Cả nước chung tay tiết kiệm điện trong bối cảnh thời tiết nắng nóng cực đoan

Tiết kiệm điện - Giải pháp trước mắt và chiến lược dài hạn đảm bảo an ninh năng lượng Việt Nam Nắng nóng kéo dài, lượng nước về hồ thủy điện suy giảm do El Nino, trong khi căng thẳng địa - chính trị tại Trung Đông tiếp tục đẩy giá nhiên liệu lên cao, đang đặt hệ thống điện Việt Nam trước áp lực chưa từng có. Trong bối cảnh đó, bên cạnh các giải pháp phía cung, việc sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả đang trở thành “nguồn năng lượng thứ nhất” - yếu tố then chốt giúp giảm áp lực phụ tải, bảo đảm cung ứng điện ổn định cho nền kinh tế. Phân tích và nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Tiết kiệm điện trong bối cảnh nắng nóng, phụ tải tăng cao Ngày 30/3/2026 Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg nhằm tăng cường thực thi tiết kiệm điện và đẩy nhanh tiến độ phát triển điện mặt trời mái nhà. Thực hiện chỉ thị này, Bộ Công Thương đặt mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 3% điện trên quy mô toàn quốc ngay trong năm 2026.

Tiết kiệm điện bằng rèm cửa chống nóng - Phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam Trong khuyến cáo tiết kiệm điện cho gia đình, hay văn phòng của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) chúng ta luôn thấy cần tận dụng ánh sáng tự nhiên để không phải bật đèn điện; đồng thời lại có hướng dẫn không để ánh nắng chiếu trực tiếp vào phòng. Bởi vì, đi cùng với ánh sáng là năng lượng.

1. Điện lực miền Bắc khuyến nghị tiết kiệm điện khi phụ tải tiệm cận mức kỷ lục:

Đợt nắng nóng diện rộng tại miền Bắc những ngày qua khiến nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, đẩy phụ tải điện khu vực lên mức rất cao và tiệm cận kỷ lục từng ghi nhận trong năm 2025. Trước diễn biến này, Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) khuyến nghị khách hàng sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện.

Theo EVNNPC: Công suất cực đại (Pmax) tại 17 tỉnh, thành phố phía Bắc do đơn vị quản lý (không bao gồm Hà Nội) trong các ngày 23/5/2026 đạt 18.666 MW, ngày 24/5/2026 đạt 18.387 MW, cao hơn nhiều so với mức Pmax cùng kỳ tháng 5/2025 là 15.940 MW.

Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng cao, EVNNPC đang huy động tối đa nhân lực, vật tư, tăng cường kiểm tra vận hành lưới điện và chủ động các phương án xử lý sự cố nhằm bảo đảm cung cấp điện an toàn, ổn định, liên tục phục vụ sinh hoạt và sản xuất - kinh doanh. Thường xuyên cập nhật tình hình thời tiết, dự báo sát nhu cầu phụ tải để có phương án vận hành tối ưu nhất. Tăng cường ứng trực 24/7, đẩy nhanh tiến độ kiểm tra, rà soát và xử lý kịp thời các sự cố quá tải trên lưới điện và khuyến khích mạnh mẽ việc lắp đặt điện mặt trời mái nhà nhằm san tải cho hệ thống điện quốc gia.

EVNNPC khuyến nghị người dân và doanh nghiệp sử dụng điện an toàn, tiết kiệm, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm (từ 12 giờ-15 giờ và 20 giờ 30-24 giờ). Ngành điện khuyến cáo điều chỉnh điều hòa ở mức từ 26-27 độ C trở lên kết hợp sử dụng quạt để tăng hiệu quả làm mát; hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị điện công suất lớn trong giờ cao điểm; tắt các thiết bị điện không cần thiết khi không sử dụng; ưu tiên dùng các thiết bị có dán nhãn tiết kiệm năng lượng.

EVNNPC còn tích cực khuyến khích các hộ gia đình và doanh nghiệp nghiên cứu triển khai điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu nhằm chủ động nguồn điện tại chỗ, góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia trong những ngày nắng nóng kéo dài như: Sử dụng điều hòa hợp lý; hạn chế giờ cao điểm; tận dụng tối đa nguồn ánh sáng tự nhiên và chuyển đổi sang đèn LED. Thói quen “tắt khi không sử dụng” cần được duy trì thường xuyên và tiến thực hiện duy tu bảo dưỡng định kỳ các thiết bị điện gia dụng để tăng hiệu quả, giảm tiêu hao điện năng.

Khu vực sảnh tầng 1 tòa nhà EVN tắt toàn bộ hệ thống điều hòa, tiết giảm tối đa hệ thống chiếu sáng, tận dụng ánh sáng tự nhiên.

2. Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) tiên phong trong tiết kiệm điện:

Cùng với việc vận động cộng đồng sử dụng năng lượng hiệu quả theo các chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) đã và đang khẳng định vai trò tiên phong trong thực hành tiết kiệm điện tại nơi làm việc, đưa thói quen này thành văn hóa trong lao động. Ngoài ra, còn được EVNSPC cụ thể hóa bằng các quy định nghiêm ngặt và trực quan, gắn chặt với trách nhiệm của mỗi cán bộ công nhân viên, đặc biệt là người đứng đầu.

Ngay tại cơ quan Tổng công ty, nội quy về tiết kiệm điện được niêm yết công khai tại sảnh chờ thang máy - CBCNV đi qua mỗi ngày. Không chung chung, các quy tắc được định lượng rất rõ ràng. Hệ thống điều hòa nhiệt độ chỉ được bật sau 9h sáng, luôn duy trì ở mức từ 26°C trở lên và phải tắt trước 16h chiều hằng ngày; cây nước nóng lạnh ngắt nguồn từ 15h, chỉ sử dụng bình đun siêu tốc khi thực sự có nhu cầu. Việc tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên được triệt để áp dụng. Vào ban ngày, các khu vực như hành lang công sở gần như tắt hoàn toàn hệ thống đèn chiếu sáng. Những hành vi nhỏ như đi bộ ở các tầng thấp hoặc di chuyển giữa các tầng gần nhau, tắt toàn bộ thiết bị điện trước khi rời khỏi phòng làm việc đã trở thành phản xạ tự nhiên hằng ngày của mỗi nhân viên.

Không chỉ ở nơi làm việc, tinh thần này còn được đưa về từng mái ấm. Theo đó, CBCNV đăng ký tiết kiệm điện và vận động gia đình, người thân tiết kiệm điện 10-15% so với cùng kỳ.

Tinh thần tiết kiệm điện cũng được lan tỏa đồng bộ đến các đơn vị thành viên. Tại Công ty Điện lực Tây Ninh, các nhãn dán nhắc nhở được bố trí ngay tại các vị trí công tắc, thiết bị, giúp người lao động dễ dàng thực hành mỗi ngày.

Thực hiện các chỉ thị của Thủ tướng và chỉ đạo của Tổng công ty, Công ty Điện lực Tây Ninh không coi tiết kiệm điện là phong trào bề nổi. Công ty đã cụ thể hóa thành các chỉ số, gắn trách nhiệm vào từng phòng, ban. Công ty đi vận động khách hàng tiết kiệm điện, thì từng CBCN tại Công ty có trách nhiệm tiết kiệm điện, từng thiết bị tại cơ quan phải được sử dụng tối ưu hết mức có thể để làm gương. Không chỉ dừng lại ở nơi làm việc, mỗi nhân viên EVNSPC còn là một tuyên truyền viên tích cực, lan tỏa những chủ trương, hướng dẫn giải pháp tiết kiệm điện đến với gia đình, người thân và đông đảo khách hàng sử dụng điện.

3. Thực hành tiết kiệm điện ở Tổng công ty Điện lực miền Trung (EVNCPC):

Ngày 26/5/2026, khu vực từ Quảng Trị đến TP Đà Nẵng, phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk và Khánh Hòa xuất hiện nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt, với nhiệt độ phổ biến 38-40 độ C, có nơi vượt 40 độ C như: Đồng Hới 40,2 độ C, Tuy Hòa 40 độ C. Trước diễn biến thời tiết cực đoan, nhu cầu sử dụng điện tại khu vực miền Trung đã vọt tăng mạnh.

Để đảm bảo cung cấp điện an toàn, ổn định phục vụ nhu cầu sinh hoạt và sản xuất của người dân, EVNCPC đã chỉ đạo các Công ty Điện lực thành viên triển khai nhiều giải pháp vận hành nguồn và lưới điện, đồng thời tăng cường khâu tiết kiệm điện ở mức cao nhất..

Theo đó, các đơn vị không thực hiện ngừng, giảm cung cấp điện có kế hoạch trong thời điểm nhiệt độ ngoài trời vượt 35 độ C và trong khung giờ cao điểm từ 10h30 đến 14h30 vào các ngày nắng nóng cực đoan, trừ trường hợp sự cố. Các Công ty Điện lực rà soát kỹ phương án trước khi thực hiện sửa chữa, bảo dưỡng hoặc thi công trên lưới điện; bố trí thời gian cắt điện hợp lý và khôi phục cấp điện đúng thời gian đã thông báo đến khách hàng.

EVNCPC cũng yêu cầu các đơn vị tăng cường kiểm tra vận hành hệ thống điện, đặc biệt tại các khu vực có nguy cơ quá tải do nhu cầu sử dụng điện tăng đột biến. Công tác kiểm tra đường dây, trạm biến áp, các vị trí tiếp xúc, mối nối, aptomat… được thực hiện thường xuyên nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các điểm phát nhiệt bất thường, ngăn ngừa sự cố lưới điện.

EVNCPC thực hành các biện pháp tiết kiệm điện rất cụ thể, thông qua các chương trình quản lý nhu cầu điện, điều chỉnh phụ tải (DR) và vận hành lưới điện tối ưu. Điển hình là việc lan tỏa thành công phong trào này tới cộng đồng và doanh nghiệp, đóng góp to lớn vào sản lượng điện tiết kiệm hàng năm.

Cụ thể, EVNCPC đã tiến hành chương trình Điều chỉnh phụ tải (DR), vận động các doanh nghiệp sản xuất dịch chuyển thời gian sử dụng điện sang giờ thấp điểm, tránh sử dụng các thiết bị công suất lớn vào giờ cao điểm, giảm áp lực lên hệ thống.

Ngay tại trụ sở làm việc, EVNCPC đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà, tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên và trang bị các thiết bị văn phòng dán nhãn năng lượng hiệu quả cao. Tuyên truyền cho cộng đồng EVNCPC phối hợp cùng các ban, ngành đẩy mạnh tuyên truyền các mẹo sử dụng điện thông minh đến từng hộ gia đình và khuyến khích sử dụng các thiết bị tiết kiệm điện. Trong mùa mưa giông, khách hàng cần chú ý kiểm tra hệ thống điện trong gia đình, kịp thời thông báo cho ngành điện khi phát hiện các hiện tượng bất thường như dây điện đứt, cột điện nghiêng, phát sinh tia lửa điện hoặc mất điện kéo dài.

4. Các địa phương đi đầu trong phong trào tiết kiệm điện:

Các điểm sáng trong “cuộc đua” sử dụng năng lượng tiết kiệm ngày càng tăng, các địa phương đi đầu trong phong trào tiết kiệm điện phải kể đến Hà Nội, Thanh Hóa, Bắc Ninh và nhiều tỉnh thành ở phía Nam.

Hà Nội: Là thủ đô đi đầu cả nước, Hà Nội đã được Bộ Công Thương và EVN đánh giá là điểm sáng và lá cờ đầu cả nước trong việc triển khai sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. Hà Nội luôn tiên phong ban hành các chỉ thị chuyên đề như Chỉ thị số 06/CT-UBND về tăng cường thực thi tiết kiệm điện, thực hiện sâu rộng đến từng khối cơ quan hành chính, trường học và khu dân cư.

Hà Nội đã áp dụng đồng bộ hệ thống giám sát và các chương trình quản lý nhu cầu điện, tiết kiệm thành công hơn 122.400 kTOE (đạt giá trị quy đổi hơn 1.900 tỷ đồng) trong một chu kỳ kiểm toán và tiếp tục duy trì thành tích xuất sắc hằng năm.

Hà Nội, với các hộ dân, các Công ty Điện lực đã chủ động phối hợp với chính quyền địa phương, tổ dân phố để đưa thông tin, khuyến nghị sử dụng điện tiết kiệm đến từng gia đình thông qua nhiều hình thức như: Tư vấn trực tiếp, sử dụng hệ thống phát thanh cơ sở và các kênh truyền thông số; tổ chức phong trào xây dựng gia đình tiết kiệm điện tiêu biểu…

Tổng công ty Điện lực TP Hà Nội (EVNHANOI) cũng đẩy mạnh tuyên truyền trong trường học, giúp học sinh tiếp cận sớm với kiến thức về tiết kiệm năng lượng, qua đó hình thành thói quen sử dụng điện hợp lý ngay từ nhỏ.

EVNHANOI cũng đi đầu triển khai việc dán decal tuyên truyền tiết kiệm điện bắt mắt trên các tuyến xe bus công cộng, giúp đưa thông điệp phủ rộng các tuyến phố, thu hút sự quan tâm của người dân.

Tổng công ty và các đơn vị còn triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ khách hàng như: Hướng dẫn thay thế thiết bị điện kém hiệu quả, sử dụng thiết bị có nhãn dán năng lượng…

Đáng chú ý, EVNHANOI đã ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, phát triển các app (ứng dụng) chăm sóc khách hàng, cung cấp các tiện ích toàn diện như tra cứu hoá đơn, theo dõi chỉ số điện năng hàng ngày/tháng, cảnh báo khi mức tiêu thụ điện đột biến… để khách hàng kịp thời theo dõi sản lượng điện và điều chỉnh hành vi tiêu dùng.

Song song với đó, các mô hình sử dụng năng lượng xanh, điện mặt trời mái nhà… cũng được khuyến khích phát triển, góp phần lan tỏa thông điệp sử dụng năng lượng bền vững trong cộng đồng.

Thanh Hóa: Là địa phương có nhu cầu tiêu thụ điện lớn (chiếm 10% miền Bắc), tỉnh đã thành lập Ban chỉ đạo cấp tỉnh và ký cam kết tiết kiệm điện với 100% khách hàng khối hành chính, công nghiệp, dịch vụ. Tỉnh áp dụng mạnh mẽ hệ thống giám sát điều khiển phụ tải từ xa (DRMS).

Thanh Hóa cũng chủ động áp dụng các giải pháp tiết kiệm điện. Ví dụ tại phường Sầm Sơn, Khách sạn Long Thành với quy mô 190 phòng, thường hoạt động hết công suất vào mùa du lịch. Nên trong các tháng cao điểm có thể lên tới 400-500 triệu đồng mỗi tháng.

Để giảm chi phí, khách sạn đã triển khai nhiều giải pháp như: Tối ưu vận hành hệ thống điều hòa theo từng khu vực và khung giờ, sử dụng bóng đèn LED kết hợp cảm biến ánh sáng và kiểm soát chặt các thiết bị tiêu thụ điện lớn (như bếp điện, thang máy và điều hòa). Khách sạn cũng trang bị máy phát điện dự phòng công suất 500 kVA và vận hành định kỳ hai lần mỗi tháng nhằm bảo trì thiết bị và giảm áp lực chi phí vào giờ cao điểm. Trong thời gian tới, đơn vị đang nghiên cứu lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà theo mô hình “tự sản, tự tiêu”.

Công ty Điện lực Thanh Hóa thường xuyên tuyên truyền tiết kiệm điện tới khách hàng sử dụng điện. Ở khu vực dân cư, nhiều hộ gia đình cũng bắt đầu tận dụng năng lượng tái tạo. Nhờ điện áp mái, tiền điện của nhiều gia đình thường hơn 1 triệu đồng mỗi tháng. Sau khi lắp điện mặt trời, chi phí điện giảm xuống còn khoảng 700.000 đồng mỗi tháng, ngay cả khi sử dụng thường xuyên hai điều hòa trong mùa hè. Khoảng 20% sản lượng điện còn có thể bán lại cho ngành điện.

Để hỗ trợ khách hàng sử dụng điện hiệu quả, Công ty Điện lực Thanh Hóa đẩy mạnh minh bạch hóa trong quản lý và cung cấp dịch vụ điện. Đến nay, 100% khách hàng trên địa bàn đã được lắp đặt hệ thống đo xa tự động, cho phép ghi chỉ số công tơ và lập hóa đơn hoàn toàn tự động, hạn chế tối đa sai sót chủ quan, đồng thời giúp khách hàng dễ dàng theo dõi, giám sát sản lượng điện tiêu thụ của mình một cách công khai, chính xác.

Bắc Ninh: Nơi tập trung nhiều khu công nghiệp và doanh nghiệp sử dụng năng lượng trọng điểm. Tỉnh luôn đặt chỉ tiêu phấn đấu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ, đồng thời tích cực triển khai phong trào phát triển điện mặt trời mái nhà.

UBND tỉnh Bắc Ninh đã ban hành Công văn số 5315/UBND-KTTH về thực hiện tiết kiệm điện trong mùa nắng nóng trên địa bàn tỉnh (từ tháng 5 đến hết tháng 8/2026) nhằm bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định, hiệu quả.

Đối với hệ thống chiếu sáng công cộng, thực hiện điều chỉnh thời gian bật, tắt từ 19 giờ hôm trước đến 5 giờ sáng hôm sau; bật 1/2 công suất từ 19 giờ đến 22 giờ và giảm còn 1/3 công suất từ 22 giờ đến 5 giờ sáng hôm sau. Đồng thời, tuyệt đối không thực hiện chiếu sáng công cộng, quảng cáo tại các khu dân cư, khu đô thị chưa có hoặc có ít hộ dân sinh sống.

Đối với hệ thống chiếu sáng quảng cáo, bảng hiệu, trang trí ngoài trời, cắt giảm 50% công suất chiếu sáng trong thời gian hoạt động và tắt toàn bộ sau 22 giờ.

Tại các cơ quan, đơn vị, địa phương, doanh nghiệp: Yêu cầu thực hiện tắt các thiết bị điện khi không sử dụng; tận dụng tối đa ánh sáng và thông gió tự nhiên. Sử dụng điều hòa khi thật cần thiết, cài đặt ở mức từ 26 độ C trở lên; chỉ bật thiết bị hòa khi bắt đầu giờ làm việc và tắt trước khi kết thúc giờ làm việc 30 phút.

Đối với khu thương mại, dịch vụ, nhà hàng, khách sạn: Không sử dụng đèn công suất lớn sau 22 giờ; điều chỉnh điều hòa ở mức từ 26 độ C trở lên; điều chỉnh hoặc tắt điều hòa tại khu vực ít khách; thực hiện luân phiên vận hành thang máy và tắt thang cuốn ngoài giờ cao điểm.

Trung tâm Thông tin tỉnh xây dựng nội dung tuyên truyền phù hợp, phát huy các nền tảng xã hội, đẩy lên các hội, nhóm trên các nền tảng; chuyển cho Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh uỷ để chuyển đến Nhân dân qua hệ thống Tổ dân vận cộng đồng. Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh tăng cường thời lượng phát sóng, xây dựng chuyên trang, chuyên mục tuyên truyền về tình hình cung ứng điện, các giải pháp tiết kiệm điện cấp bách; biểu dương các tập thể, cá nhân thực hiện tốt, đồng thời phản ánh các trường hợp sử dụng điện lãng phí để nâng cao ý thức cộng đồng./.

BBT TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM