân phân phối, hệ thống bán lẻ xăng dầu, các hiệp hội ngành hàng và đơn vị sản xuất nhiên liệu sinh học. Đồng thời có sự hợp tác của tổ chức quốc tế như Hội đồng Ngũ cốc và Sinh phẩm Hoa Kỳ, Trung tâm Nhiên liệu Xanh toàn cầu, Hội Nhiên liệu sinh học Thái Lan, cũng như các chuyên gia, các nhà khoa học về động cơ và nhiên liệu.
Từ tháng 8/2025, Bộ Công Thương đã cùng các cơ quan chức năng và doanh nghiệp tổ chức triển khai thí điểm tại một số địa bàn như thủ đô Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, TP Hải Phòng nhằm đánh giá thực tế về chất lượng phối trộn, phản ứng của phương tiện, thị hiếu người tiêu dùng và năng lực vận hành của hệ thống phân phối trước khi triển khai rộng rãi trên toàn quốc. Theo đó, nguồn cung Ethanol, xăng nền được bảo đảm, công nghệ phối trộn, tồn chứa, vận chuyển và phân phối đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, các doanh nghiệp đầu mối, thương nhân phân phối và hệ thống bán lẻ từng bước làm chủ quy trình triển khai.
Bộ Công Thương cũng đã chủ trì phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan, doanh nghiệp và đơn vị liên quan nghiên cứu trên cơ sở về kinh nghiệm quốc tế, đánh giá đầy đủ thực tiễn trong nước về nguồn cung nguyên liệu, năng lực sản xuất Ethanol nhiên liệu, khả năng phối trộn, hệ thống kho bể chứa, hạ tầng phân phối, tiêu chuẩn chất lượng nhiên liệu và khả năng tương thích của các phương tiện giao thông đang lưu hành.
Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương khẳng định: Việc triển khai xăng E10 bảo đảm yêu cầu kỹ thuật, phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam và ban hành Thông tư số 50/2025/TT-BCT quy định lộ trình phối trộn và phân phối xăng sinh học E10 trên phạm vi toàn quốc từ ngày 1/6/2026.
Qua triển khai chuyển đổi xăng sinh học E10, việc cung ứng xăng E10 trên phạm vi toàn quốc cơ bản diễn ra thuận lợi, nguồn cung được bảo đảm, hệ thống phân phối hoạt động ổn định. Bộ Công Thương đã bước đầu ghi nhận phản ứng tích cực từ người dân và doanh nghiệp vận tải. Người tiêu dùng cơ bản đồng thuận với chủ trương sử dụng nhiên liệu sinh học nhằm góp phần bảo vệ môi trường, giảm phát thải. Các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đã chủ động tổ chức cung ứng, đáp ứng nhu cầu thị trường, không để xảy ra gián đoạn, hoặc thiếu hụt.
Hướng tới lợi ích cao nhất của người tiêu dùng
Liên quan đến nội dung bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Bộ Công Thương cho biết: Quốc hội đã ban hành Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng với các quy định rõ ràng về quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các chủ thể liên quan nhằm bảo vệ người tiêu dùng một cách tốt nhất. Bộ Công Thương quán triệt quan điểm rằng: Việc chuyển đổi sang sử dụng xăng nhiên liệu sinh học phải hướng tới lợi ích cao nhất cho người dân và người tiêu dùng. Quyền lợi của người tiêu dùng luôn được đặt ở vị trí trung tâm trong quá trình xây dựng và triển khai chính sách.
Để bảo vệ người tiêu dùng, một trong những giải pháp quan trọng là tiếp nhận phản ánh, khiếu nại liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh xăng nhiên liệu sinh học.
Trước hết, các bộ, ngành, cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, doanh nghiệp sản xuất xe, động cơ và thiết bị sử dụng xăng sinh học cần tăng cường cung cấp thông tin, trả lời phản ánh, kiến nghị và tư vấn kỹ thuật cho người tiêu dùng. Bởi không phải ai cũng nắm rõ các vấn đề kỹ thuật liên quan.
Bộ Công Thương cũng đang xây dựng các bộ cẩm nang và bộ câu hỏi - đáp để giải thích, hướng dẫn và giải đáp các thắc mắc của người dân. Các bộ câu hỏi - đáp vẫn đang trong quá trình hoàn thiện trên cơ sở tiếp tục lắng nghe ý kiến và phản ánh từ các bên liên quan. Bên cạnh đó, các kênh tiếp nhận thông tin sẽ được đa dạng hóa. Trong đó có việc thiết lập tổng đài tự động nhằm tiếp nhận, giải đáp thắc mắc và cập nhật thông tin khách quan cho người dân.
Bộ Công Thương cũng yêu cầu các hãng xe và doanh nghiệp sản xuất động cơ rà soát, đánh giá lại mức độ tương thích của phương tiện với xăng nhiên liệu sinh học. Một số hãng xe đã công bố kết quả đánh giá này. Đồng thời, các doanh nghiệp cần tiếp tục hướng dẫn người sử dụng, chuẩn bị cơ sở bảo dưỡng, sửa chữa và dự phòng các tình huống kỹ thuật có thể phát sinh./.
BBT TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM
Link tham khảo:
1. https://ethanolrfa.org/ethanol-in-your-engine/e10
2. https://www.mdpi.com/1996-1073/18/4/852
3. https://theconversation.com/is-e10-fuel-bad-for-my-car-and-could-it-save-me-money-279081
4. https://phunuvietnam.vn/xang-sinh-hoc-e10-buoc-di-chien-luoc-cho-muc-tieu-net-zero-va-an-
Copy link
