Các đơn vị thành viên EVNGENCO3 nỗ lực cung ứng điện mùa nắng nóng 2026

Mô hình dự báo mới về El Nino và các tác động đến cung, cầu điện Việt Nam (phân tích 24/6/2026) Sau khi hệ thống điện Việt Nam liên tiếp ghi nhận các kỷ lục mới về công suất phụ tải trong tháng 5 và đầu tháng 6/2026, thông tin “hiện tượng El Nino chính thức quay trở lại” đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới năng lượng. Dù nguy cơ thiếu điện diện rộng như năm 2023 được đánh giá thấp hơn, song El Nino vẫn có thể tạo ra những áp lực đáng kể đối với an ninh cung cấp điện thông qua việc làm gia tăng nhu cầu sử dụng điện, suy giảm khả năng huy động thủy điện và thu hẹp dự phòng công suất của hệ thống. Trong bối cảnh phụ tải tiếp tục tăng nhanh, đây là yếu tố cần được theo dõi chặt chẽ trong công tác điều hành hệ thống điện từ nay đến hết mùa khô năm 2027.

“Nguồn điện đầu tiên” có chi phí thấp nhất, sạch nhất của Việt Nam Trước áp lực bảo đảm cung ứng điện và an ninh năng lượng, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả đang được nhìn nhận như một “nguồn điện đầu tiên”, rẻ nhất, sạch nhất và có thể huy động nhanh nhất. Đây cũng là thông điệp được nhấn mạnh tại tọa đàm “Tiết kiệm năng lượng cần sự chung tay của toàn xã hội” do Bộ Công Thương tổ chức ngày 16/6/2026, trong bối cảnh tiết kiệm năng lượng ngày càng trở thành một giải pháp chiến lược cho tăng trưởng xanh và phát triển bền vững... Phân tích của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam.

Rào cản sản xuất điện từ địa - chính trị và biến đổi khí hậu:

Xung đột địa - chính trị và biến đổi khí hậu (BĐKH) là hai rào cản ‘bất khả kháng’ tác động rất lớn đến năng lượng nói chung và sản xuất điện nói riêng. Nếu xung đột gây đứt gãy nguồn cung nhiên liệu hóa thạch, thì BĐKH lại làm suy yếu độ tin cậy của các nguồn năng lượng tái tạo, buộc các quốc gia phải đẩy mạnh quá trình chuyển dịch năng lượng. BĐKH còn làm gián đoạn sản xuất điện toàn cầu thông qua các hiện tượng thời tiết cực đoan (hạn hán, lũ lụt và nhiệt độ tăng cao) đe dọa đến độ an toàn của lưới truyền tải.

Đối với nhiệt điện (than, khí, hạt nhân), gây thiếu nước làm mát. Khi nhiệt độ nước tăng cao, hoặc nguồn nước cạn kiệt, hiệu suất phát điện sẽ suy giảm nghiêm trọng. Nhiệt độ không khí tăng cao làm giảm hiệu suất trao đổi nhiệt, khiến các tổ máy dễ quá tải và buộc phải giảm công suất để đảm bảo an toàn. Về truyền tải và phân phối, gây suy giảm công suất đường dây, nắng làm tăng giãn nở và điện trở của đường dây, dẫn đến thất thoát điện năng lớn trong quá trình truyền tải.

Riêng thủy điện, BĐKH đã ảnh hưởng trực tiếp và nghiêm trọng đến phân khúc này thông qua việc làm thay đổi lượng nước lưu thông, giảm hiệu suất phát điện. Thay đổi dòng chảy và hạn hán kéo dài khiến nhà máy thủy điện rơi vào tình trạng thiếu nước trầm trọng và cuối cùng là giảm sản lượng điện, tăng chi phí bảo trì, nhất là chi phí gia cố đập, nạo vét lòng hồ.

Giải pháp cung cấp điện của các đơn vị EVNGENCO3:

Công ty Cổ phần Nhiệt điện Bà Rịa chủ động trong phương thức sản xuất điện:

Công ty cổ phần Nhiệt điện Bà Rịa (BTP) với gần 34 năm tồn tại và phát triển, BTP đã đóng góp nguồn năng lượng quan trọng cho phát triển kinh tế, xã hội. Đặc biệt là trong những năm thập niên 90 ở thế kỷ trước, khi nhu cầu điện cho phát triển kinh tế, xã hội ở khu vực miền Nam vô cùng quan trọng và cấp bách.

Hiện tại, BTP đang quản lý vận hành 8 tổ máy tua bin khí và 2 tổ máy tua bin hơi. Tất cả các tổ máy luôn đặt ở chế độ sẵn sàng đáp ứng tốt huy động của hệ thống điện quốc gia, chủ động trong phương thức hoạt động dịch vụ phụ trợ mang lại hiệu quả cao. Mỗi năm, Công ty cung cấp cho hệ thống điện 1,4 tỷ kWh, góp phần vào sự đảm bảo cung ứng nguồn điện cho phát triển kinh tế, xã hội, đáp ứng nhu cầu điện cho sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt của người dân.

Lực lượng vận hành đảm bảo sản xuất điện an toàn, hiệu quả.

Để đối phó với những ‘bất khả kháng’ này BTP đã và đang nỗ lực bảo đảm sản xuất điện, đáp ứng nhu cầu phụ tải trong mùa khô và các đợt cao điểm nắng nóng. Cụ thể, BTP đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quản lý, kỹ thuật và điều hành sản xuất nhằm bảo đảm các tổ máy vận hành an toàn, ổn định, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu huy động của hệ thống điện quốc gia.

BTP đã tăng cường kiểm tra, giám sát vận hành với tần suất cao; các thông số kỹ thuật được theo dõi liên tục 24/7 nhằm kịp thời phát hiện, xử lý dứt điểm các sự cố thiết bị, ngăn ngừa nguy cơ sự cố, bảo đảm các tổ máy vận hành an toàn, ổn định và liên tục.

BTP tập trung tối đa nguồn lực vào việc cung ứng điện cho hệ thống quốc gia là duy trì các tổ máy vận hành ổn định, an toàn và chống rã lưới khi các đợt nắng nóng gay gắt xảy ra liên tục như sẵn sàng dịch vụ phụ trợ, tập trung chạy nền, cung cấp dịch vụ phụ trợ, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu huy động công suất cao điểm ngay lập tức từ hệ thống điều độ. Tăng cường quản lý kỹ thuật, chú trọng công tác bảo dưỡng, kiểm tra thiết bị định kỳ để ngăn ngừa sự cố. Lực lượng vận hành và kỹ thuật được tăng cường ứng trực 24/24 để xử lý tình huống phát sinh.

Kế hoạch dự phòng nhiên liệu, ban giám đốc đã chỉ đạo quyết liệt công tác mua sắm, tiếp nhận nhiên liệu dầu DO; chủ động làm việc với các đơn vị cung cấp để bảo đảm nguồn nhiên liệu dự phòng luôn sẵn sàng phục vụ sản xuất để duy trì công suất khả dụng cao nhất theo lệnh điều phối của Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) khi các nguồn năng lượng tái tạo, hoặc thủy điện biến động. Về điều hành, BTP áp dụng cách quản lý linh hoạt, liên tục cập nhật nhu cầu phụ tải để xây dựng phương án sản xuất linh hoạt, tuân thủ chặt chẽ chỉ đạo chung của Bộ Công Thương và EVN về đảm bảo cung cấp điện.

BTP đặc biệt chú trọng thực hiện bảo dưỡng thường xuyên, chuẩn bị đầy đủ vật tư, thiết bị dự phòng theo đúng yêu cầu kỹ thuật, bảo đảm hiệu quả và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. Công tác tuyên truyền, vận động cán bộ, công nhân viên sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả tại nơi làm việc và trong sinh hoạt gia đình cũng được đẩy mạnh, góp phần lan tỏa ý thức tiết kiệm năng lượng trong cộng đồng.

Ngoài ra, BTP còn tăng cường lực lượng vận hành và kỹ thuật, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu huy động cao tải cho hệ thống điện trong mọi tình huống. Tiếp tục theo dõi sát diễn biến phụ tải của hệ thống điện quốc gia để chủ động xây dựng các phương án điều hành sản xuất linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tế.

Để hỗ trợ nhiệm vụ chính cung cấp điện, BTP đã và đang triển khai chiến lược chuyển đổi số toàn diện đơn vị theo định hướng chung của EVNGENCO3 và EVN. Kế hoạch này tập trung vào hai trụ cột cốt lõi là hiện đại hóa quản trị văn phòng và tối ưu hóa quy trình sản xuất thông minh nhằm nâng cao năng suất lẫn hiệu quả vận hành.

Thủy điện Buôn Kuốp - Một hành trình, hai sứ mệnh:

Hai sứ mệnh ở đây là cung cấp điện cho phát triển kinh tế xã hội ở khu vực Tây Nguyên và điều tiết nguồn nước, giúp giảm thiểu ảnh hưởng của lũ lụt trong mùa mưa, cấp nước cho hạ du phục vụ cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp.

Về mục tiêu cung ứng điện mùa khô: Do biến đổi khí hậu và xung đột địa - chính trị dẫn đến sản xuất điện gặp nhiều khó khăn. Trong khi xung đột gây đứt gãy nguồn cung nhiên liệu, thì BĐKH làm suy yếu độ tin cậy của các nguồn năng lượng tái tạo, buộc các quốc gia phải đẩy mạnh quá trình chuyển dịch năng lượng. Riêng thủy điện, BĐKH đã ảnh hưởng trực tiếp và nghiêm trọng đến phân khúc này thông qua việc làm thay đổi lượng nước lưu thông, giảm hiệu suất phát điện. Thay đổi dòng chảy và hạn hán kéo dài khiến nhà máy thủy điện rơi vào tình trạng thiếu nước trầm trọng và cuối cùng là giảm sản lượng điện, tăng chi phí bảo trì, nhất là chi phí gia cố đập, nạo vét lòng hồ.

Cánh đồng lúa dọc sông Krông Nô, hạ du hồ chứa Thủy điện Buôn Tua Srah.

Để đối phó, từ đầu năm 2023, TĐBK đã có những kế hoạch rất cụ thể như phối hợp tốt với địa phương, cung cấp nước phục vụ sản xuất, sinh hoạt cho người dân vùng hạ du. Các tháng 8, 9, 10, lưu lượng nước về các hồ nhiều, Công ty chủ động thực hiện công tác điều tiết nước cho hạ du, khai thác tối ưu theo điều kiện phát điện, đảm bảo an toàn phòng chống lụt bão và quy trình vận hành liên hồ chứa, thông báo, cảnh báo kịp thời cho chính quyền, người dân chủ động tổ chức nuôi trồng, sinh hoạt.

Từ mùa khô năm 2024 trở đi Thủy điện Buôn Kuốp đã đưa ra những kế hoạch ứng phó hiệu quả hơn, liên tục cập nhật tình hình thủy văn để báo cáo và phối hợp kế hoạch khắc phục với Ban chỉ huy Phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tỉnh Đắk Lắk và Đắk Nông. Trong cao điểm mùa khô 2026, Thủy điện Buôn Kuốp đã tiến hành vận hành chuỗi hồ chứa bậc thang (gồm Buôn Tua Srah, Buôn Kuốp và Srêpôk 3) một cách tối ưu. Nhờ các phương án chủ động, Công ty không chỉ duy trì sản lượng điện cao, mà còn đảm bảo cung cấp nước sinh hoạt và sản xuất cho hạ du.

Các kết quả nổi bật trong công tác vận hành mùa khô rất ấn tượng. Chỉ trong quý 1/2026, sản lượng điện đạt 474 triệu kWh, vượt 10% kế hoạch được giao. Điều tiết nước tại các chuỗi hồ chứa vận hành khoa học, duy trì cấp nước liên tục phục vụ sinh hoạt và tưới tiêu cho khoảng 5.300 ha cây trồng tại khu vực hạ du. Bảo dưỡng khả dụng các tổ máy liên tục được kiểm tra, bảo trì để luôn giữ hệ số khả dụng cao nhất, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu huy động điện từ Tập đoàn.

Năm 2026, Thủy điện Buôn Kuốp phấn đấu sản lượng điện sản xuất đạt hơn 3,1 tỷ kWh. Đồng thời thực hiện tốt các giải tối ưu hóa chi phí, nâng cao độ tin cậy, độ khả dụng, vận hành hiệu quả của các nhà máy; bảo đảm an toàn hồ đập và cấp nước hạ du; thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ về khoa học, công nghệ, chuyển đổi số…

Về điều tiết nước hạ lưu: Trong cao điểm mùa khô năm 2026, Thủy điện Buôn Kuốp đã duy trì cung cấp nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất cho khoảng 5.300 ha cây trồng vùng hạ du lưu vực sông Srêpôk; đồng thời đảm bảo vận hành hiệu quả các nhà máy điện theo yêu cầu của hệ thống điện quốc gia.

Ngay từ đầu mùa khô, Thủy điện Buôn Kuốp đã phối hợp với chính quyền địa phương, dự báo tình hình lưu thủy và nhu cầu sử dụng nước, xây dựng phương án khai thác và điều tiết hồ chứa phù hợp với thực tế. Đặc biệt đối với Thủy điện Buôn Tua Srah, Thủy điện Buôn Kuốp có hẳn chế độ điều tiết hàng năm riêng, với phương án tính toán theo tháng ngày cụ thể. Phương án vận hành các nhà máy và điều tiết nước hạ du được thực hiện trên cơ sở đáp ứng nhu cầu dân sinh, sản xuất nông nghiệp thực tế có tính đến lưu lượng liên hồ chứa trên lưu vực sông Srêpôk.

Công ty thường xuyên trao đổi với các địa phương và đơn vị liên quan cập nhật nhu cầu dùng nước thực tế, điều tiết canh tác để phù hợp, bảo đảm hài hòa giữa sản xuất nông nghiệp - dân sinh với môi trường phía hạ du. Cụ thể, phối hợp chặt chẽ với NSMO xây dựng phương thức vận hành phù hợp, khai thác hiệu quả nguồn nước, hài hòa giữa nhiệm vụ phát điện, cấp nước phục vụ sản xuất, sinh hoạt, có tính đến việc khả năng tiết kiệm nước về hồ và hỗ trợ công việc tiết kiệm của các nhà máy. Trong tương lai, khi hiện tượng El Nino đang đến gần, Thủy điện Buôn Kuốp nhận thức được trách nhiệm nặng nề, tiếp tục theo dõi chặt chẽ các diễn biến thủy văn, phối hợp với NSMO và địa phương để có phương án vận hành hồ chứa linh hoạt, xuất điện bền vững hơn; đồng thời đảm bảo nguồn nước cho vùng hạ lưu.

Nhà máy Nhiệt điện Mông Dương 1 giữ vững dòng điện mùa nắng nóng:

Ngay từ đầu năm 2026, thực hiện chỉ đạo của EVN và EVNGENCO3, Nhiệt điện Mông Dương đã phát động phong trào thi đua vận hành an toàn, ổn định, hiệu quả; đồng thời thành lập Ban chỉ đạo cung ứng điện năm 2026 để điều phối toàn diện công tác sản xuất. Tính đến hết ngày 31/5/2026, sản lượng điện sản xuất của Công ty đạt khoảng 3,33 tỷ kWh, tương đương 46,7% kế hoạch năm. Các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật tiếp tục được kiểm soát tốt. Trong đó, suất hao nhiệt đạt kế hoạch và thấp hơn cùng kỳ; tỷ lệ điện tự dùng được duy trì ở mức thấp; hệ số đáp ứng đạt cao; số vụ sự cố giảm mạnh so với cùng kỳ năm 2025, các khiếm khuyết phát sinh đều được xử lý nhanh, khôi phục khả dụng sớm cho tổ máy.

Kho than Nhà máy Nhiệt điện Mông Dương 1.

Công ty đã triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật. Trong đó, trọng tâm là rà soát, đánh giá tình trạng thiết bị nhằm phát hiện sớm và xử lý kịp thời các bất thường. Siết chặt kỷ luật vận hành, lập lịch trực tăng cường, yêu cầu các kíp trực tuân thủ nghiêm quy trình, mệnh lệnh điều độ hệ thống điện. Đẩy mạnh áp dụng các giải pháp nhằm giảm suất hao nhiệt và điện tự dùng, nâng cao hiệu suất tổ máy. Bên cạnh đó, Công ty tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đơn vị cung cấp than, đảm bảo khối lượng giao nhận theo hợp đồng, duy trì tồn kho ở mức cao nhằm sẵn sàng đủ nguồn nhiên liệu cho sản xuất điện. Tăng cường kiểm soát chất lượng than đầu vào, giám sát quá trình nghiền, sàng than nhằm hạn chế sự cố lò hơi.

Đặc biệt, Công ty đã chủ động triển khai nhiều giải pháp kỹ thuật mới nhằm nâng cao hiệu quả vận hành trong điều kiện thời tiết nắng nóng cực đoan. Nổi bật là việc lắp đặt thử nghiệm hệ thống guồng sục khí để giảm nhiệt độ nước làm mát, góp phần cải thiện hiệu suất vận hành thiết bị trong các thời điểm nhiệt độ môi trường tăng cao. Song song đó, Công ty còn đẩy mạnh ứng dụng số hóa trong công tác điều hành sản xuất, quản lý kỹ thuật và dự báo công suất khả dụng nhằm nâng cao tính chủ động, kịp thời trong vận hành hệ thống.

Để đảm bảo sản xuất điện mùa khô và cả năm 2026, Công ty tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như: Chủ động nguồn than, vật tư dự phòng; tăng cường kiểm tra, giám sát thiết bị; nâng cao chất lượng sửa chữa, bảo dưỡng; siết chặt kỷ luật vận hành và an toàn sản xuất. Công tác bảo vệ môi trường tiếp tục được chú trọng với việc duy trì vận hành ổn định các hệ thống ESP, FGD, xử lý nước thải và quan trắc môi trường tự động theo đúng quy định.

Song song với đó, Công ty luôn chú trọng công tác bảo vệ môi trường. 100% khối lượng tro xỉ phát sinh được tiêu thụ, thông số quan trắc khí thải, nước thải đều trong giới hạn cho phép và từng bước nâng cấp các hệ thống bảo vệ môi trường để đáp ứng quy chuẩn mới. Công ty đã thử nghiệm giải pháp làm giảm nhiệt độ nước làm mát tại kênh xả bằng hệ thống bơm phun nước, máy khuấy và sục khí chìm. Bước đầu ghi nhận hiệu quả trong việc đảm bảo cho các tổ máy vận hành tải cao trong thời tiết nắng nóng kéo dài.

Với tinh thần “Vận hành an toàn - Sản xuất ổn định - Phát triển bền vững”, tập thể người lao động Công tiếp tục nỗ lực giữ vững dòng điện an toàn, ổn định phục vụ phát triển kinh tế, xã hội và đời sống nhân dân trong mùa khô năm 2026./.

BBT TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM