» Phản biện

Phát triển ứng dụng năng lượng tái tạo, góp phần cân bằng năng lượng Việt Nam (Kỳ 2)

11:15 |25/06/2012

 - 

Nội dung kỳ 1 của bài viết, PGS. TS. Đặng Đình Thống đã khái quát khá toàn diện về tình hình phát triển ứng dụng các nguồn năng lượng tái tạo (NLTT) nhằm đa dạng hóa nguồn năng lương (NL) sơ cấp cho sản xuất điện, bảo tồn nguồn nhiên liệu và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng cho đất nước. Kỳ này, tác giả sẽ phân tích về sự yếu kém của “hạ tầng” (các cơ sở cần thiết cho phát triển NLTT gồm chính sách phát triển NLTT, cơ sở dữ liệu, lực lượng khoa học công nghệ và công nghiệp NLTT…) và khuyến nghị chính sách phát triển.

>> Phát triển ứng dụng năng lượng tái tạo, góp phần cân bằng năng lượng Việt Nam (Kỳ 1)

Ảnh minh hoạ (nguồn: internet)

Điều kiện “hạ tầng” cho phát triển NLTT còn thiếu và yếu

Các điều kiện “hạ tầng” ngụ ý là các cơ sở cần thiết cho phát triển NLTT (gồm chính sách phát triển NLTT, cơ sở dữ liệu, lực lượng khoa học công nghệ và công nghiệp NLTT v.v…

Như đã biết, cho đến nay nước ta vẫn chưa có chiến lược, chính sách quốc gia về phát triển NLTT.

Để đạt được các mục tiêu về phát điện NLTT trong QHĐ VII, thì một trong các điều kiện quan trọng nhất là phải ban hành và thực hiện chiến lược và chính sách phù hợp về NLTT.

Ví dụ như các vấn đề đang rất “nóng” hiện nay là giá mua điện NLTT, quy định đấu nối cho các nguồn điện NLTT, vấn đề thuế và tài chính v.v… cần sớm được giải quyết.

Như đã thấy, chỉ khi đã có chính sách NLTT rõ ràng thì các nhà đầu tư mới có thể triển khai tích cực các dự án. Vì vậy, không thể đặt mục tiêu phát triển NLTT quá cao khi mà chính sách về NLTT vẫn còn phải chờ đợi!

Cơ sở dữ liệu về NLTT (như NL gió ở độ cao trên 60 m, các số liệu về thủy năng công suất vừa và nhỏ, NL địa nhiệt, NL đại dương…) đến nay vẫn chưa đủ (thậm chí chưa có) và độ tin cậy không cao.

Để xây dựng các dự án điện NLTT, đặc biệt đối với các dự án qui mô công nghiệp, các nhà đầu tư phải đo đạc, đánh giá thực tế tiềm năng nguồn NLTT và việc này như chúng ta biết cần có thời gian tính hàng năm.

Lực lượng khoa học công nghệ NLTT của Việt Nam cho đến nay có thể nói là rất yếu và rất thiếu, bao gồm:

- Nguồn nhân lực chuyên môn để tiếp nhận công nghệ, vận hành, bảo trì, bảo dưỡng… các hệ thống điện NLTT.

- Cơ sở dịch vụ cung cấp phụ tùng, phụ kiện, vật tư cho công tác vận hành, bảo trì, bảo dưỡng.

- Cơ sở khoa học công nghệ chuyên ngành về NLTT nghiên cứu, phát triển, chế tạo thiết bị NLTT trong nước vv…

Nói chung phần lớn các thiết bị, vật tư, vật liệu công nghệ NLTT chúng ta đều phải nhập ngoại. Điều này gây ra rất nhiều khó khăn cho công tác vận hành, bảo trì và bảo dưỡng các hệ thống.

Tóm lại, với các điều kiện “hạ tầng” như trên thì việc đặt ra các mục tiêu phát triển NLTT quá cao là không khả thi.

Những vấn đề về kinh tế và tài chính

Nói chung, giá điện NLTT hiện nay vẫn còn cao hơn đáng kể giá điện từ các nguồn hóa thạch. Vì vậy, muốn phát triển điện NLTT cần có các chính sách về hỗ trợ giá và các hỗ trợ tài chính khác.

Nguồn ngân sách cho các hỗ trợ này cuối cùng vẫn phải thu từ người tiêu dùng. Trong điều kiện thu nhập của đại đa số người dân còn rất thấp thì việc tăng giá điện hay tăng các khoản phí NL khác ồ ạt là không thể được, vì sẽ ảnh hưởng đến an sinh xã hội và an ninh chính trị.

Với một tỷ lệ vừa phải về NLTT như đã xác định trong QHĐ VII, thì việc bù và hỗ trợ giá/tài chính mới có thể thực hiện được mà không cần tăng giá điện lên cao một cách đồng loạt, gây ra những xáo trộn lớn về xã hội.

Theo lộ trình QHĐ VII, giai đoạn 2011-2015, tốc độ phát triển nguồn điện NLTT trung bình là 106 MW/năm; giai đoạn 2016-2020, 246 MW/năm. Vì phần lớn nguồn lắp mới là điện gió và thủy điện nhỏ, nên tạm ước tính suất đầu tư khoảng 2.300 USD/kW.

Do đó, nguồn vốn đầu tư trung bình hàng năm trong các giai đoạn 2011-2015, 2016-2020 là 368 và 566 triệu USD (tương đương khoảng 7.700 tỷ và 11.900 tỷ VNĐ/năm).

Như vậy, kinh phí đầu tư phát triển nguồn NLTT chiếm tỷ lệ khoảng 8%/năm trong tổng đầu tư phát triển điện lực theo QHĐ VII (khoảng 5-6 tỷ USD/năm).

Theo chúng tôi, tỷ lệ này là phù hợp và khả thi trong điều kiện thực tế của nước ta.

Một số khuyến nghị

Như đã thấy, mặc dù Quy hoạch phát triển điện NLTT giai đoạn 2011-2020-2030 có công suất và tốc độ phát triển không phải là cao, nhưng để thực hiện được các chỉ tiêu đặt ra hoàn toàn không dễ, nếu không có các giải pháp quyết liệt.

Theo chúng tôi cần sớm giải quyết các vấn đề quan trọng có ý nghĩa tiền đề sau đây:

1. Xây dựng, hoàn thiện và ban hành, thực hiện sớm chiến lược, chính sách quốc gia về NLTT. Trong đó cần đưa ra các chính sách hỗ trợ, ưu đãi rõ ràng, cụ thể đối với các dự án NLTT, về giá mua NLTT nói chung và giá điện NLTT nói riêng.

Các ưu đãi, hỗ trợ, giá NLTT… không nên đề ra một cách trung bình, áp dụng cho mọi dự án NLTT mà nên vận dụng hợp lý đối với từng dự án cụ thể.

Điều này có nghĩa là chính sách đối với các loại dự án NL mặt trời, gió, sinh khối, thủy điện nhỏ vv… phải khác nhau. Ngay cùng một loại nguồn, ví dụ thủy điện nhỏ, cũng cần phân biệt dự án thuận lợi, dự án khó khăn để có chính sách hỗ trợ thích hợp.

2. Sớm điều tra, đo đạc, lập bản đồ… có độ tin cậy cao về tiềm năng các nguồn NLTT trên phạm vi toàn quốc, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển các dự án NLTT.

3. Thành lập các cơ sở đào tạo, nghiên cứu khoa học công nghệ (KHCN) về NLTT để xây dựng đội ngũ nhân lực và tiềm lực KHCN NLTT làm cơ sở để tiếp nhận tốt các thành tựu KHCN nước ngoài, tiến tới phát triển ngành KHCN NLTT trong nước.

Bước đầu hình thành các cơ sở lắp ráp, thiết kế, sản xuất… các thiết bị kỹ thuật NLTT có khả năng, giảm dần nhập khẩu, tạo công ăn việc làm cho người lao động trong nước.

4. Lập quỹ quốc gia về NLTT để hỗ trợ phát triển NLTT.

Là một nước phát triển sau, Việt Nam có điều kiện thuận lợi để tiếp thu các thành tựu KHCN, học hỏi các chính sách, giải pháp cũng như các kinh nghiệm phát triển NLTT của các nước trên thế giới. Vì vậy, hợp tác quốc tế là một trong các giải pháp quan trọng và hiệu quả nhất để phát triển NLTT ở nước ta trong những năm tới.

PGS. TS. Đặng Đình Thống

Đón đọc “Phản biện, kiến nghị giải pháp thực hiện Quy hoạch phát triển ngành Than, đáp ứng nhu cầu cho nền kinh tế” của PGS.TS. Nguyễn Cảnh Nam (Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam)



TÒA SOẠN TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM
Phòng 406-407-408, Tòa nhà Văn phòng, số 87 Láng Hạ, Ba Đình, Hà Nội
Điện thoại: 024.22113344 - Fax: 024.35147193
Email: toasoan@nangluongvietnam.vn
Hotline: 0969998811 - 0969998822 - 0942632014 Trang TTĐT của Tạp chí Năng lượng Việt Nam hoạt động theo Giấy phép số: 66/GP-TTĐT, cấp ngày 30/3/2018
của Cục Quản lý Phát thanh, Truyền hình và Thông tin Điện tử - Bộ Thông tin & Truyền thông.

Based on MasterCMS 2012 ver 2.3