Bảo tồn và phát huy giá trị các ‘địa chỉ đỏ’ trong Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam

Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh của TKV tháng 8 và kế hoạch tháng 9/2026 Tháng 8/2026, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) duy trì ổn định hoạt động sản xuất, kinh doanh. Các chỉ tiêu kế hoạch cơ bản đạt mục tiêu kế hoạch đã đề ra, doanh thu tổng số, lợi nhuận trước thuế, nộp ngân sách Nhà nước và giá trị đầu tư đều đạt vượt kế hoạch.

TKV đẩy mạnh chế biến than sạch từ sản phẩm ngoài than, đáp ứng cho công tác tiêu thụ Tại Trung tâm Điều hành sản xuất tại Quảng Ninh, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), Giám đốc Trung tâm ĐHSX tại Quảng Ninh Nguyễn Huy Nam đã chủ trì hội nghị triển khai công tác sản xuất than sạch từ sản phẩm ngoài than (SPNT).

Những “địa chỉ đỏ” do Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) quản lý, bảo tồn và phát huy là nơi lưu giữ, phản ánh sinh động chặng đường hình thành, phát triển và truyền thống cách mạng vẻ vang của ngành Than - Khoáng sản Việt Nam.

Những ‘địa chỉ đỏ’ lưu dấu lịch sử:

Một trong những dấu mốc quan trọng đánh dấu sự khởi đầu của ngành khai thác than Việt Nam là ngày 6 tháng 12 năm Minh Mạng thứ 20 (Kỷ Hợi), tức ngày 10 tháng 1 năm 1840, khi vua Minh Mạng chuẩn y sớ tấu của Tổng đốc Tôn Thất Bật cho phép tiến hành khai thác than ở vùng núi Yên Lãng, nay thuộc phường Mạo Khê, tỉnh Quảng Ninh. Từ dấu mốc lịch sử ấy, ngành Than đã trải qua hành trình phát triển với nhiều thử thách, ghi dấu bằng những thành tựu trong lao động, sản xuất và truyền thống đấu tranh kiên cường của các thế hệ công nhân mỏ, tiêu biểu là cuộc tổng bãi công của hơn 3 vạn thợ mỏ năm 1936 - sự kiện làm nên truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”.

Hiện nay TKV đang quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị 9 di tích lịch sử, trong đó có 3 di tích lịch sử cấp quốc gia, 6 di tích lịch sử cấp tỉnh. Đây là những di sản văn hóa vật thể có giá trị đặc biệt, góp phần giáo dục truyền thống, bồi đắp niềm tự hào và ý thức trách nhiệm cho cán bộ, người lao động trong toàn Tập đoàn.

Những di tích lịch sử cấp Quốc gia:

Di tích lịch sử Ngã Tư đường lên mỏ Đèo Nai (nơi mở đầu cuộc tổng bãi công của hơn ba vạn thợ mỏ ngày 12 tháng 11 năm 1936), biểu tượng cho sức mạnh đoàn kết và truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” của thợ mỏ Vùng Than.

Đài tưởng niệm trong Di tích Địa điểm Ngã Tư đường lên mỏ Đèo Nai.

Cụm di tích lịch sử Cầu Poóc tích số 1 - Trận địa pháo cao xạ - Hầm chỉ huy của Xí nghiệp Tuyển than Cửa Ông - nơi ghi dấu những năm tháng vừa sản xuất, vừa chiến đấu bảo vệ Vùng mỏ.

Cầu trục Poóc tích số 1: Ngày 7-11-1929, đồng chí Ngô Huy Tăng đã treo cờ đỏ Búa Liềm trên cầu trục để kỷ niệm lần thứ 12 Cách mạng tháng Mười Nga.

Tượng đài liệt sĩ Ngô Huy Tăng tại phân xưởng kho Bến 1 Công ty Tuyển than Cửa Ông.

Di tích lịch sử Địa điểm Bác Hồ thăm mỏ Đèo Nai năm 1959 - nơi lưu giữ những tình cảm, sự quan tâm sâu sắc cùng lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với cán bộ, công nhân ngành Than.

Bác Hồ về thăm mỏ Đèo Nai, ngày 30/3/1959.

Toàn cảnh Di tích lịch sử Quốc gia Địa điểm lưu niệm Bác Hồ về thăm Mỏ than Đèo Nai, ngày 30/3/1959.

Các di tích lịch sử cấp tỉnh:

Di tích lịch sử Địa điểm khai thác than đầu tiên của Việt Nam gắn với dấu mốc khai thác than đầu tiên, di tích có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử hình thành và phát triển ngành Than Việt Nam.

Tiếp tục triển khai thực hiện có hiệu quả Quyết định số 1440/QĐ-TKV ngày 9/8/2024 của TKV về việc Phê duyệt Đề án công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa vật thể trong Tập đoàn giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa lịch sử, đưa di tích địa điểm khai thác than đầu tiên của Việt Nam thành địa chỉ đỏ quan trọng góp phần giáo dục truyền thống cho các thế hệ thợ mỏ, đặc biệt là giáo dục thế hệ trẻ, công nhân mới vào nghề về lịch sử và truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”, ngày 12 tháng 10 năm 2025, TKV đã khởi công xây dựng dự án Bảo quản, tu bổ khu di tích lịch sử địa điểm khai thác than đầu tiên của Việt Nam tại núi Yên Lãng, phường Yên Thọ, thành phố Đông Triều (giai đoạn 2). Dự kiến dự án khánh thành vào dịp kỷ niệm 90 năm Ngày Truyền thống công nhân Vùng mỏ - Truyền thống ngành Than 12/11/2026.

Di tích Địa điểm khai thác than đầu tiên của Việt Nam (được tôn tạo lần 1).

Lễ khởi công dự án Bảo quản, tu bổ Di tích lịch sử địa điểm khai thác than đầu tiên của Việt Nam (giai đoạn 2).

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐTV TKV Ngô Hoàng Ngân kiểm tra tiến độ thực hiện dự án Bảo quản, tu bổ Di tích lịch sử địa điểm khai thác than đầu tiên của Việt Nam (giai đoạn 2).

Di tích lịch sử Trụ sở Công ty Pháp mỏ than Bắc kỳ (SFCT) là công trình mang dấu ấn kiến trúc và lịch sử của thời kỳ khai thác thuộc địa, phản ánh giai đoạn hình thành công nghiệp than tại Vùng mỏ.

Trụ sở Công ty Pháp mỏ than Bắc kỳ (Société Française des Charbonnages du Tonkin - SFCT) nay là Trung tâm ĐHSX tại Quảng Ninh của TKV.

Trụ sở Công ty Pháp mỏ than Bắc kỳ (SFCT) nay là Trung tâm ĐHSX tại Quảng Ninh của TKV (hiện đang trưng bày một số thiết bị, máy móc từng phục vụ sản xuất).

Di tích lịch sử - văn hóa Lò giếng đứng Mông Dương là chứng nhân cho sự phát triển công nghệ khai thác hầm lò cũng như tinh thần lao động bền bỉ, sáng tạo và ý chí vượt khó của các thế hệ thợ mỏ.

Lò giếng đứng Mông Dương.

Di tích lịch sử địa điểm Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Công ty Nhiệt điện Cao Ngạn (phường Quan Triều, thành phố Thái Nguyên) là di tích có giá trị lịch sử cao, đánh dấu một bước ngoặt lịch sử của đất nước sang một thời kỳ mới.

Địa điểm Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm và làm việc tại Nhà máy Điện Thái Nguyên (nay là Công ty Nhiệt điện Cao Ngạn - TKV).

Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Công ty Nhiệt điện Cao Ngạn.

Di tích lịch sử Đền Ông Búa - nơi thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam đầu tiên của công nhân Mỏ thiếc Tĩnh Túc (ngày 21/10/1930) là nơi lưu dấu sự quan tâm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với ngành khoáng sản và đội ngũ cán bộ, công nhân trong thời kỳ xây dựng đất nước.

Di tích lịch sử Đền Ông Búa.

Di tích lịch sử Địa điểm Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và quan sát Mỏ thiếc Tĩnh Túc (tháng 9/1958) là nơi lưu giữ nhiều giá trị lịch sử quý báu gắn với phong trào công nhân và sự phát triển của ngành Khoáng sản Việt Nam.

Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm và quan sát Mỏ thiếc Tĩnh Túc, Cao Bằng.

Xác định các di tích lịch sử, công trình văn hóa là tài sản tinh thần vô giá của ngành Than - Khoáng sản Việt Nam, trong nhiều năm qua, TKV luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị của các “địa chỉ đỏ”. Tập đoàn đã chỉ đạo các đơn vị quản lý thường xuyên thực hiện công tác duy tu, bảo dưỡng, chỉnh trang cảnh quan, đầu tư nâng cấp các hạng mục, đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống gắn với các hoạt động tham quan, sinh hoạt chính trị tại các di tích. Qua đó, các di tích không chỉ được gìn giữ, bảo tồn mà còn tiếp tục phát huy vai trò trong công tác giáo dục truyền thống, bồi đắp niềm tự hào về lịch sử vẻ vang và bản sắc văn hóa thợ mỏ cho các thế hệ cán bộ, người lao động.

Mỗi di tích lịch sử của TKV không chỉ lưu giữ những dấu tích vật chất mà còn chứa đựng ký ức về quá trình lao động, chiến đấu và cống hiến của các thế hệ thợ mỏ. Việc bảo tồn và phát huy giá trị các “địa chỉ đỏ” không chỉ thể hiện sự tri ân đối với lịch sử mà còn góp phần giáo dục, bồi đắp lý tưởng, lòng yêu ngành, yêu nghề cho người lao động, đặc biệt là thế hệ trẻ và củng cố bản sắc văn hóa thợ mỏ trong thời kỳ phát triển mới.

Trong hành trình hướng tới kỷ niệm 90 năm Ngày truyền thống Công nhân Vùng mỏ - Truyền thống ngành Than (12/11/1936-12/11/2026), việc giữ gìn và lan tỏa giá trị các di tích lịch sử tiếp tục là nhiệm vụ quan trọng, góp phần gìn giữ, trao truyền và phát huy giá trị truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” trong quá trình xây dựng và phát triển TKV./.

BBT TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM