Phản biện

Trong Phần 1, chúng ta đã tham khảo về xây dựng năng lực đánh giá an toàn pháp quy: Các nền tảng kỹ thuật cốt lõi; trong phần Phần 2 dưới đây sẽ đề cập đến nội dung xây dựng năng lực đánh giá an toàn pháp quy: Hệ thống, con người, năng lực ra quyết định và kết luận chuyên đề “Phân tích nhu cầu nhân lực đánh giá an toàn nhà máy điện hạt nhân Việt Nam”.

Thực hiện Quy chế làm việc của Chính phủ ban hành kèm theo Nghị định 39/2022/NĐ-CP, Văn phòng Chính phủ vừa chuyển Báo cáo kiến nghị của Ban tổ chức Diễn đàn “Hiện thực hóa các mục tiêu tại Nghị quyết số 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia” [*] đến Bộ Công Thương để nghiên cứu, xử lý theo thẩm quyền, đảm bảo đúng quy định. Được biết, hiện cơ quan chuyên môn của Bộ Công Thương đang nghiên cứu, tổng hợp các nội dung liên quan để báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Trong bối cảnh các xung đột địa chính trị ngày càng phức tạp, từ Đông Âu đến Trung Đông, thị trường năng lượng toàn cầu liên tục biến động mạnh, kéo theo rủi ro về giá cả và nguồn cung. Thực tiễn cho thấy, những quốc gia phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu dễ rơi vào trạng thái bị động trước các cú sốc từ bên ngoài, trong khi các quốc gia chủ động phát triển năng lượng trong nước, đặc biệt là năng lượng tái tạo kết hợp với hệ thống lưu trữ điện năng, có khả năng duy trì ổn định tốt hơn. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam: Phải tái cấu trúc hệ thống năng lượng theo hướng tự chủ, linh hoạt và có khả năng chống chịu cao. (Phân tích, nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam).

Tiếp theo “Mười lĩnh vực an toàn quy định đối với nhà máy điện hạt nhân hiện đại - Khuyến nghị cho Việt Nam”, Tạp chí Năng lượng Việt Nam thực hiện chuyên đề “Phân tích nhu cầu nhân lực đánh giá an toàn nhà máy điện hạt nhân Việt Nam”. Phần 1 - Xây dựng năng lực đánh giá an toàn pháp quy: Các nền tảng kỹ thuật cốt lõi; Phần 2 - Xây dựng năng lực đánh giá an toàn pháp quy: Hệ thống, con người và năng lực ra quyết định.

Nếu Phần 1 tập trung vào các yêu cầu nền tảng nhằm thiết lập và duy trì mức độ an toàn cốt lõi của nhà máy điện hạt nhân, thì Phần 2 đi sâu vào các cơ chế kiểm chứng, củng cố và duy trì hiệu quả thực tế của hệ thống an toàn đó trong điều kiện vận hành dài hạn. Các nội dung được trình bày trong Phần 2, bao gồm diễn tập ứng phó khẩn cấp, đánh giá ngang hàng quốc tế, bảo đảm an ninh nhà máy, quản lý lão hóa và an toàn - sức khỏe nghề nghiệp phi hạt nhân, phản ánh cách tiếp cận “an toàn toàn diện” (holistic safety approach) đang được áp dụng rộng rãi trên thế giới. Đây là những lĩnh vực giúp chuyển các yêu cầu kỹ thuật và pháp quy thành năng lực vận hành thực chất; đồng thời góp phần xây dựng, duy trì văn hóa an toàn mạnh trong toàn bộ tổ chức.

Trong bối cảnh Việt Nam từng bước xem xét khởi động lại chương trình điện hạt nhân nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng dài hạn, bảo đảm an ninh năng lượng, thực hiện các cam kết giảm phát thải carbon, vấn đề an toàn hạt nhân tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm của mọi thảo luận chính sách và kỹ thuật. Để góp phần gợi mở những định hướng thực tiễn cho việc xây dựng, phát triển năng lực đánh giá an toàn hạt nhân ở nước ta trong giai đoạn tới, Tạp chí Năng lượng Việt Nam thực hiện chuyên đề “Mười lĩnh vực an toàn quy định đối với nhà máy điện hạt nhân hiện đại - Khuyến nghị cho Việt Nam” và “Phân tích nhu cầu nhân lực đánh giá an toàn nhà máy điện hạt nhân Việt Nam”. Phần 1 dưới đây tập trung trả lời câu hỏi cốt lõi: Nhà máy điện hạt nhân có an toàn về mặt thiết kế và điều kiện tự nhiên hay không?

Diễn đàn “Hiện thực hóa các mục tiêu tại Nghị quyết số 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia” do Cục Điện lực - Bộ Công Thương, Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (chủ trì); Tạp chí Năng lượng Việt Nam (tổ chức) đã thực hiện thành công ngày 21/1/2026 tại Hà Nội. Sau sự kiện này, Ban tổ chức Diễn đàn đã có Báo cáo nội dung chính, tóm tắt các đề xuất giải pháp đã được thảo luận, phân tích nhằm hiện thực hóa mục tiêu của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia gửi Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính.

Theo dự báo của Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia: 2026 có thể tiếp tục là một năm thời tiết diễn biến phức tạp, với nguy cơ xuất hiện nhiều đợt nắng nóng kéo dài và lượng mưa thiếu hụt tại một số khu vực. Trong khi đó, nhu cầu điện của nền kinh tế Việt Nam vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng cao, còn thị trường năng lượng thế giới lại tiềm ẩn nhiều biến động do căng thẳng địa chính trị, đặc biệt là các xung đột tại Trung Đông có thể làm gia tăng giá dầu và khí. Trong bối cảnh đó, những biến động đồng thời của thời tiết, phụ tải điện và chi phí nhiên liệu đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác vận hành hệ thống điện. Việc nhận diện sớm các xu thế khí hậu và xây dựng các kịch bản vận hành phù hợp sẽ là yếu tố quan trọng giúp bảo đảm an ninh cung cấp điện cho Việt Nam trong năm 2026 và những năm tiếp theo. (Phân tích, nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam).

Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA) - bà Nguyễn Thị Thanh Bình được vinh dự giới thiệu ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI tại tỉnh Hưng Yên (Đơn vị bầu cử số 01, gồm các phường: Mỹ Hào, Thượng Hồng, Đường Hào và các xã: Đại Đồng, Lạc Đạo, Như Quỳnh, Nghĩa Trụ, Phụng Công, Văn Giang và Phạm Ngũ Lão).

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy: Hydrogen khó có thể phát triển chỉ dựa vào cơ chế thị trường tự do, đặc biệt trong giai đoạn đầu khi chi phí còn cao và hạ tầng chưa hoàn thiện. Vai trò dẫn dắt của nhà nước (thông qua khung pháp lý rõ ràng, cơ chế hỗ trợ phù hợp và đầu tư hạ tầng) giúp hỗ trợ hình thành thị trường hydrogen. Đối với Việt Nam, Chiến lược phát triển Hydrogen theo Quyết định 165/QĐ-TTg đã đề ra định hướng dài hạn. Vấn đề đặt ra trong giai đoạn tới là cụ thể hóa chiến lược thành các chương trình, dự án và cơ chế thực thi phù hợp với điều kiện trong nước; đồng thời tận dụng kinh nghiệm quốc tế để từng bước đưa hydrogen - từ định hướng chiến lược, sang ứng dụng thực tiễn.

Trong bối cảnh Việt Nam đang xem xét các phương án phát triển điện hạt nhân trong dài hạn, việc nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về Quản lý tri thức hạt nhân (NKM) và Phát triển nguồn nhân lực (HRD) có ý nghĩa đặc biệt quan trọng cả về chiến lược, lẫn thể chế. Trên cơ sở tài liệu IAEA, chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam phân tích các vấn đề trọng tâm, bao gồm: Giáo dục - đào tạo, phát triển nhân lực cho dự án xây dựng mới, năng lực pháp quy, nhân lực cho công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) và cơ chế chuyển giao tri thức; từ đó đề xuất một số hàm ý chính sách đối với Việt Nam.

Trung Quốc đã áp dụng giá điện hai thành phần cho điện khí và điện than từ mấy năm trước nhằm duy trì công suất dự trữ cần thiết đảm bảo hệ thống điện vận hành an toàn trong điều kiện điện gió, mặt trời chiếm tỷ lệ ngày càng cao. Đầu năm 2026, Ủy ban Cải cách và Phát triển Trung Quốc đi tiếp bước nữa (lần thứ 2) nhằm hoàn thiện và mở rộng nguồn điện được bù đắp chi phí công suất. Tạp chí Năng lượng Việt Nam xin giới thiệu Thông báo số 114 năm 2026 của Ủy ban Cải cách và Phát triển Trung Quốc để tham khảo khả năng áp dụng giá điện hai thành phần cho nguồn phát điện ở nước ta.

Trong bối cảnh Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) bắt đầu thí điểm giá bán lẻ điện hai thành phần, cấu trúc chi phí và dòng tiền của các khách hàng tiêu thụ điện lớn tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) qua lưới quốc gia đang đứng trước những thay đổi quan trọng. Một số tính toán sơ bộ cho thấy: Biên độ thương lượng giá điện kỳ hạn giữa bên mua và bên bán có xu hướng thu hẹp, thậm chí bị âm, khi áp dụng giá bán lẻ điện hai thành phần. Tuy nhiên, các phân tích này có thể chưa xem xét việc cần tái cấu trúc chi phí sử dụng dịch vụ hệ thống điện, nếu giá bán lẻ điện hai thành phần được áp dụng. Báo cáo này tập trung làm rõ vấn đề nêu trên; đồng thời khuyến nghị cấu trúc đơn giá của chi phí sử dụng dịch vụ hệ thống điện để bảo đảm nguyên tắc thu hồi chi phí hệ thống điện một cách hợp lý, tránh trùng lặp và duy trì động lực tham gia DPPA cho khách hàng tiêu thụ điện lớn.

Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA) là tổ chức xã hội - nghề nghiệp tự nguyện của hơn 300 tổ chức và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực năng lượng. Trong năm 2025, vượt qua nhiều khó khăn, thách thức, với những biến động phức tạp của ngành, VEA đã có nhiều hoạt động tích cực, góp phần giữ vững và phát triển của ngành năng lượng Việt Nam.

Kể từ thập niên 1930, GDP đã trở thành “thước đo vàng” của kinh tế học vĩ mô. Tuy nhiên, chỉ số C-GDP (Clean GDP - GDP Sạch) xuất hiện như một giải pháp cấp bách để nhận diện thực trạng kinh tế toàn cầu và như một tiêu chí của phát triển bền vững. Phần 1 và 2 đã giải thích khái niệm C-GDP, dưới đây tác giả đưa ra quan điểm riêng gợi ý một số con đường phát triển sao cho có được GDP “sạch” nhất, tránh chi phí năng lượng (ECoE) quá cao.