Dự báo

Liệu ngành Than Việt Nam có đạt được các mục tiêu Chính phủ đề ra?

08:39 |06/08/2012

 - 

Câu chuyện giá than bán dưới giá thành, hay bất cập của một số chính sách thuế… luôn là vấn đề cấp bách, được cả xã hội đặc biệt quan tâm. Bởi nó liên quan đến sinh mệnh của trên 10 vạn con người ở vùng mỏ, liên quan đến ngân sách trung ương, địa phương, liên quan đến nguồn vốn đầu tư phát triển mỏ mới, nâng cấp các mỏ than hiện có nhằm đảm bảo sản lượng theo quy hoạch ngành Than, đảm bảo nhu cầu than tăng cao cho nền kinh tế trong những năm săp tới.

Nếu lỗ năm 2012, Vinacomin sẽ không có điều kiện duy trì sản xuất và xây dựng mỏ mới nhằm đảm bảo sản lượng theo quy hoạch ngành Than, đảm bảo nhu cầu than tăng cao cho nền kinh tế vào các năm 2014 - 2015. Ảnh: Quang Hưng

Chỉ có công nợ, tồn kho, thuế... tăng, còn sức mua và giá thành giảm

Là tập đoàn kinh doanh đa ngành, tạo ra các chuỗi sản phẩm, giá trị gia tăng trên nền công nghiệp than - khoáng sản. Bằng việc áp dụng mô hình tổ chức, chiến lược phát triển, cơ chế quản lý phù hợp đã giúp Vinacomin ngày càng phát triển, giải phóng năng lực sản xuất sẵn có, phát triển năng lực sản xuất đưa ngành Than bước vào thời kỳ phát triển mới.

Kể từ khi thành lập Tổng Công ty Than Việt Nam (1994) đến nay, ngành Than đã không ngừng phát triển, sản lượng khai thác than năm 2011 đã tăng 7,5 lần so với năm 1994, doanh thu tăng 45,6 lần so với năm 1995.

Tuy nhiên, trong những năm qua, Vinacomin đã gặp không ít những khó khăn, thách thức lớn do những bất cập trong sản xuất, kinh doanh như: giá bán than trong nước thấp, các chính sách thuế, phí ngày càng tăng cao, việc cấp phép tài nguyên của các bộ chuyên ngành quá chậm, quy định hiện hành về thủ tục, trình tự thực hiện đầu tư các dự án khai thác mỏ than chưa phù hợp với tính chất đặc thù đã làm chậm tiến độ dự án…

Hiện tại tình hình hoạt động của ngành Than rất khó khăn, trong tháng 7, than tiêu thụ 2,2 triệu tấn, trong đó riêng than xuất khẩu chỉ đạt 300.000 tấn, là tháng thấp nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Kể từ 1/7, giá bán than cho điện đã tăng 10-11,5%, song theo tính toán của chuyên gia, tổng giá than bán cho điện năm nay vẫn mới tăng được gần 300 tỷ đồng. Trong khi đó, tổng số giá than cho điện thấp hơn giá thành tới 8.500 tỷ đồng.

Như vậy, sau khi điều chỉnh giá điện, năm nay, Vinacomin vẫn phải bán than cho sản xuất điện dưới giá thành sản xuất 8.500 tỉ đồng mà chưa có nguồn bù đắp. Do vậy, trong năm 2012 Vinacomin sẽ không có lợi nhuận.

Gánh nặng thuế chính là yếu tố làm giảm sức cạnh tranh của than xuất khẩu. Nếu tính các khoản thuế đối với than xuất khẩu của Việt Nam, ngoài thuế xuất khẩu 20% thì thuế GTGT đầu vào than xuất khẩu không khấu trừ 10%, các thuế phí khác khoảng 10% (gồm thuế tài nguyên bình quân 6%, phí môi trường 10.000 đ/tấn, chi phí môi trường, thăm dò…), tổng số thuế khoảng 40%.

Như vậy, sau khi xuất khẩu, ngành Than chỉ còn 60% để cân đối chi phí sản xuất (gồm khấu hao khoảng 10%, tiền lương công nhân mỏ khoảng 18%, mua nguyên vật liệu, nhiên liệu, động lực và các chi phí khác khoảng 32%...).

Vinacomin khẳng định, giá xuất khẩu than thế giới đã giảm mạnh tới 25-40% so với cuối năm 2011. Trong khi đó, Việt Nam áp dụng thuế suất 20% cho nên trong lúc này, các doanh nghiệp ngành Than Việt Nam không thể bán được than.

Kể từ đầu năm 2012 đến nay, năng lực, nhịp độ sản xuất của các đơn vị trong Vinacomin vẫn ổn định, các công ty than đều khẩn trương bóc đất, khai thác trước mùa mưa, tuy nhiên do các hộ tiêu dùng than trong nước gặp nhiều khó khăn, nên không mua than của Vinacomin theo hợp đồng đã ký, làm cho lượng than tiêu thụ trong nước của Vinacomin giảm mạnh. Hiện tại lượng tồn kho đã lên đến trên 10 triệu tấn.

Bên cạnh đó, số công nợ hiện nay của Vinacomin đã lên đến trên 2.000 tỷ đồng, chủ yếu từ các đơn vị mua than. Trong đó, riêng nợ của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) chiếm tới một nửa.

Trên thị trường quốc tế, do khủng hoảng, suy giảm kinh tế, giá cả thị trường giảm, do vậy than cũng không phải là loại sản phẩm dễ bán, thậm chí còn cạnh tranh gay gắt.

Nhiều quốc gia trên thế giới đã giảm thuế xuất khẩu xuống mức 0%. Ví dụ: Inddonessia hàng năm sản xuất khoảng 340 triệu tấn, xuất khẩu khoảng 280 triệu tấn thì thuế xuất khẩu là 0%, Úc có sản lượng tương đương Indonessia cũng áp dụng thuế xuất khẩu 0%. Trung Quốc là nước sản xuất trên 3 tỷ tấn/năm, vừa xuất khẩu và nhập khẩu than hàng trăm triệu tấn/năm, nhưng thuế xuất khẩu than cũng chỉ có 10%, Mông Cổ áp dụng thuế xuất khẩu than tùy theo chủng loại chất lượng cao thì thuế suất cao hơn nhưng tối đa không quá 7%…

Trước tình thế khó khăn của ngành Than

Để giảm khó khăn, Vinacomin đã tạm thời cắt giảm nhiều khoản chi phí từ 15-20%, tạm thời lùi lại đất bóc đến năm sau mới thực hiện trên 15% so với yêu cầu kỹ thuật, chi phí hạ tầng, môi trường và thậm chí tiền lương công nhân mỏ đã cắt giảm 2 lần trên 10%. Tuy nhiên, nỗ lực này không đủ bù đắp phần gánh nặng về thuế và giá thế giới giảm.

Do đó, Vinacomin cho rằng, trong điều kiện thuận lợi thì nhiệm vụ xuất khẩu này còn phải bù giá than cho điện. Nhưng khi khó khăn, Nhà nước cần có sự chia sẻ với doanh nghiệp. Vì sau khi trừ thuế xuất khẩu, Vinacomin không bù đắp được chi phí, giá bán thấp hơn giá than, nguy cơ lỗ cho nên không thể xuất khẩu được. Điều này cũng kéo theo, Nhà nước cũng không thu được thuế vì không có sản lượng than xuất khẩu để tính thuế.

Như vậy, cả hai nội dung điều chỉnh giá than để bù đắp chi phí, tăng sản lượng xuất khẩu đều chưa thực hiện được theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Nếu lỗ năm 2012, Vinacomin sẽ không có điều kiện duy trì sản xuất và xây dựng mỏ mới nhằm đảm bảo sản lượng theo quy hoạch ngành Than, đảm bảo nhu cầu than tăng cao cho nền kinh tế vào các năm 2014 - 2015. Việc làm và thu nhập của thợ mỏ sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, với trên 10 vạn công nhân viên xuất than và khoảng 4 lần số đó những người trong gia đình thợ mỏ và các ngành nghề phục vụ trên vùng mỏ, chưa kể còn nhiệm vụ nộp ngân sách trung ương và địa phương bị giảm nghiêm trọng...

Chia sẻ khó khăn với ngành Than, Ông Trần Viết Ngãi, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA) nhấn mạnh, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt kế hoạch phát triển ngành Than trong năm năm tới, với các danh mục dự án rất cụ thể (cải tạo mở rộng, nâng công suất 61 dự án mỏ hiện có, đầu tư xây dựng mới 28 dự án mỏ có công suất đến 2 triệu tấn/năm, đưa vào vận hành 6 dự án nguồn điện, thăm dò xong một phần tài nguyên và trữ lượng than Sông Hồng)… Nhưng vấn đề là tiền ở đâu và bằng cơ chế, chính sách nào nào để Vinacomin thực thi các dự án đó?

Theo ông Ngãi, trong điều kiện giá than bán cho một số hộ ở trong nước đang ở mức dưới giá thành, chi phí sản xuất tăng, điều kiện khai thác ngày càng khó khăn… thì Chính phủ cần phải đẩy nhanh thị trường hóa giá than, bên cạnh đó là giảm mức thuế than xuất khẩu từ 20% như hiện nay xuống mức 0%.

Với tỉnh Quảng Ninh, Chủ tịch UBND Nguyễn Văn Đọc khẳng định: trong thời gian tới, tỉnh Quảng Ninh sẽ cùng với ngành Than đăng ký chương trình làm việc với các bộ, ngành Trung ương và Chính phủ để báo cáo tình hình cụ thể, đề xuất biện pháp tháo gỡ khó khăn cho ngành Than.

Trước đó, phát biểu trước kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XIII, ông Trần Xuân Hòa - Chủ tịch Hội đồng thành viên Vinacomin cho biết, Chính phủ cho phép Vinacomin được dùng nguồn thu từ xuất khẩu than để bù cho việc bán than trong nước. Tuy nhiên, thời gian tới xuất khẩu than sẽ giảm đi, than sản xuất ra chỉ phục vụ trong nước nên nếu không điều chỉnh giá bán than cho điện theo giá thị trường thì Vinacomin sẽ không có tiền để đầu tư cơ sở hạ tầng ngành Than đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

NangluongVietnam



TÒA SOẠN TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM
Phòng 406-407-408, Tòa nhà Văn phòng, số 87 Láng Hạ, Ba Đình, Hà Nội
Điện thoại: 024.22113344 - Fax: 024.35147193
Email: toasoan@nangluongvietnam.vn
Hotline: 0969998811 - 0969998822 - 0942632014 Trang TTĐT của Tạp chí Năng lượng Việt Nam hoạt động theo Giấy phép số: 66/GP-TTĐT, cấp ngày 30/3/2018
của Cục Quản lý Phát thanh, Truyền hình và Thông tin Điện tử - Bộ Thông tin & Truyền thông.

Based on MasterCMS 2012 ver 2.3