Nhận định - Phản biện

Cuộc chiến than đá tại Mông Cổ: Ai sẽ giành chiến thắng? (Kỳ 1)

16:29 |19/08/2012

 - 

Mông Cổ vốn từ lâu được biết đến với hình ảnh những thảo nguyên xanh mướt trải rộng tận chân trời, với lịch sử huy hoàng của đế chế Thành Cát Tư Hãn. Nhưng ngày nay, thế giới lại biết đến Mông Cổ như là một trong số những quốc gia giàu tài nguyên khoáng sản nhất trên thế giới. Tuy nhiên, niềm vui chưa trọn vẹn, khi Mông Cổ phải đối phó với hàng loạt cường quốc đang nhăm nhe, xâu xé những mỏ tài nguyên khoáng sản giàu có tại quốc gia này. Nhằm giúp độc giả hiểu sâu hơn về tình hình thị trường khoáng sản tại Mông Cổ, NangluongVietnam xin giới thiệu bài viết của ông Charles Kennedy, chuyên gia năng lượng, biên tập viên tại trang báo mạng oilprice.com, phân tích về tình hình cạnh tranh của các cường quốc trong ngành công nghiệp than tại Mông Cổ.

Gia Hân

Trữ lượng than tại Mông Cổ

Mặc dù Mông Cổ rất giàu nguồn tài nguyên khoáng sản như: đồng, vàng, quặng uranium và một số khoáng sản hiếm khác, nhưng trữ lượng than đá tại quốc gia này vẫn là nổi bật nhất. Bài viết của ông Charles Kennedy sẽ chủ yếu phân tích về ngành khai thác than tại Mông Cổ.

Ước tính tổng trữ lượng than đá trên toàn Mông Cổ là 125 tỷ tấn, sản lượng khai thác than của Mông Cổ là 5 triệu tấn/ ngày. Mỏ than Tava Tolgoi hiện đang là mỏ than lớn nhất thế giới, trữ lượng lên tới 6,4 tỷ tấn than, trong đó có hơn 5 tỷ tấn than là than cốc và than atraxit chất lượng cao. Mỏ than Tavan Tolgoi nằm ở phía Bắc sa mạc Gobi, cách biên giới Trung Quốc 270 km.

Mỏ than Tava Tolgoi

Trữ lượng than khổng lồ của mỏ Tavan Tolgoi đã khiến rất nhiều nhà đầu tư quốc tế thèm thuồng và tranh dành quyền khai thác tại đây. Bản thân Mông Cổ cũng đang cần một lượng lớn than đá để làm nhiên liệu nung chảy quặng, sản xuất các kim loại như: đồng, sắt, thép …

Cuộc chiến “than đá”

Hồi tháng 3 năm 2008, chính quyền Ulan Bator quyết định toàn quyền khai thác tại mỏ than Tavan Tolgoi và chỉ chia 4% cho một công ty khai khoáng của Mông Cổ là Erdenes MGL. Tuy nhiên, do thiếu vốn và công nghệ nên tiến độ khai thác than của Mông Cổ rất chậm.

Năm 2011, nhằm đầy nhanh tiến độ khai thác tại mỏ than Tavan Tolgoi, Mông Cổ mở thầu khai thác cho các công ty nước ngoài. 7 tập đoàn, công ty năng lượng đến từ Mỹ, Trung Quốc, Nga, Nhật, Anh, Hàn Quốc và Brasil đăng ký đấu thầu.

Tháng 6 năm 2011, chỉ có 3 công ty từ Trung Quốc, Mỹ, Nga được tuyên bố trúng thầu.

Tháng 7 năm 2011, thông tin về việc tập đoàn Shenhua của Trung Quốc giành nhiều cổ phần hơn tại dự án Tavan Tolgoi (40% cổ phần) đã khiến Mỹ và Nga rất tức giận (Mỹ chỉ dành được 24% cổ phần, các công ty của Nga dành được 36% cổ phần nhưng lại phải cùng liên doanh khai thác với các công ty khác của Mông Cổ).

Không chỉ làm mất lòng Mỹ và Nga, Mông Cổ còn khiến Nhật Bản và Hàn Quốc, Anh, Brasil rất thất vọng vì trượt thầu.

Tập đoàn Shenhua đã giành thắng lợi trong cuộc đấu thầu khai thác mỏ than Tavan Toigoi

Việc Trung Quốc được chọn làm nhà thầu góp vốn lớn nhất tại mỏ than Tavan Tolgoi năm 2011, không nằm ngoài dự đoán của nhiều người. Mặc dù Mỹ và Nga đã tốn rất nhiều công sức vun đắp quan hệ với Mông Cổ trong một thời gian dài. Nhưng “nước xa không cứu được lửa gần”, chính quyền Ulan Bator vẫn có cơ sở khi lựa chọn “người láng giềng khổng lồ Trung Quốc”.

Trung Quốc có nhiều ưu điểm hơn Mỹ, Nga về mặt địa lý. Đồng thời ngoài lĩnh vực khai thác than ra, Trung Quốc còn có ảnh hưởng rất lớn đến nền kinh tế nói chung của Mông Cổ.

Một Mông Cổ “nhỏ bé” giữa thế cực của những siêu cường

Mặc dù thị trường khai khoáng Mông Cổ đang chịu ảnh hưởng lớn từ các quốc gia hùng mạnh như: Mỹ, Trung Quốc, Nga, Nhật Bản và Hàn Quốc. Nhưng, xét về tổng thế thì hai cường quốc có tầm ảnh hưởng lớn nhất tại Mông Cổ vẫn là Nga và Trung Quốc.

Dù vậy, vài năm gần đây, Mỹ đã liên tục đổ những khoản tiền viện trợ khổng lồ vào Mông Cổ. Hứa hẹn tương lai ảnh hưởng của Mỹ sẽ dần vươn lên đủ để đối trọng với Trung Quốc và Nga.

Ngoài ra, cũng không thể đánh giá thấp sự hiện diện của Nhật Bản tại Mông Cổ. Nhật Bản không chỉ đang rất cần tài nguyên khoáng sản từ Mông Cổ. Thêm vào đó, quốc gia này còn muốn tranh dành thị phần khai thác khoáng sản tại Mông Cổ, nhằm gián tiếp làm giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế của “đại kình địch Trung Quốc”.

Hệ quả là, chính quyền Ulan Bator phải đau đầu khi cân nhắc “từng li, từng tý” trong đường lối ngoại giao với Nga, Trung Quốc, Mỹ và các cường quốc đang có ý định đầu tư lâu dài vào Mông Cổ.

Trung Quốc và Nga có tầm ảnh hưởng lớn đến ngành công nghiệp khai khoáng Mông Cổ, chủ yếu do hai lý do là địa lý và lịch sử. Các tuyến đường lửa chạy xuyên từ Mông Cổ sang Nga và Trung Quốc khiến hai quốc gia này có thể khai thác khoáng sản dễ dàng từ Mông Cổ.

Tuy nhiên, xét chung thì Trung Quốc vẫn có ưu thế hơn về mặt địa lý, giao thông và giao thoa văn hóa với Mông Cổ, so với Nga. Còn Nga lại có ưu thế là đối tác lâu đời với Mông Cổ từ thời Liên bang Xô Viết.

Tuyến đường sắt từ Mông Cổ sang Trung Quốc

Mặc dù Nga và Trung Quốc đang chiếm lĩnh thị trường khoáng sản Mông Cổ. Nhưng trong ngành công nghiệp than Mông Cổ thì các công ty khai khoáng của Mỹ lại có ảnh hưởng lớn không thua kém gì các công ty của Nga và Trung Quốc.

Hai tập đoàn khoáng sản nước ngoài lớn nhất đang chiếm lĩnh thị phần tại Mông Cổ, là Tập đoàn Peabody, tập đoàn khai khoáng đa quốc gia khổng lồ của Mỹ và Tập đoàn Shenhua Energy, tập đoàn năng lượng quốc doanh của Trung Quốc.

Mỹ vốn luôn coi Trung Quốc là đối thủ xứng tầm cạnh tranh của mình, còn Trung Quốc thì ra sức cạnh tranh với Mỹ vì chính quyền Bắc Kinh đang có tham vọng biến Mông Cổ thành “sân sau” của Trung Quốc.

Chính vì nguyên nhân trên mà khi Mông Cổ mở thầu các mỏ than cho các doanh nghiệp nước ngoài, Mỹ tận lực giúp đỡ để Tập đoàn Peabody trúng thầu. Trong Trung Quốc lại lợi dụng tầm ảnh hưởng sâu rộng của mình để gia tăng sức ép lên chính quyền Ulan Bator, nhằm đảm bảo chiến thắng cho tập đoàn Shenhua.

Có hai yếu tố chính dẫn đến việc chính quyền Ulan Bator quyết định tỷ lệ cổ phần của các bên đấu thầu tại mỏ than Tavan Tolgoi là do “những toan tính riêng của chính quyền Ulan Bator” và “sức ép ngoại giao” từ các cường quốc.

NangluongVietnam

Kỳ 2: Những nước cờ ngoại giao của các cường quốc tại Mông Cổ



TÒA SOẠN TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM
Phòng 406-407-408, Tòa nhà Văn phòng, số 87 Láng Hạ, Ba Đình, Hà Nội
Điện thoại: 024.22113344 - Fax: 024.35147193
Email: toasoan@nangluongvietnam.vn
Hotline: 0969998811 - 0969998822 - 0942632014 Trang TTĐT của Tạp chí Năng lượng Việt Nam hoạt động theo Giấy phép số: 66/GP-TTĐT, cấp ngày 30/3/2018
của Cục Quản lý Phát thanh, Truyền hình và Thông tin Điện tử - Bộ Thông tin & Truyền thông.

Based on MasterCMS 2012 ver 2.3