Nhận định - Phản biện

Khí gas thiên nhiên - Hướng đi mới của Trung Quốc (Kỳ 2)

00:06 |21/07/2012

 - 

Ở kỳ 1, NangluongVietnam đã giới thiệu bài phân tích của bà Saltanat Berdikeeva, chuyên gia năng lượng tại Phòng nghiên cứu chính sách năng lượng, Washington, Mỹ, phân tích về hướng đi của ngành năng lượng Trung Quốc trong tương lai và chính sách ưu đãi sử dụng khí gas của chính quyền Bắc Kinh… Kỳ 2 sẽ đề cập đến những thách thức mà chính quyền Bắc Kinh vấp phải khi muốn phát triển ngành công nghiệp khí gas.

>> Khí gas thiên nhiên - Hướng đi mới của Trung Quốc (Kỳ 1)

GIA HÂN

Cơ chế quản lý tập trung của chính quyền trung ương chính là trở ngại lớn nhất cho quá trình phát triển ngành công nghiệp khí gas Trung Quốc

Chính quyền trung ương Bắc Kinh nắm giữ quyền lực tuyệt đối trong việc kiểm soát ngành công nghiệp khai thác khí gas và điều chỉnh lượng khí gas nhập khẩu. Cơ chế tập trung quyền lực này khiến hoạt động kinh doanh của các công ty sản xuất khí gas tại Trung Quốc bị ảnh hưởng rất lớn vì những quyết định của Chính phủ. Doanh nghiệp bị ảnh hưởng, kéo theo đó là ngành công nghiệp khí gas Trung Quốc cũng bị ảnh hưởng theo, phản ứng dây chuyền này lan đến cả ngành năng lượng toàn quốc và hệ quả cuối cùng là tác động đến toàn bộ nền kinh tế Trung Quốc.

Sử dụng ảnh hưởng sâu rộng của chính quyền đến ngành năng lượng, Đảng Cộng sản Trung Quốc thường chỉ định những đảng viên cao cấp trong Đảng, thông qua ảnh hưởng của chính quyển trung ương và chính quyền địa phương, nắm giữ những vị trí chủ chốt trong ngành năng lượng Trung Quốc. Hầu hết những cổ đông lớn của các công ty năng lượng quốc doanh Trung Quốc đều là những chức sắc cao cấp của Đảng và Chính phủ Trung Quốc.

Đảng Cộng sản Trung Quốc toàn quyền quyết định đường lối phát triển, hoạt động kinh doanh hay thậm chí là giải thể hoặc sát nhập các công ty khí gas quốc doanh nếu cần. “Sinh tử” của các công ty này đều nằm trong tay của chính quyền và Đảng cộng sản Trung Quốc.

Với các công ty tư nhân kinh doanh trong ngành năng lượng Trung Quốc, Chính quyền trung ương Bắc Kinh không có cơ quan chủ quản trực tiếp giám sát và chi phối hoạt động của các công ty này, nhưng ảnh hưởng của nhà nước lên các công ty này vẫn hết sức sâu rộng.

Thông qua các bộ, ban, ngành như: Bộ Thương mại, Bộ Tài nguyên và Đất Đai Trung Quốc, Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia, Ủy ban Quản lý và Thanh tra Tài sản Quốc gia và các cơ quan trực thuộc ở địa phương … Chính quyền trung ương Bắc Kinh vẫn vô hình chung xây dựng được một cơ chế quản lý chặt chẽ và tác động hết sức sâu rộng lên mọi mặt của ngành năng lượng Trung Quốc.

Khi nhà nước đã giữ quyền lực tuyệt đối trong ngành năng lượng thì các công ty quốc doanh sẽ nhận được những ưu đãi tột cùng từ chính phủ đem lại. Các tập đoàn quốc doanh trong ngành năng lượng Trung Quốc như: Tập đoàn Dầu khí Ngoài khơi Quốc gia Trung Quốc (CNOOC), Tập đoàn Dầu mỏ Quốc gia Trung Quốc (CNPC) và Tập đoàn Sinopec là ba tập đoàn thống trị hầu như toàn ngành năng lượng trong nước. Các tập đoàn này luôn nhận được những hạng mục đầu tư béo bở trong ngành năng lượng, đặc biệt là ngành khí gas, mỗi khi chính phủ tuyên bố đấu thầu.

Nhưng có một nghịch lý là, mặc dù “thống trị” thị trường năng lượng trong nước, nhưng các tập đoàn quốc doanh trên lại không có quyền quyết định giá bán xăng dầu, khí đốt phù hợp với giá cả khai thác, sản xuất, hay theo nhu cầu của thị trường để sinh lời.

Giá cả, năng suất khai thác, chiến thuật giữ hàng hay xả hàng, tất cả đều phải tuân theo chỉ thị từ chính phủ. Đôi khi các tập đoàn này phải hứng chịu các “khoản thua lỗ khổng lồ” vì phải bán xăng dầu trong nước thấp hơn giá bán của thị trường thế giới, tất cả chỉ vì phải tuyệt đối tuân theo chỉ thị của chính phủ.

Dù trên nguyên tắc, các tập đoàn quốc doanh “thống trị” thị trường, nhưng “quyền lực” của họ chính là do chính phủ “ban phát”, và như vậy thì chính phủ dĩ nhiên có toàn quyền chi phối và thậm chí là tước đoạt “quyền lực” đó bất cứ khi nào họ muốn.

Chính sự tác động quá sâu cùa chính quyền vào ngành năng lượng khiến cho hoạt động khai thác của các công ty quốc doanh luôn “máy móc” và mất đi tính đột phá. Việc được độc quyền khai thác khí gas trong nước cũng khiến ngành công nghiệp khai thác khí gas Trung Quốc trở nên trì trệ, thiếu tính cạnh tranh và hậu quả là dậm chân tại chỗ.

Dù còn có ý kiến cho rằng, chính quyền Bắc Kinh trên thực tế chỉ ảnh hưởng lên được các công ty khí gas quốc doanh Trung Quốc ở tầm vĩ mô, nhưng trực tiếp làm việc vẫn phụ thuộc vào các công ty này. Nếu biết cách quản lý tốt, phát huy tối đa hiệu suất làm việc thì các công ty này vẫn có thể trở thành “đầu tàu” cho quá trình phát triển ngành công nghiệp khí gas tại Trung Quốc.

Nhưng nói gì đi chăng nữa, thì thiếu đi sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân, cuộc chơi sẽ trở lên nhàm chán hơn nhiều vì thiếu đi tính cạnh tranh và hệ quả là các doanh nghiệp quốc doanh khai thác, sản suất khí gas Trung Quốc dần dần được dư luận ví von như “những gã khổng lồ đang ngủ quên trên đống vàng”.

Vậy liệu ban lãnh đạo của các công ty năng lượng quốc doanh Trung Quốc có đánh giá chuẩn xác được vị thế của mình và trào lưu thời đại không?

Thực tế, ban lãnh đạo của các tập đoàn quốc doanh cũng hiểu rất rõ quyền lực đang nằm trong tay mình và tiềm năng phát triển cũng như tầm quan trọng của ngành công nghiệp khí gas.

Ông Zhou Jiping, Phó chủ tịch Hội đồng quản trị của Tập đoàn CNPC, tập đoàn đang thống trị ngành sản xuất khí gas thành phẩm, đồng thời thống trị khâu phân phối trên thị trường cho hay, trước khi Chính phủ công khai tuyên bố sẽ ưu tiên phát triển ngành công nghiệp khí gas, thì ông đã tiên đoán trước được tiềm năng hết sức to lớn của ngành công nghiệp khí gas với quá trình phát triển và hiện đại hóa của Trung Quốc.

Theo ông, không phải là năng lượng tái tạo sẽ lên ngôi trong thời gian tới, mà chính là khí gas sẽ dần trở thành một trong những nguồn cung năng lượng chính cho Trung Quốc trong quãng thời gian trung hạn trước mắt.

Theo ông, sự phát triển của ngành công nghiệp thân thiên với môi trường - ngành khí gas Trung Quốc lại được quyết định trực tiếp bởi chính các tập đoàn năng lượng lớn như CNPC, CNOOC và Sinopec, chứ không phải là chính phủ. Bởi một lý do đơn giản như đã đề cập ở trên, là chính phủ ra chỉ thị và kiếm soát các công ty quốc doanh thực hiện chiến lược phát triển ngành công nghiệp khí gas ở tầm vĩ mô. Nhưng thực hiện ra sao, phát triển thế nào, lại do các tập đoàn năng lượng quốc doanh trực tiếp đảm nhiệm.

Nhưng theo ông Zhou Jiping thì, nhận thức là một chuyện, còn thực hiện hiệu quả ra sao, lại là một chuyện khác. Với cơ chế quản lý quan liêu và gò bó của chính phủ, cùng với thị trường nội địa Trung Quốc hết sức nhạy cảm, khiến cho những nỗ lực của ban lãnh đạo các công ty năng lượng nhiều khi không đem lại hiệu quả mấy. Nếu ban lãnh đạo của các công ty này có một tầm nhìn sâu rộng, biết cách để trung hòa và hoàn thành tốt cả chiến lược do chính quyền Trung ương Bắc Kinh vạch ra, lẫn lợi ích cá nhân, lợi ích của toàn tập đoàn thì người dân Trung Quốc vẫn có quyền hy vọng vào một tương lai tươi sáng của ngành công nghiệp khí gas nước nhà.

NangluongVietnam


Kỳ 3: Tương lai của ngành công nghiệp khí gas Trung Quốc



TÒA SOẠN TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM
Phòng 406-407-408, Tòa nhà Văn phòng, số 87 Láng Hạ, Ba Đình, Hà Nội
Điện thoại: 024.22113344 - Fax: 024.35147193
Email: toasoan@nangluongvietnam.vn
Hotline: 0969998811 - 0969998822 - 0942632014 Trang TTĐT của Tạp chí Năng lượng Việt Nam hoạt động theo Giấy phép số: 66/GP-TTĐT, cấp ngày 30/3/2018
của Cục Quản lý Phát thanh, Truyền hình và Thông tin Điện tử - Bộ Thông tin & Truyền thông.

Based on MasterCMS 2012 ver 2.3