Số hóa lưu trữ năng lượng - Động lực cho tương lai năng lượng Việt Nam

Hiện thực hóa các mục tiêu tại Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia Ngày 21/1/2026, tại Hà Nội, dưới sự chủ trì của Cục Điện lực (Bộ Công Thương), Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA), Tạp chí Năng lượng Việt Nam đã tổ chức thành công Diễn đàn “Hiện thực hóa các mục tiêu tại Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia”. Chuyên đề 1: Cơ chế huy động vốn và vấn đề lựa chọn nhà đầu tư cho các dự án năng lượng quy mô lớn theo Điều chỉnh quy hoạch điện VIII; chuyên đề 2: Lựa chọn nhà đầu tư cho các dự án năng lượng tái tạo - vấn đề khảo sát, đo gió, tiềm năng phát triển các dự án điện gió ngoài khơi và quy hoạch không gian biển quốc gia. Dưới đây là nội dung chính tại Diễn đàn.

Neovest đồng hành cùng Việt Nam hiện thực hóa Nghị quyết 70 về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia Tại Hội trường Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Diễn đàn “Hiện thực hóa các mục tiêu tại Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia” đã diễn ra với sự tham gia của các cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp, nhà đầu tư trong và ngoài nước. Diễn đàn do Cục Điện lực (Bộ Công Thương) phối hợp với Hiệp hội Năng lượng Việt Nam tổ chức. Tham gia Diễn đàn, Công ty Công nghệ Kỹ thuật số Neovest Nanjing (Neovest) đã để lại dấu ấn thông qua bài tham luận chuyên sâu về lưu trữ năng lượng - một cấu phần ngày càng quan trọng trong quá trình chuyển dịch năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia của Việt Nam.

Dưới tác động của Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII (PDP8), công suất điện gió và điện mặt trời tại Việt Nam đang tăng trưởng nhanh chóng. Tuy nhiên, song hành với quá trình này là áp lực ngày càng lớn đối với hệ thống điện: Tính biến động của nguồn tái tạo diễn ra thường xuyên hơn, các ràng buộc tại lưới điện khu vực ngày càng chặt chẽ, trong khi nhu cầu về tính linh hoạt của hệ thống (bao gồm cân bằng công suất và dự phòng) không ngừng gia tăng. Trong bối cảnh đó, lưu trữ năng lượng đang chuyển dịch từ một “giải pháp bổ trợ tùy chọn” sang hạ tầng thiết yếu nhằm duy trì ổn định hệ thống điện và thúc đẩy tích hợp năng lượng tái tạo.

Một nền tảng số của Neovest hỗ trợ ra quyết định đầu tư năng lượng trong suốt vòng đời dự án, đặc biệt cho lưu trữ năng lượng và năng lượng phân tán.

Thành công của một dự án lưu trữ năng lượng không được quyết định bởi số megawatt-giờ lắp đặt, mà bởi khả năng đảm bảo an toàn, tính sẵn sàng vận hành và hiệu quả tài chính bền vững trong dài hạn. Điều này đòi hỏi cách tiếp cận mới, trong đó số hóa đóng vai trò trung tâm.

Mục tiêu cốt lõi của số hóa là biến hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) từ một tập hợp thiết bị rời rạc thành một tài sản có thể vận hành hiệu quả và thu hút đầu tư. Trước hết, cần xây dựng nền tảng dữ liệu vững chắc bằng cách kết nối và đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống BMS, PCS, EMS và điểm đấu nối lưới (POI); đồng thời chuẩn hóa các định nghĩa dữ liệu. Trên cơ sở đó, các chỉ số hiệu suất (KPI) và ngưỡng giám sát liên quan đến trạng thái sạc và sức khỏe pin (SOC/SOH), đặc tính nhiệt, độ đồng đều giữa các cell pin và giới hạn công suất được thiết lập một cách nhất quán. Việc này giúp nâng cao chất lượng cảnh báo, rút ngắn thời gian khoanh vùng sự cố và chuyển hoạt động vận hành - bảo dưỡng (O&M) từ phản ứng bị động sang bảo dưỡng dựa trên tình trạng và dự báo.

Bước tiếp theo là nâng cao tính linh hoạt trong điều độ vận hành. Thay vì áp dụng một chiến lược sạc - xả cố định cho cả năm, các hệ thống BESS cần tích hợp dữ liệu phụ tải, sản lượng năng lượng tái tạo, tín hiệu giá điện và các ràng buộc của lưới điện vào mô phỏng, tối ưu hóa theo cửa sổ thời gian trượt. Cách tiếp cận này cho phép lập lịch sạc - xả động, vừa tối ưu doanh thu, vừa kiểm soát tốc độ suy giảm pin, từ đó kéo dài tuổi thọ tài sản và cải thiện hiệu quả đầu tư.

Song song với đó, việc “vận hành hóa” các chiến lược số hóa là yếu tố then chốt. Một quy trình khép kín (gồm cảnh báo - lệnh công việc - hành động - đánh giá) cần được chuẩn hóa và áp dụng nhất quán. Hiệu quả vận hành được theo dõi thông qua các chỉ số như: Thời gian ngừng hệ thống, độ sẵn sàng kỹ thuật, các chỉ báo suy giảm pin và mức đóng góp doanh thu. Điều này giúp đảm bảo mọi hoạt động vận hành đều có thể truy xuất, đánh giá và kiểm toán, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các nhà đầu tư và tổ chức tài chính.

Đối với điều kiện triển khai tại Việt Nam, có thể ưu tiên ba hướng thí điểm chính:

Thứ nhất: Các hệ thống vi lưới và khu vực lưới điện yếu, bao gồm các đảo và vùng sâu, vùng xa - nơi lưu trữ năng lượng có thể cải thiện chất lượng điện năng và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Thứ hai: Các khu công nghiệp và trung tâm phụ tải đô thị - nơi BESS hỗ trợ quản lý nhu cầu, tối ưu theo biểu giá thời gian sử dụng (TOU) và nâng cao chất lượng điện.

Thứ ba: Các nút lưới tập trung nhiều nguồn năng lượng tái tạo, qua đó tăng cường an ninh hệ thống, cải thiện khả năng tích hợp năng lượng tái tạo; đồng thời từng bước chuẩn hóa chiến lược đấu nối lưới và tiêu chuẩn vận hành.

Trong bối cảnh đó, Neovest - với định hướng theo mô hình Dịch vụ năng lượng (Energy-as-a-Service - EaaS) đã phát triển một nền tảng số tích hợp không carbon, bao phủ toàn bộ vòng đời dự án - từ đánh giá đầu tư, quản lý xây dựng, đến vận hành và bảo dưỡng. Nền tảng này nhấn mạnh giám sát thống nhất dữ liệu đa nguồn và tối ưu hóa khép kín phía nhu cầu, qua đó có thể đóng vai trò là nền tảng số thực tiễn cho các dự án thí điểm tại Việt Nam.

Tóm lại: Số hóa lưu trữ năng lượng không nhằm tạo ra những bảng điều khiển hào nhoáng, mà hướng tới một hệ thống điện ổn định hơn, dễ kiểm soát hơn và có khả năng mở rộng bền vững hơn - yếu tố then chốt để hiện thực hóa mục tiêu chuyển dịch năng lượng của Việt Nam trong giai đoạn tới./.

BBT TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM