Phản biện

Sau khi hệ thống điện Việt Nam liên tiếp ghi nhận các kỷ lục mới về công suất phụ tải trong tháng 5 và đầu tháng 6/2026, thông tin “hiện tượng El Nino chính thức quay trở lại” đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới năng lượng. Dù nguy cơ thiếu điện diện rộng như năm 2023 được đánh giá thấp hơn, song El Nino vẫn có thể tạo ra những áp lực đáng kể đối với an ninh cung cấp điện thông qua việc làm gia tăng nhu cầu sử dụng điện, suy giảm khả năng huy động thủy điện và thu hẹp dự phòng công suất của hệ thống. Trong bối cảnh phụ tải tiếp tục tăng nhanh, đây là yếu tố cần được theo dõi chặt chẽ trong công tác điều hành hệ thống điện từ nay đến hết mùa khô năm 2027.

Sau hơn hai thập kỷ cải cách, thị trường điện Việt Nam đã đạt được những bước tiến quan trọng, nhưng vẫn chưa vận hành đầy đủ theo cơ chế cạnh tranh. Trong khi đó, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đang đặt ra yêu cầu huy động nguồn vốn đầu tư chưa từng có cho các dự án nguồn điện, lưới điện và hạ tầng phục vụ chuyển dịch năng lượng. Trong bối cảnh đó, hoàn thiện thị trường điện không chỉ là một bước cải cách của ngành điện, mà đang trở thành điều kiện tiên quyết để thu hút đầu tư, tối ưu hóa chi phí hệ thống, bảo đảm an ninh năng lượng và hiện thực hóa các mục tiêu của Quy hoạch điện VIII điều chỉnh. Phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Trước áp lực bảo đảm cung ứng điện và an ninh năng lượng, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả đang được nhìn nhận như một “nguồn điện đầu tiên”, rẻ nhất, sạch nhất và có thể huy động nhanh nhất. Đây cũng là thông điệp được nhấn mạnh tại tọa đàm “Tiết kiệm năng lượng cần sự chung tay của toàn xã hội” do Bộ Công Thương tổ chức ngày 16/6/2026, trong bối cảnh tiết kiệm năng lượng ngày càng trở thành một giải pháp chiến lược cho tăng trưởng xanh và phát triển bền vững... Phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Kiến nghị của EVN về việc cần làm rõ hiệu quả của các dự án điện mặt trời mặt đất và điện mặt trời nổi có tích hợp hệ thống pin lưu trữ (BESS) đang mở ra một cuộc thảo luận quan trọng về cách thức đánh giá các khoản đầu tư phục vụ chuyển dịch năng lượng. Trong khi chi phí lưu trữ làm gia tăng vốn đầu tư và ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính của dự án, thì ở góc độ vận hành hệ thống điện, BESS lại được xem là một trong những giải pháp quan trọng để tích hợp nhiều hơn năng lượng tái tạo. Vấn đề vì vậy không nằm ở việc pin lưu trữ có cần thiết hay không, mà ở chỗ làm thế nào để lượng hóa và định giá đầy đủ những lợi ích mà công nghệ này mang lại cho toàn hệ thống điện... Phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Bộ Công Thương đã và đang lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức liên quan, cũng như đăng tải công khai hồ sơ dự án Luật trên các cổng thông tin của Bộ đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Trên cơ sở thực tiễn triển khai Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam kiến nghị những nội dung cần ưu tiên trong sửa đổi Luật Điện lực lần này.

Ngày 11/6/2026, dự án Nhà máy Điện gió Risen Phù Yên, công suất 80 MW chính thức được động thổ tại tỉnh Sơn La. Nếu chỉ nhìn ở góc độ quy mô, đây không phải là dự án điện gió lớn nhất Việt Nam, cũng không phải dự án đầu tiên được triển khai tại khu vực miền núi phía Bắc. Tuy nhiên, điều khiến dự án thu hút sự chú ý của giới chuyên môn lại nằm ở một khía cạnh khác: Tốc độ triển khai hiếm thấy trong lĩnh vực đầu tư năng lượng. Đề cập đến nội dung này, chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam có bài phân tích dưới đây để bạn đọc cùng tham khảo.

Trong bối cảnh hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) được xem là “mắt xích” quan trọng của quá trình chuyển dịch năng lượng, các yêu cầu về an toàn môi trường và vận hành đang trở thành vấn đề mang tính chiến lược. Việc ban hành TCVN 14499-4-3:2025 không chỉ bổ sung khung tiêu chuẩn kỹ thuật cho BESS tại Việt Nam, mà còn cho thấy tư duy quản lý đã bắt đầu chuyển từ “khuyến khích công nghệ”, sang “quản trị rủi ro công nghệ” đối với một loại hạ tầng năng lượng mới có mức độ ảnh hưởng ngày càng lớn tới hệ thống điện quốc gia. Phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Tại Diễn đàn tương lai ASEAN 2026, ngày 10/6/2026 tại Hà Nội, TS. Nguyễn Anh Tuấn - Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA), thành viên Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam đã có bài phát biểu về “Chiến lược an ninh năng lượng Việt Nam trong kỷ nguyên biến động”. Dưới đây là một số nội dung chính của tham luận tại Diễn đàn.

Khác với giai đoạn 2022-2023, nguy cơ lớn nhất của hệ thống điện Việt Nam hiện nay không còn là thiếu sản lượng điện, mà là suy giảm dự phòng công suất trong các thời điểm phụ tải cực đại. Đây chính là bài toán trung tâm của an ninh điện mùa hè 2026 và những năm tới, khi tốc độ tăng trưởng nhu cầu điện đang vượt xa tốc độ bổ sung các nguồn điện nền quy mô lớn. Phân tích, nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Sở hữu tiềm năng đất hiếm đứng thứ 6 thế giới, Việt Nam đang nắm trong tay một lợi thế địa kinh tế quan trọng. Tuy nhiên, khoảng cách từ trữ lượng dưới lòng đất, đến một ngành công nghiệp mang lại giá trị thực tiễn là một chặng đường dài. Việc “đánh thức” khối tài sản này đòi hỏi một tầm nhìn chiến lược, học hỏi kinh nghiệm quốc tế và đặt nền tảng khoa học - công nghệ làm trọng tâm. Vậy, đâu là lối ra để tiềm năng này thực sự phát huy giá trị, mang lại lợi ích bền vững cho quốc gia và thay đổi diện mạo cuộc sống của người dân sở tại?

Đối với Việt Nam, khi tỷ trọng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu, than nhập khẩu và trong tương lai là nhiên liệu hạt nhân ngày càng gia tăng trong cơ cấu năng lượng, mức độ phụ thuộc vào thị trường nhiên liệu quốc tế cũng tăng theo, đặt ra những thách thức chiến lược mới về an ninh năng lượng quốc gia.

Đối với Việt Nam - thị trường hàng không tăng trưởng nhanh với độ mở quốc tế cao - thích ứng với ESG (môi trường, xã hội, quản trị) và lộ trình chuyển dịch năng lượng là điều kiện sinh tồn. Đạo luật ReFuelEU (giảm lượng khí thải carbon trong ngành hàng không) của Liên minh châu Âu (EU) và CORSIA (cơ chế toàn cầu về giảm và bù đắp carbon đối với các chuyến bay quốc tế) của Tổ chức Hàng không dân dụng Quốc tế (ICAO) không chỉ áp dụng cho hãng bay nội khối, mà tạo ra hàng rào kỹ thuật, tài chính trực tiếp lên các đường bay quốc tế của Việt Nam. Bài viết phân tích bức tranh chính sách quốc tế, đánh giá hiện trạng nội địa và đề xuất sáu khuyến nghị có tính thực thi cao cho ngành hàng không Việt Nam.

Báo cáo “Quản lý tài nguyên gió, xung đột hiệu ứng tổn thất gió (Wake effect) tại Việt Nam - Thách thức pháp lý và giải pháp kỹ thuật” của các tác giả thuộc Viện Nghiên cứu ứng dụng Năng lượng thông minh (iSEAR), Hội đồng khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam và Trường Cao đẳng Điện lực TP. Hồ Chí Minh sẽ phân tích chuyên sâu về tổn thất gió ngoại vi, cũng như an toàn kết cấu công trình điện gió.

Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu đưa vào vận hành 6.000 MW điện gió ngoài khơi vào năm 2030. Tuy nhiên, trong khi một dự án điện gió ngoài khơi thường cần từ 6-8 năm để phát triển từ giai đoạn khảo sát đến vận hành thương mại, Việt Nam hiện vẫn chưa có dự án nào được chấp thuận chủ trương đầu tư và cũng chưa hoàn thiện đầy đủ cơ chế lựa chọn nhà đầu tư. Khi quỹ thời gian chỉ còn hơn 4 năm, câu hỏi không còn là liệu có đạt được 6.000 MW hay không, mà là liệu Việt Nam có kịp đưa những MW điện gió ngoài khơi thương mại đầu tiên vào vận hành trước năm 2030 hay không? Phân tích, nhận định của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Nắng nóng cực đoan đang đẩy nhu cầu điện lên mức kỷ lục, khiến hệ thống điện quốc gia chịu áp lực chưa từng có, đặc biệt tại miền Bắc. Trong khi EVN và các đơn vị vận hành phải huy động tối đa mọi nguồn lực để giữ điện mùa cao điểm, nguy cơ thiếu điện trong những năm tới vẫn hiện hữu - khi nhiều dự án nguồn điện trọng điểm tiếp tục chậm tiến độ. Tổng hợp, phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.