Chiến lược cung ứng điện và thúc đẩy các dự án điện trọng điểm (giai đoạn 2026-2030)

Tăng tốc hiện thực hóa nguồn điện LNG, điện gió ngoài khơi trong năm 2026 - Cơ hội và phép thử thể chế Năm Bính Ngọ (2026) được kỳ vọng là giai đoạn bản lề trong triển khai Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đặc biệt với hai trụ cột điện khí LNG và điện gió ngoài khơi. Trên nền tảng Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết 253/2025/QH15 của Quốc hội, cùng các quyết định giao không gian biển khảo sát điện gió ngoài khơi, Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn lập quy hoạch sang tổ chức thực thi... Bài viết phân tích cơ hội, rủi ro và các điều kiện thể chế then chốt để 2026 trở thành năm tăng tốc có kiểm soát trong chuyển dịch năng lượng.

Cụ thể, Quyền Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng yêu cầu:

1. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) phối hợp chặt chẽ với Công ty TNHH MTV Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) để triển khai các giải pháp đồng bộ. EVN có trách nhiệm chỉ đạo các đơn vị trực thuộc tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, mặt bằng để đưa các công trình nguồn, lưới điện vào vận hành đúng tiến độ, đặc biệt là các công trình có ý nghĩa quyết định cân đối cung - cầu. Cần rà soát, cập nhật và báo cáo Bộ Công Thương định kỳ hàng tháng về tiến độ thi công các công trình trọng điểm.

Yêu cầu EVN khẩn trương nghiên cứu triển khai hệ thống pin lưu trữ (BESS) trên lưới điện phân phối để bảo đảm khả năng cung ứng, đặc biệt tại khu vực miền Bắc. Đối với các nhà máy nhiệt điện, EVN phải chỉ đạo bảo đảm hiệu quả vận hành, tuyệt đối không để thiếu nhiên liệu (than, khí, dầu) và nỗ lực rút ngắn thời gian sửa chữa bảo dưỡng thiết bị.

Bên cạnh đó, các tổng công ty điện lực phải xây dựng kế hoạch ứng phó cụ thể với khách hàng sử dụng điện lớn và đẩy mạnh các giải pháp tiết kiệm điện, quản lý nhu cầu phụ tải.

2. Về phía cung cấp nhiên liệu, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) phải thực hiện nghiêm túc việc bảo đảm cung cấp khí cho sản xuất điện, ưu tiên huy động khí tối đa để đáp ứng nhu cầu hệ thống. PVN cần duy trì hoạt động ổn định của hệ thống khai thác, vận chuyển khí và phối hợp chặt chẽ để tối ưu hóa chuỗi khí - điện.

Với Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) và Binh đoàn 19 có nhiệm vụ nâng cao năng suất khai thác than trong nước, bảo đảm khối lượng, chất lượng than cho các nhà máy điện theo hợp đồng đã ký kết. Các đơn vị này chịu trách nhiệm toàn diện nếu không cung cấp đủ nhiên liệu theo cam kết.

3. NSMO đóng vai trò then chốt trong việc lập phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia năm 2026 theo từng tuần, tháng và năm. NSMO phải theo dõi sát diễn biến khí tượng thủy văn, tình hình cung ứng nhiên liệu để cập nhật phương thức vận hành phù hợp, nhất là trong mùa khô. Cần giám sát chặt chẽ vận hành hệ thống, phòng ngừa sự cố và phối hợp với các chủ đầu tư dự án để bố trí lịch cắt điện thi công hợp lý nhất.

4. Các chủ đầu tư nhà máy điện phải khắc phục nhanh sự cố tổ máy, tuân thủ nghiêm lệnh điều độ và bảo đảm các tiêu chuẩn về môi trường trong quá trình vận hành.

Đẩy nhanh tiến độ các công trình nguồn và lưới điện truyền tải:

Trong giai đoạn 2027-2030, Bộ Công Thương tập trung vào việc đẩy nhanh tiến độ các công trình nguồn và lưới điện truyền tải. EVN được giao nhiệm vụ tiếp tục triển khai các dự án tăng cường khả năng truyền tải liên miền và các công trình giải tỏa công suất nguồn điện nhập khẩu từ Lào. EVN cần chỉ đạo các đơn vị truyền tải rà soát, đề xuất giải pháp huy động nguồn lực và đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong dự báo, quản lý nhu cầu phụ tải.

Đối với PVN, nhiệm vụ trọng tâm là đẩy nhanh tiến độ các dự án chuỗi điện - khí trọng điểm để đưa vào vận hành đúng, hoặc sớm hơn tiến độ chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Đối với TKV và Binh đoàn 19 tiếp tục đẩy mạnh khai thác than nội địa để bảo đảm đủ nhiên liệu cho dự phòng và sản xuất, đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

UBND các cấp tỉnh có trách nhiệm kiểm tra, tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng và thủ tục hành chính tại địa phương; đồng thời chịu trách nhiệm toàn diện nếu để xảy ra chậm tiến độ do nguyên nhân chủ quan.

Các đơn vị chức năng trực thuộc Bộ Công Thương cũng được giao nhiều nhiệm vụ chuyên môn cụ thể:

1. Cục Điện lực chủ trì rà soát các dự án tại Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII để bảo đảm tính đồng bộ và xây dựng nền tảng quản lý dữ liệu dự án đầu tư đồng bộ.

Đáng chú ý, Cục Điện lực phải tích cực tham mưu cho Ban chỉ đạo xây dựng nhà máy điện hạt nhân, đẩy nhanh công tác chuẩn bị cho dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2.

Ngoài ra, Cục Điện lực cần hoàn thiện khung chính sách về giá điện cho các loại hình nguồn điện mới và phí truyền tải.

2. Vụ Dầu khí và Than có trách nhiệm theo dõi sát tình hình cung ứng nhiên liệu dài hạn và đôn đốc hoàn thành hạ tầng tiếp nhận LNG tại khu vực Đông Nam bộ.

3. Cục Kỹ thuật An toàn và Môi trường Công nghiệp tập trung kiểm tra công tác vận hành hồ đập thủy điện, bảo đảm an toàn và phối hợp điều tiết nước hạ du.

4. Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công phối hợp với các địa phương triển khai Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

5. Văn phòng Ban chỉ đạo Nhà nước về các dự án năng lượng có nhiệm vụ phối hợp đôn đốc, tháo gỡ khó khăn cho các công trình lưới điện cấp điện cho miền Bắc và nhập khẩu điện.

Quyền Bộ trưởng Công Thương yêu cầu tất cả các đơn vị nghiêm túc, khẩn trương thực hiện các nhiệm vụ được giao để bảo đảm an ninh cung ứng điện quốc gia./.

BBT TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM