» Phản biện

Lô dầu khí Junin 2 (Venezuela) - Kỳ cuối: Trách nhiệm của ngày hôm nay

06:22 |24/10/2019

 - 

Dù nhiều thăng trầm, nhưng Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) như tên gọi - vẫn luôn đóng vai trò dẫn đầu về mức tổng nộp ngân sách Nhà nước (hiện tại ở mức hơn 10% GDP). Với vị thế quan trọng như vậy, PVN cũng như PVEP cần được Đảng và Chính phủ, các nhà chuyên môn và dư luận ghi nhận các thành quả mà bao nhiêu thế hệ "Người dầu khí" đã, đang làm cho ngành công nghiệp năng lượng của nước nhà. Vì vậy, rất cần những góc nhìn khách quan và công tâm của xã hội để Tổng công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí (PVEP) tiếp tục nhiệm vụ mới.

Lô dầu khí Junin 2 (Venezuela) - Kỳ 1: Tổng quan đến hiện trạng
Lô dầu khí Junin 2 (Venezuela) - Kỳ 2: Các cam kết hợp đồng




Giải pháp giảm thiểu rủi ro

Hậu quả dây chuyền của các dự án đầu tư ở nước ngoài đã để lại di chứng nặng nề cho PVEP. Trong kế hoạch kinh doanh năm 2019, lô Junin 2 vẫn nằm trong diện "chưa đủ cơ sở để lập và giao kế hoạch năm 2019". Từ một Tổng công ty trụ cột của ngành Dầu khí Việt Nam, đến nay PVEP gặp vô vàn khó khăn, thiếu dòng tiền đầu tư, phát triển mỏ mới. Đơn cử như năm nay, dự kiến lợi nhuận sau thuế của PVEP khi đã bù lỗ, phân bổ chi phí cho các dự án thua lỗ, rủi ro trong quá khứ (bao gồm Junin 2) đạt rất thấp.

Dù Ban lãnh đạo hiện tại của PVEP đã rất nỗ lực trong việc cắt giảm chi phí, thu gọn hoạt động, nhưng PVEP vẫn khó khăn khi chưa có đủ nguồn vốn cho hoạt động tìm kiếm thăm dò, dễ dẫn đến nguy cơ mất cân đối tài chính.

Các biến động kinh tế, chính trị gần đây ở Venezuela quy chiếu các cam kết trong hợp đồng chưa thực hiện và kế hoạch dừng việc nâng cấp dầu siêu nặng Junin 2, cho thấy nhiều tác động xấu, có thể kéo theo rủi ro là PVEP sẽ mất khoản đầu tư và cổ phần trong Công ty liên doanh Petromacareo (CTLD).

Vì vậy, về hợp đồng liên doanh, PVEP cần tăng cường các đàm phán với Công ty Dầu khí Quốc gia Venezuela (PDVSA) để giảm thuế tài nguyên và thuế khai thác theo Luật Dầu khí (từ 33% xuống còn 22%); đề xuất với phía Venezuela chấp thuận gia hạn hợp đồng tối đa 15 năm để có phương án tiếp theo.

Tiếp tục làm việc với các đối tác đầu tư quan tâm để chuyển nhượng lại cổ phần của PVEP trong CTLD trên nguyên tắc giảm thiểu rủi ro và tối đa quyền lợi kinh tế của PVEP.

Ở tầm vĩ mô, theo ý kiến của nhiều chuyên gia, Chính phủ cần tiếp tục hỗ trợ tối đa PVN/PVEP thông qua các hoạt động ngoại giao và các kỳ họp của Ủy ban liên Chính phủ để giữ mối quan hệ tốt với nước chủ nhà. Trong trường hợp có diễn biến xấu nhất, nên cho phép PVN/PVEP sớm chuyển nhượng dự án ngay khi đạt được thỏa thuận với nhà đầu tư mới.

Trong trường hợp phía PDVSA vẫn bảo lưu yêu cầu PVEP thực hiện các cam kết hợp đồng liên doanh (phải thanh toán khoảng 400 triệu USD - gồm phí tham gia hợp đồng, chi phí góp vốn và chi phí hoạt động của liên doanh) - nghĩa là nếu không thỏa mãn các mục trên, PDVSA có thể đơn phương thu hồi mỏ theo sắc lệnh của Tổng thống Venezuela... Quốc hội cần cân nhắc cho PVN/PVEP dừng dự án theo hướng giảm thiểu rủi ro nhất.

Bài học kinh nghiệm

Dự án khai thác và nâng cấp dầu nặng lô Junin 2 tại Venezuela hình thành trên cơ sở mối quan hệ chính trị tốt đẹp giữa hai nước Việt Nam - Venezuela, trong chương trình hợp tác theo Hiệp định hợp tác về Năng lượng giữa Chính phủ hai nước được ký kết giữa Bộ Công nghiệp Việt Nam và Bộ Năng lượng và Dầu khí Venezuela ngày 31 tháng 7 năm 2006.

Có thể khẳng định rằng, chủ trương đầu tư ra nước ngoài là đúng đắn trong bối cảnh sản lượng dầu khí ở các mỏ trong nước đang sụt giảm dần, đặc biệt là mỏ Bạch Hổ. Tuy nhiên, dự án Junin 2, chính là một bài học kinh nghiệm sâu sắc trong hoạt động đầu tư dầu khí ở nước ngoài.

Khi chúng tôi liên hệ với các chuyên gia đầu ngành, trong số đó có 1 chuyên gia có chuyên môn sâu về dầu nặng và là người trong cuộc, vốn đã phản biện về Junin 2 trong quá trình đánh giá Báo cáo năm 2008 thì được cho biết như sau: Dầu nặng có nhiều loại, nặng do phá hủy, nặng do mức độ tiến hóa, nặng do nguồn gốc, mỗi loại có công nghệ khai thác và khi nâng cấp (upgrade) cũng khác nhau, giá thành nâng cấp rất khác nhau, thậm chí một số loại dầu không thể nâng cấp. Vào thời điểm 2008, giá upgrade 1 thùng dầu loại dễ nhất có thể lên đến 50 USD.

Cũng theo chuyên gia này, ở trong nước, thời điểm ấy chưa có chuyên gia về cái gọi là "công nghệ upgrade dầu nặng", mà chỉ tiếp cận qua các tài liệu mà thôi.

Do đó, các chuyên gia của Bộ Công Thương cho rằng, qua đây, PVN/PVEP cần tăng cường công tác đào tạo, chuẩn bị nguồn nhân lực có nhiều kinh nghiệm trong việc nghiên cứu, lập dự án đầu tư, đánh giá đầy đủ, dự báo có cơ sở khoa học về những yếu tố ảnh hưởng tới công tác đầu tư ở nước ngoài nhằm hạn chế những rủi ro đối với hoạt động này.

PVN/PVEP cần tích cực chủ động phân tích các yếu tố ảnh hưởng tiêu cực đến dự án để đề xuất các phương án triển khai khả thi và hiệu quả hơn so với phương án của nước chủ nhà; chủ động đàm phán để tìm ra các phương án tối ưu. Đối với những môi trường đầu tư đặc biệt khó khăn như Venezuela nói riêng và nước ngoài nói chung luôn cần có sự hỗ trợ của Chính phủ thông qua các kênh ngoại giao chính trị, ngoại giao kinh tế sẽ giúp ích rất nhiều đối với các dự án đầu tư.

Thay cho lời kết

Ngành Dầu khí Việt Nam, xuyên suốt quá trình xây dựng và phát triển, đã luôn là ngọn cờ đầu của cả nền kinh tế, góp phần vào việc bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, qua một giai đoạn "vận hạn" (từ năm 2009) đã dẫn đến nhiều hệ lụy cho PVN đến tận hôm nay.

Hậu quả là suốt từ năm 2014 đến nay, các vị trí lãnh đạo PVN luôn biến động đã không chỉ tác động xấu đến tâm lý ngại đưa ra các quyết định quan trọng của ban lãnh đạo, mà còn ảnh hưởng đến hoạt động ở các ban chuyên môn PVN và tình hình sản xuất, kinh doanh của các đơn vị thành viên.

Tưởng cũng cần nhắc lại, dù nhiều thăng trầm, nhưng PVN như tên gọi, vẫn luôn đóng vai trò dẫn đầu về mức tổng nộp ngân sách Nhà nước (hiện tại ở mức hơn 10% GDP). Với vị thế quan trọng như vậy, PVN cũng như PVEP cần được Đảng và Chính phủ; các nhà chuyên môn và dư luận, ghi nhận các thành quả mà bao nhiêu thế hệ "Người dầu khí" đã, đang làm cho ngành công nghiệp năng lượng của nước nhà.

Việc đầu tư dự án Junin 2, là một tai nạn của ngành, nhưng vấn đề của hôm nay là dự án cần phải có lối ra để tiếp tục, hoặc bảo toàn nguồn vốn, hoặc ít nhất là giảm thiểu các rủi ro. Qua đó, các cơ quan hữu quan cần chung tay tháo gỡ để tìm phương án tối ưu cho dự án. Junin 2 cần có lối thoát, giúp PVEP ổn định tình hình cho những nhiệm vụ trọng tâm sắp tới./.

NGUYỄN LÊ MINH



TÒA SOẠN TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM
Phòng 406-407-408, Tòa nhà Văn phòng, số 87 Láng Hạ, Ba Đình, Hà Nội
Điện thoại: 024.22113344 - Fax: 024.35147193
Email: toasoan@nangluongvietnam.vn
Hotline: 0969998811 - 0969998822 - 0942632014 Trang TTĐT của Tạp chí Năng lượng Việt Nam hoạt động theo Giấy phép số: 66/GP-TTĐT, cấp ngày 30/3/2018
của Cục Quản lý Phát thanh, Truyền hình và Thông tin Điện tử - Bộ Thông tin & Truyền thông.

Based on MasterCMS 2012 ver 2.3