Nhận định - Phản biện

Vốn cho các dự án điện và những vấn đề cấp bách (Kỳ 1)

07:28 |11/02/2014

 - 

Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, trong thời gian tới, EVN vẫn gặp rất nhiều khó khăn trong việc huy động vốn để đáp ứng nhu cầu vốn đầu tư theo Quy hoạch điện VII, đặc biệt đối với các dự án nguồn điện đảm bảo cấp điện cho miền Nam từ nay đến năm 2020.

>> Điều chỉnh danh mục QHĐ VII, ưu tiên các dự án điện cấp bách
>> EVN ưu tiên tiến độ các dự án điện cấp bách miền Nam
>> Hội thảo khoa học "Vốn cho các dự án điện và những vấn đề cấp bách"

Nhu cầu vốn lớn

Tại Hội thảo ”Vốn cho các dự án điện và những vấn đề cấp bách” do Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA) tổ chức gần đây, khi đánh giá khả năng tiến độ thực hiện các dự án điện được Chính phủ giao (từ năm 2011 - 2020, EVN phải đầu tư và đưa vào vận hành 61 tổ máy thuộc 28 dự án nguồn điện, với tổng công suất 19.164 MW) theo Quy hoạch điện VII, Phó tổng giám đốc EVN Dương Quang Thành cho hay: trong 2 năm, từ năm 2011 - 2013, EVN đã đầu tư và đưa vào vận hành 22 tổ máy thuộc 10 dự án nguồn điện mới, với tổng công suất 4.838 MW. Từ nay đến năm 2015, EVN tiếp tục đưa vào vận hành 14 tổ máy thuộc 9 dự án nguồn điện mới, với tổng công suất 4.946 MW.

Như vậy, tính chung cả giai đoạn 2011-2015, EVN sẽ đưa vào vận hành 36 tổ máy, với tổng công suất là 9.784MW bằng 100,8% so với Quy hoạch điện VII. Giai đoạn 2016 - 2020, EVN dự kiến sẽ hoàn thành đưa vào vận hành thêm 4.920MW công suất các nhà máy điện.

Cũng theo theo tính toán của EVN, trong 10 năm, từ năm 2011 đến năm 2020 tổng nhu cầu vốn đầu tư của Tập đoàn khoảng 1.251.500 tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư thuần là 921.000 tỷ đồng, trả nợ gốc, lãi vay khoảng 330.500 tỷ đồng.

”Riêng đối với các dự án nguồn điện, để đáp ứng mục tiêu đầu tư theo Quy hoạch điện VII, dự kiến tổng nhu cầu vốn Tập đoàn cần thu xếp để đầu tư các dự án nguồn điện trong giai đoạn này rất lớn, ước khoảng 542.000 tỷ đồng, chiếm 58,8% tổng nhu cầu đầu tư thuần của EVN”, ông Thành bày tỏ.

Theo EVN, các dự án nguồn điện do EVN làm chủ đầu tư đều là các dự án lớn đã được cấp có thẩm quyền là Thủ tướng Chính phủ hoặc bộ phê duyệt, vì vậy các ngân hàng thương mại nên xem xét miễn thẩm định tính khả thi của các dự án nguồn điện khi cho vay. Cùng với đó là giảm bớt các trường hợp phải xin bảo lãnh của Chính phủ. (Trong ảnh: Ký hợp đồng tín dụng tài trợ 14.500 tỷ đồng cho dự án thủy điện Lai Châu)

Huy động vốn bằng hình thức nào cũng khó khăn

Theo ông Dương Quang Thành, trước nhu cầu rất lớn về vốn, thời gian qua EVN đã rất nỗ lực trong công tác thu xếp vốn và đầu tư xây dựng các dự án điện của Tập đoàn nói chung và nguồn điện nói riêng. Tuy nhiên, EVN gặp không ít khó khăn do tác động của khủng hoảng tài chính trên thế giới đã tác động trực tiếp đến tình hình tài chính của Việt Nam, hoạt động sản xuất, kinh doanh điện và đầu tư của Tập đoàn tiếp tục chịu ảnh hưởng lớn, rủi ro của các yếu tố đầu vào cơ bản như giá nhiên liệu, biến động tỷ giá ngoại tệ, cơ cấu sản lượng điện phát, chính sách tín dụng, tiền tệ. Khối lượng đầu tư nguồn và lưới điện trong Quy hoạch điện VII đòi hỏi nhu cầu vốn quá lớn, trong khi giá điện chưa thu hút đầu tư, tình hình tài chính của Tập đoàn lại đang trong tình trạng lỗ, nên việc huy động vốn đầu tư càng trở nên khó khăn.

Ông Thành cho biết, ngoài nguồn vốn tự tích lũy được, EVN đã sử dụng các hình thức huy động vốn khác như: tín dụng ưu đãi, vay tín dụng thương mại, sử dụng vốn vay nước ngoài... Nhưng hình thức vay vốn nào cũng gặp phải những khó khăn riêng, do đó ít nhiều đều ảnh hưởng đến tiến độ thi công một số dự án nguồn điện hiện nay.

Để cụ thể hơn, ông Thành lấy ví dụ từ việc vay vốn tại các ngân hàng thương mại. Hiện nay Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (Vietinbank), Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển (BIDV), Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (VCB) và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Agribank) là những ngân hàng thương mại đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu nguồn vốn đầu tư các dự án nguồn điện của EVN.

Tuy nhiên, theo ông Thành, trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế khi bị hạn chế mức tăng trưởng tín dụng, lãi suất điều chỉnh theo thực tế thị trường nên ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân nguồn vốn này, thậm chí có ngân hàng đã ngừng giải ngân các khoản vay dẫn đến ảnh hưởng đến tiến độ thi công của một số dự án nguồn điện. Đến nay, hầu hết các ngân hàng trong nước cho EVN vay vốn đều đã vượt giới hạn mức tín dụng đối với 1 khách hàng hoặc nhóm khách hàng. Vì vậy, mỗi khi các ngân hàng muốn cho EVN vay thêm đều phải trình Thủ tướng Chính phủ cho phép.

Thách thức cho các dự án nguồn điện mới

Với khối lượng đầu tư các dự án nguồn điện trong Quy hoạch điện VII, đòi hỏi nhu cầu vốn quá lớn, trong khi tình hình kinh tế trong nước và quốc tế vẫn chưa thoát khỏi khủng hoảng. Do đó với EVN, công tác huy động vốn đầu tư luôn là thách thức không hề nhỏ, đặc biệt là với các dự án nguồn điện mới sẽ được triển khai trong thời gian tới.

Ngoài một số thuận lợi như Chính phủ và các bộ, ngành tiếp tục quan tâm chỉ đạo và tháo gỡ các khó khăn cho Tập đoàn. Các chỉ tiêu tài chính thu xếp vốn của Tập đoàn đã được cải thiện sau khi các bộ Tài chính, Công Thương phê duyệt kết quả đánh giá lại tài sản và tăng vốn điều lệ cho EVN... thì vẫn còn không ít những bất cập tại một số quy định hiện hành.

Theo đó, đối với nguồn vốn tự tích lũy, EVN cho hay, trong giai đoạn 2011 - 2020, nguồn vốn khấu hao cơ bản của Công ty Mẹ - Tập đoàn và các tổng công ty phát điện chỉ đáp ứng nhu cầu trả nợ gốc và lãi vay các hợp đồng tín dụng, phần còn lại dùng để đầu tư các dự án điện rất thấp. Lợi nhuận từ sản xuất, kinh doanh của Tập đoàn không đáng kể do các chi phí đầu vào tăng nhanh và do diễn biến thời tiết khó lường trước, phải phát các nguồn điện đắt tiền. Nguồn thu từ cổ phần hoá không đạt được như kỳ vọng.

Để tạo điều kiện cho EVN có đủ vốn cho nhu cầu đầu tư các dự án nguồn điện theo Quy hoạch điện VII, Chính phủ và các bộ, ngành cần kiên trì thực hiện lộ trình điều chỉnh giá điện theo cơ chế thị trường, nhằm đảm bảo cho EVN cân bằng được tài chính để bổ sung cho nguồn vốn đầu tư, đồng thời sẽ khuyến khích được các thành phần kinh tế khác trong nước và ngoài nước tham gia đầu tư các dự án nguồn điện. (Trong ảnh: Nhà máy nhiệt điện Nghi Sơn 1 đã phát lên lưới trên 14,5 triệu kWh)

Trong khi đó khả năng tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi trong nước cũng như nước ngoài đang vấp phải rất nhiều khó khăn như: các dự án nguồn điện có tổng mức đầu tư rất lớn nên phải thực hiện theo hình thực đồng tài trợ. Khó khăn trong việc vay ngoại tệ để thanh toán các gói thầu nước ngoài. Tổng nguồn vốn ưu đãi không lớn, trong đó ưu tiên bố trí vốn cho các chương trình, dự án trọng điểm cần khuyến khích đầu tư, do đó khả năng bố trí nguồn vốn cho các dự án điện của EVN bị hạn chế. Giá trị khoản vay ODA bị hạn chế theo chương trình của nhà tài trợ và Chính phủ Việt Nam, vì vậy mỗi nhà tài trợ chỉ phân bổ cho ngành/ quốc gia một số tiền nhất định trong năm. Việc chuẩn bị và giải ngân dự án thường kéo dài do liên quan đến nhiều cơ quan quản lý...

Với khoản vay song phương thì thủ tục thẩm định không thống nhất giữa các nhà tài trợ. Thường bị ràng buộc về nguồn gốc thiết bị (ví dụ JICA yêu cầu dự án phải có tư vấn Nhật Bản, tỷ lệ hàng hoá xuất xứ Nhật Bản...). Trong khi các khoản vay thương mại nước ngoài phải tuân theo tất cả các điều kiện của thị trường về lãi suất, thời gian, các loại phí, hồ sơ thủ tục. Cùng với đó, một ngân hàng đơn phương cũng không thể cung cấp vốn cho toàn bộ dự án nguồn điện (khoảng 1 tỷ USD) mà phải kêu gọi sự tham gia của các ngân hàng khác.

Đó còn chưa kể đến việc đánh giá mức độ tín dụng (credit rating) đối với EVN chưa được thực hiện nên EVN thường phải vay qua Chính phủ hoặc có bảo lãnh của Chính phủ. Quy định của Chính phủ về vay thương mại cũng rất chặt chẽ và khó khăn. Việc thiếu vốn tự tích luỹ làm cho Tập đoàn không đạt tỷ lệ tự đầu tư là 25% theo yêu cầu của các tổ chức cho vay như WB, ADB và rất khó khăn trong việc đàm phán để vay thêm các khoản vay mới.

Đây là những khó khăn, thách thức trong các năm tới mà EVN phải xoay sở để đáp ứng nhu cầu đầu tư của các dự án mới.

Cần một cơ chế thông thoáng hơn

Theo Phó tổng giám đốc EVN Dương Quang Thành, để tạo điều kiện cho Tập đoàn có đủ vốn cho nhu cầu đầu tư các dự án nguồn điện theo Quy hoạch điện VII, Chính phủ và các bộ ngành cần kiên trì thực hiện lộ trình điều chỉnh giá điện theo cơ chế thị trường, nhằm đảm bảo cho EVN cân bằng được tài chính để bổ sung cho nguồn vốn đầu tư, đồng thời sẽ khuyến khích được các thành phần kinh tế khác trong nước và ngoài nước tham gia đầu tư các dự án nguồn điện.

Cùng với đó, EVN đang rất cần được ưu tiên nguồn vốn trái phiếu Chính phủ, vốn ODA cho các dự án điện và thực hiện bảo lãnh cho các hợp đồng vay vốn nước ngoài của EVN và các đơn vị thành viên. Để thuận tiện cho quá trình vay vốn tại các ngân hàng thương mại, theo EVN cần xem xét việc giới hạn tỷ lệ 15% - 25% vốn tự có.

Ngoài ra, cần xem xét cho phép các dự án điện được vay vốn tín dụng ưu đãi trong nước phục vụ di dân tái định cư và chế tạo thiết bị trong nước. EVN cần một cơ chế đặc biệt trong việc phát hành trái phiếu đầu tư trong nước và trái phiếu quốc tế. Đồng thời, nên rút gọn quy trình và thủ tục đàm phán các dự án nguồn điện thực hiện theo hình thức BOT đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

Riêng với các ngân hàng thương mại trong nước, EVN rất mong muốn được tiếp tục phối hợp tạo điều kiện cho Tập đoàn vay vốn để đầu tư các dự án nguồn điện, trên cơ sở EVN sẽ đăng ký kế hoạch với ngân hàng về nhu cầu và tiến độ giải ngân cho từng dự án.

Cũng theo ông Thành, các dự án nguồn điện do EVN làm chủ đầu tư đều là các dự án lớn đã được cấp có thẩm quyền là Thủ tướng Chính phủ hoặc bộ phê duyệt, vì vậy các ngân hàng thương mại nên xem xét miễn thẩm định tính khả thi của các dự án nguồn điện khi cho vay. Cùng với đó là giảm bớt các trường hợp phải xin bảo lãnh của Chính phủ.

Kỳ tới: "Vốn cho các dự án điện Việt Nam: Thực trạng và giải pháp"

NangluongVietnam.vn

CÁC BÀI VIẾT BẠN ĐỌC QUAN TÂM

Tình hình châu Á 2014: Dự báo bất ngờ sau bất ổn
Nếu Mỹ chọn phương án đối đầu với Iran?
Kịch bản về một cuộc chiến khủng khiếp nhất trong lịch sử
Bình luận của chuyên gia Nhật về Quân cảng Cam Ranh

Chính sách "ngoại giao độc tài" Trung Quốc quay về phản chủ



TÒA SOẠN TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM
Phòng 406-407-408, Tòa nhà Văn phòng, số 87 Láng Hạ, Ba Đình, Hà Nội
Điện thoại: 024.22113344 - Fax: 024.35147193
Email: toasoan@nangluongvietnam.vn
Hotline: 0969998811 - 0969998822 - 0942632014 Trang TTĐT của Tạp chí Năng lượng Việt Nam hoạt động theo Giấy phép số: 66/GP-TTĐT, cấp ngày 30/3/2018
của Cục Quản lý Phát thanh, Truyền hình và Thông tin Điện tử - Bộ Thông tin & Truyền thông.

Based on MasterCMS 2012 ver 2.3